อารมณ์ : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 42 / 68

…ภิกษุมีใจสหรคต ด้วยเมตตา แผ่ไปตลอดทิศ ๑ " ดังนี้เป็นอาทินั้นท่านกล่าวด้วยอำนาจการจำกัด (เขตสัตว์เป็นอารมณ์ ) แท้จริง พระโยคาวจรผู้จำกัดเอาสัตว์ทั้งหลาย ในทิศ ๑ ภาวนา (เมตตา) ไปโดยลำดับ (หมู่) เช่น วัดหนึ่ง …

เนื้อหานี้อธิบายถึงการจำกัดอารมณ์ในพรหมวิหาร โดยยกตัวอย่างการแผ่เมตตาไปยังทิศต่างๆ ซึ่งเป็นการทำทางจิตใจของภิกษุ เพื่อให้เกิดความเมตต…

…ไม่ควรขยาย เพราะไม่มี (ปฏิ ภาค ) นิมิต แท้จริง ปฏิภาคนิมิตเป็นนิมิตที่จำต้องทำให้เจริญโดยแท้ แต่ว่า อารมณ์แห่งอนุสสติทั้งหลายมีพุทธานุสสติเป็นต้น หาเป็น ปฏิภาคนิมิตไม่ เพราะฉะนั้น อนุสสติกรรมฐานนั้นจึงไม่คว…

…าะกรรมฐานที่ ๑๒ ซึ่งรวมถึงอนุสสติ ๑๐ และกรรมฐานอื่น ๆ ที่ไม่จำเป็นต้องขยายเนื้อหา เนื้อหาครอบคลุมถึงอารมณ์ของกรรมฐาน การวิเคราะห์ประเภทนิมิต อารมณ์ปฏิภาคนิมิต และอารมณ์ที่ไม่ต้องขยาย มีการสำรวจรายละเอียดของ…

…านเหล่านั้น เบื้องแรกต้องดูด้วยตา (เป็นบริกรรมนิมิต) แล้วจึงถือเอา (เป็นอุคคหนิมิต) ได้ ในกายคตาสติ อารมณ์ของกายคตาสตินั้น ถือเอาได้ทั้งทางดูและ ทางฟัง ดังนี้ คือ ส่วนที่เป็นตจปัญจกะ ๑ ถือเอาทางดู ส่วนที่เห…

ในบทนี้กล่าวถึงกรรมฐานต่าง ๆ และนิมิตในการดูและฟัง ข้อความบางช่วงชี้ให้เห็นถึงวิธีการปฏิบัติตามกรรมฐานและความสำคัญของการเข้าใจนิมิตเพื่อการทำสมาธิ โดยเฉพาะการวิเคราะห์นิมิตต่าง ๆ ที่ช่วยให้บรรลุผลในทา

…ลาย ย่อมมาสู่คลอง (แห่งทวารมีจักษุทวารเป็นต้น ) พวกกุมภทาสี ( นางทาสตักน้ำ )เล่าก็เดิน * มหาฎีกาว่า อารมณ์อันเป็นข้าศึก แก่กรรมฐาน ในที่นี้หมาย เอาทั้งอิฏฐารมณ์และอนิฏฐารมณ์ ที่กกล่าวถึงพวกุมภ์ทาสีรบกวนนั้น…

เนื้อหานี้กล่าวถึงคำพูดภายในวิหารเกี่ยวกับการขอผลไม้และความขัดแย้งที่เกิดขึ้นระหว่างคนที่ต้องการผลไม้กับพวกอุบาสก ข้อความเสนอให้เห็นถึงวิหารที่ถูกมองว่าเป็นสถานที่ศักดิ์สิทธิ์ซึ่งเกิดปัญหาต่อพระโยคีที

…วิหารไม่สัปปายะ " มีวินิจฉัยว่า " ความ ที่วิหารได้ชื่อว่า ไม่เป็นสัปปายะ ก็เพราะเป็นที่ชุกชุมไปด้วย อารมณ์ มีรูปเป็นต้นบ้าง เพราะเป็นที่ๆ อมนุษย์หวงแหนบ้าง เรื่อง( ต่อไป ) นี้ ( เป็นตัวอย่าง ) ในความเป็นวิห…

เนื้อหาประกอบด้วยการบรรยายเกี่ยวกับพระเถระที่อาศัยอยู่ในวิหารและการป้องกันจากอมนุษย์. มีการเล่าเรื่องราวการล่อพระเถระด้วยการใช้กลยุทธ์ต่างๆ ที่จะทำให้ท่านตกอยู่ในอันตราย. การใช้ศิลปะการบรรยายเพื่อสอนใ

ประโยค๘ - วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 126 ให้เป็นอารมณ์เกิดขึ้นแต่นั้นชวนจิต ๔ หรือ ๕ ดวงย่อมแล่นไปใน อารมณ์นั้นนั่นแหละ ในที่สุด ในชวนจิตเหล่านั้น ดวงหนึ่…

เนื้อหานี้สำรวจความสัมพันธ์ระหว่างอารมณ์และจิต โดยในแต่ละขณะจิตจะมีการทำงานของอารมณ์ที่แตกต่างกัน จิตมีหลายประเภทคือ บริกรรมจิต, อุปจารจิต, …

…นคำเหล่านั้น ความตรึกชื่อว่า วิตก มีคำอธิบายไว้ว่า ความ จรด (จิต) ลงไป วิตกนี้นั้น มีอันปักจิตลงไปในอารมณ์เป็นลักษณะ มีอันจรดไปทั่วๆ จรดไปรอบๆ เป็นกิจ จริงอย่างนั้น ด้วยองค์ คือ วิตกนั้น พระโยคาวจร ได้ชื่อว…

…รคนี้นำเสนอการเข้าใจองค์ประกอบของปฐมฌาน โดยเฉพาะความสำคัญของวิตกและวิจารที่มีบทบาทในการนำจิตเข้ามาในอารมณ์ต่าง ๆ วิตกหมายถึงความจรดจิตลงไปในอารมณ์ ขณะที่วิจารคือการตามฟื้นอารมณ์ให้มั่นคง โดยทั้งสองมีลักษณะท…

…งมาถึงตรงดอกปทุมแล้ว ฉะนั้น ส่วนในอรรถกถาแห่งทุกนิบาตกล่าวไว้ว่า " วิตกเป็นไปโดยภาวะ คือปักจิตลงไปในอารมณ์ ดุจกิริยาที่นกใหญ่ที่ไปในอากาศกวักปีก ทั้ง ๒ ข้างแล้วราปีกไป” ฉะนั้น วิจารเป็นไปโดยสภาวะตามฟื้น (อา…

…ที่กล่าวในอรรถกถาต่างๆ โดยเฉพาะอย่างยิ่งในสองฌานแรก แสดงให้เห็นถึงบทบาทของวิตกที่ทำหน้าที่เป็นผู้จับอารมณ์ และวิจารที่ทำหน้าที่ตรวจสอบอารมณ์ วิตกและวิจารนี้มีการทำงานร่วมกันในการพัฒนาใจไปสู่ฌาน โดยมีการอธิบ…

ประโยค๘ - วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 139 อารมณ์ให้เกิดขึ้นด้วยอำนาจแห่งอารมณ์ที่ตนเห็นมาแล้วโดยปกติ ก็ ลอยขึ้นในอากาศ ไปหยุดยืน ณ ลานพระมหาเจดีย์ที…

บทความนี้กล่าวถึงการประสบการณ์ของกุลธิดาที่มีความตั้งใจจะไปวัดเพื่อฟังธรรม แต่กลับต้องอยู่ที่บ้านในคืนเดือนเต็มดวง และมองเห็นการบูชาพระเจดีย์ที่ลอยฟ้าในอากาศ พร้อมกับการสวดมนต์ของหมู่ภิกษุ ทำให้นางรู้

…อย่างไรกัน " จึงบอกว่า " เมื่อดิฉัน ยืนแลดูพระเจดีย์ด้วยแสงจันทร์อยู่ พลวปีติมีพระพุทธ ( คุณ ) เป็น อารมณ์เกิดขึ้น ครั้นแล้วดิฉันก็มิได้รู้ความที่ตนยืน มิได้รู้ความที่ตน นั่งเลย (รู้) แต่ว่าโลดไปในอากาศตามน…

…่อนที่ในอากาศ มีตัวอย่างจากการที่นางโลดลิ่วไปยังลานพระเจดีย์ได้เมื่อได้เห็นแสงจันทร์และมีพระพุทธเป็นอารมณ์ โดยการอธิบายถึงประสบการณ์นี้ช่วยให้เข้าใจธรรมะในระดับลึกยิ่งขึ้น โดยปีติเหล่านี้จะทำให้ผู้ปฏิบัติสั…

… นี้เท่านั้น เป็นตัวทำอันตราย แก่ฌานอย่างวิเสส (คือยิ่งกว่าเขา) แท้จริง จิตที่ถูกกามฉันทะประโลม ไปในอารมณ์ต่างๆ แล้วย่อมไม่ตั้งมั่นในเอกัตตารมณ์” นัยหนึ่ง จิตนั้น ถูกกามฉันทะครอบงำแล้วย่อมไม่ดำเนินไปสู่ทางท…

…น. ข้อความนี้ชี้ให้เห็นความสำคัญของนิวรณ์ที่ต้องละเพื่อทำให้ฌานสำเร็จ และเป้าหมายคือการพัฒนาจิตให้มีอารมณ์ที่มีความเป็นหนึ่ง (เอกัคคตา) ผ่านการฝึกสมาธิอย่างถูกต้อง.

…นได้ลักษณะรูปาวจร ย่อม มีกำลังยิ่งกว่าอุปจาร (จิต) เสียอีก แท้จริง ในองค์เหล่านั้น วิตก ปักจิตลงไปในอารมณ์ด้วยอาการอันชัดเจนยิ่งเกิดขึ้น วิจารก็ตามพื้น อารมณ์อย่างเต็มที่เกิดขึ้น ปีติและสุขก็แผ่ไปทั่วสรรพาง…

ในฉบับนี้กล่าวถึงความสำคัญขององค์ ๕ ที่ประกอบขึ้นในปฐมฌาน ได้แก่ วิตก วิจาร ปีติ สุข และจิตเตกัคคตา โดยชี้ให้เห็นว่าทุกองค์นี้มีบทบาทสำคัญในการเข้าถึงฌาน พร้อมทั้งอธิบายเกี่ยวกับการไม่ควรถือว่ามีฌานอื

…าะมีลำดับแห่งจำนวน บ้างว่า ชื่อว่าปฐม เพราะเกิดขึ้นเป็นทีแรก คุณอันนี้ได้ชื่อว่าฌาน เพราะเข้าไปเพ่ง อารมณ์ หรือว่าเพราะเผาเสียซึ่งธรรมอันเป็นข้าศึก ส่วนวงดิน ท่านเรียกว่า ปฐวีกสิณ เพราะหมายถึงดินทั่วไป แม้น…

…มหลักการพระโยคาวจร โดยมีการยกตัวอย่างเช่นการยืนระยะของนักยิงขนทราย การกำหนดจับอาการในฌาน และการศึกษาอารมณ์ในทางปฏิบัติที่สำคัญต่อการฝึกสมาธิและการเข้าถึงการบรรลุตามแบบที่พระพุทธเจ้าได้ทรงสอน.

…ไปถึง ( ที่อสุภ ) อย่างนี้แล้ว อย่าเพิ่งอสุภ นิมิต พึงกำหนดทิศเสียก่อน เพราะเมื่อเธอยืนข้างทิศหนึ่ง อารมณ์จะ ไม่ปรากฏชัดและจิตก็จะไม่เป็นกัมมนียะ (ควรแก่การภาวนา) ด้วย (ก็ได้ ) เพราะเหตุนั้น พึงเว้นข้างทิศน…

บทนี้พูดถึงวิธีการของพระโยคาวจรเมื่อถึงที่อสุภ โดยแนะนำให้หลีกเลี่ยงการเดินทวนลมเพราะกลิ่นศพอาจกระทบจมูกทำให้เกิดความไม่สบายใจ และควรกำหนดทิศก่อนที่จะแสดงอสุภนิมิต เพื่อให้จิตใจเป็นกัมมนียะ รวมถึงรักษ

…้ ก็พึงยืนในที่ไม่ไกลนัก ไม่ใกล้นัก ไม่ค่อนไป ทางเท้า ไม่ค่อนไปทางศีรษะ เพราะว่าเมื่อยืนในที่ไกลนัก อารมณ์จะ ไม่ชัด ใกล้นัก ความกลัวจะเกิดขึ้น เมื่อยืนค่อนไปทางเท้าก็ดี ค่อน ทางไปศีรษะก็ดี อสุภทั้งหมดจะไม่ป…

…นี้กล่าวถึงแนวทางการยืนเมื่อฝึกสมาธิ โดยให้ยืนในที่ตรงกลาง ไม่ใกล้เกินไปและไม่ไกลเกินไป เพื่อให้เห็นอารมณ์ชัดเจนและป้องกันความกลัวจากการยืนในที่ที่ไม่เหมาะสม นอกจากนี้ยังอธิบายวิธีการกำหนดนิมิตจากสิ่งต่าง ๆ…

…นี่อุทธุมาตก อสุภเป็นเช่นนี้ " แต่ว่าร่างของสตรีย่อมไม่ควรแก่บุรุษ ร่างของ บุรุษเล่าก็ไม่ควรแก่สตรี อารมณ์ในร่างอันเป็นวิสภาคย่อมไม่ปรากฏ ๑.มหาฎีกาช่วยขยายความว่า อวัยวะทั้ง 6 16 นั้น ต้องขึ้นพองทั้งนั้นจึง…

บทนี้อธิบายถึงการกำหนดลักษณะของซากศพในบริบทของวิสุทธิมรรค โดยมีการแยกส่วนและทำความเข้าใจโดยการพิจารณาอวัยวะต่างๆ ในร่างกาย เช่น แขน ขา ศีรษะ และส่วนกลางของร่างกาย การมองซากศพในลักษณะนี้ช่วยให้เกิดความ

…แล ซากนั้นจะปรากฏเป็นเหมือนลุกขึ้นยืน เหมือนจะจับเอา และเหมือนจะไล่เอา พระโยคาวจรนั้นเห็นซากนั้นเป็นอารมณ์ พิลึกสะพึงกลัว ( เช่นนั้น ) แล้ว ก็จะใจหายเหมือนจะเป็นบ้าไปถึง ซึ่งความกลัว ความสยอง ความขนพอง จริง…

การกำหนดจำนิมิตมีประโยชน์ในการทำให้พระโยคาวจรอดทนต่อความกลัวที่เกิดจากอารมณ์น่ากลัวในกรรมฐาน ซึ่งมักทำให้เกิดความสยองในใจ ในขณะเดียวกัน การทำให้ใจมั่นคงด้วยการปลงใจว่าร่างที่ตา…

…ากนั้นเขาทอดทิ้งไว้ ณ ที่ใดมีอยู่ พระโยคาวจรจึงไป ณ ที่นั้น โดยนัยที่กล่าวมาก่อนนั่นแล ทำนิมิต ร่วม อารมณ์ร่วม ตามแต่วัตถุ (อันมีอยู่) โดยรอบมีก้อนหินเป็นต้น แล้วสังเกต (ซากนั้น ) ให้แม่นตามความที่มันเป็นอย…

เนื้อหาในหน้าที่พูดถึงกรรมฐานสองประเภทคือ ปุฬวกอสุภ ที่เกี่ยวพันกับซากศพต่างๆ และอัฏฐิกอสุภ ซึ่งพระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสไว้เกี่ยวกับการเห็นซากศพในป่าช้า การทำความเข้าใจและถือเอานิมิต เพื่อช่วยในการภาวนา

…สทั้งหลาย ด้วยสันทิฏฐิ อันเป็นเหตุ (ของตน) พระนิพพานย่อมชนะกิเลส ทั้งหลายด้วยสันทิฏฐิ อันเป็นวิสัย (อารมณ์ของตน ) เพราะเหตุนั้น โลกุตตรธรรมทั้ง 8 จึงชื่อว่าสันทิฏฐิกะ เพราะชินะ (กิเลส ) ด้วย สันทิฏฐิประดุจน…

เนื้อหานี้พูดถึงทุกขโทมนัสทางใจ โดยอธิบายว่าผู้ที่สามารถละความกำหนัดได้จะไม่คิดเบียดเบียนตนหรือผู้อื่น ซึ่งจะไม่รู้สึกทุกข์ใจ นอกจากนี้ยังมีการอธิบายถึงธรรมสันทิฏฐิว่าเป็นธรรมที่ผู้คนสามารถบรรลุได้ด้ว

…้ข่มนิวรณ์ได้แล้วโดยนัยก่อน ( ที่กล่าวใน พุทธานุสสติ ) นั่นแล แต่เพราะความที่พระธรรมคุณทั้งหลายเป็น อารมณ์ลึกซึ้ง หรือเพราะความที่จิตน้อมไปในการระลึกถึงพระคุณ หลายอย่างต่างประการ ฌานนี้จึงเป็นฌานไม่ถึงอัปปน…

…องพระธรรม ยุติการครอบงำของราคะ โทสะ และโมหะ จนกระทั่งฌานได้เกิดขึ้นขณะระลึกถึงพระธรรม ความลึกซึ้งของอารมณ์ทางธรรมนี้ได้ส่งผลต่อการพัฒนาแนวทางจิตที่ยิ่งใหญ่