อี : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 201 / 404

…แล้วบ่อย ๆ อย่างไร ? และชวนะที่ใกล้ต่อจุติเหล่า นั้น อันตัณหาจะพึงเกี่ยวเกาะได้ในกาลนั้นอย่างไร ? ฯ อีกประการหนึ่ง ท่านอาจารย์กล่าวไว้ในอรรถกถาว่า "กรรมนิมิตที่เป็นปัจจุบัน เป็น อารมณ์แห่งชวนะที่เป็นไปใ…

เนื้อหาในบทนี้กล่าวถึงการวิเคราะห์กรรมที่สัตว์ได้ทำแล้วและความเชื่อมโยงกับการปฏิสนธิ โดยเสนอมุมมองของพระสารีบุตรเถระเกี่ยวกับตัณหาและกรรมนิมิต ที่เป็นปัจจุบันและอารมณ์แห่งชวนะที่ทำให้เกิดขึ้น สิ่งสำคั

…สภาพแม้มีอย่างเดียว โดยปริยายแห่งเหตุมี ๒ อย่าง คือ สอุปาทิเสสนิพพานธาตุ ๑ อนุปาทิเสสนิพพานธาตุ ๑ ฯ อีกอย่างหนึ่ง ว่าโดยความต่างแห่งอาการ มี ๓ อย่าง คือ สุญญตะ ๑ อนิมิตตะ ๑ อัปปณิหิตะ ๑ ฯ [สังคหคาถา] พร…

บทความนี้นำเสนอเนื้อหาจากอภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา โดยให้รายละเอียดเกี่ยวกับคำอธิบายเบื้องต้นของรูปในโครงสร้างของสังคหะ รวมถึงนิพพาน ซึ่งเรียกว่าโลกุตตระ และมีความสำ…

…ถว่า เกิด คือปรากฏเป็นสภาพใหญ่ในสันดานที่มีใจครองและไม่มีใจครอง ด้วยอำนาจแห่งธาตุพร้อมทั้งสัมภาระ ฯ อีกนัยหนึ่ง คนที่ชื่อว่ามหาภูต เพราะอรรถว่า มีสิ่งที่ไม่เคยมีหรือมีสิ่งที่ไม่เป็นจริงมากหลาย โดยแสดง ส…

บทความนี้นำเสนอความเข้าใจเกี่ยวกับมหาภูตรูป สามารถแบ่งแยกและอธิบายคุณสมบัติของธาตุที่มีมากมาย โดยเฉพาะปฐวีธาตุ ซึ่งจะมีการเปรียบเทียบกับลักษณะต่างๆ เช่น การแสดงสิ่งที่ไม่เคยมี สูตรกำกึ่งที่ใช้แสดงผล โ

…่สัตว์ทุกจำพวก) ในขณะที่อุบัติในกาม ธาตุ อายตนะของสัตว์บางชนิดปรากฏมี ๑ ๑๑ บางชนิดมี ๑๐ บางชนิด อื่นอีกมี ๑๐ บางชนิดมี 8 บางชนิดมี ๒ ดังนี้ ดังนี้ ฯ ก็ถ้าอุปปาติกสัตว์ ที่ไม่มีฆานะ พึงมีไซร้ พระผู้มีพระ…

…วก รวมถึง สัตว์ที่ไม่มีฆานะ โดยนำเสนอแนวคิดที่พระผู้มีพระภาคได้ตรัสถึงอายตนะของสัตว์เหล่านี้อย่างละเอียด นอกจากนี้ ยังพิจารณาถึงอิทธิพลของสะดวกในการรับรู้ที่ส่งผลต่อมโนธรรมและความรู้สึกของสัตว์ในโลกที่…

…น โดยอาการอย่างนั้น ชื่อว่าอัปปณิหิตะ เพราะเว้นจากที่ตั้งคือกิเลสมี ราคะเป็นต้น โดยอาการอย่างนั้น ๆ อีกอย่างหนึ่ง พระนิพพานชื่อว่าสุญญตะ เพราะเป็นธรรมชาต สูญจากสังขารทั้งปวง ชื่อว่าอนิมิตตะ เพราะไม่มีนิ…

…เป็นสิ่งที่ถูกยึดไว้มั่น และเป็นชื่อของเบญจขันธ์ ที่มีความเกี่ยวข้องกับกิเลสและนิพพาน การศึกษารายละเอียดต่าง ๆ เช่น อุปาทิเสส และสอุปาทิเสส โดยอรรถที่เชื่อมโยงกับธรรมชาติของนิพพาน ที่ว่างจากราคะ โทสะ แล…

…ื้องต้น หรือเพราะไหลจากทวาร ๖ มีจักขุทวารเป็นต้น ไปใน อารมณ์ทั้งหลาย ดุจของเน่าไหลออกจากแผลฉะนั้น ๆ อีกอย่างหนึ่ง ชื่อว่าอาสวะ เพราะอรรถว่า ไหลไป คือเป็นไปจากภพจนกระทั่ง ภวัคคพรหม จากธรรมจนกระทั่งโคตรๆ …

เนื้อหาเกี่ยวกับความหมายของอาสวะซึ่งมีความหมายในการเป็นสิ่งที่หมักอยู่และไหลไปจากภพถึงภวัคคพรหม อธิบายถึงเขตแดนที่เกิดขึ้นจากมริยาทและอภิวิธี และการมีอาสวะเกี่ยวข้องกับโลภะและธรรมอื่นๆ ที่ส่งผลกระทบถึ

…เพราะ อรรถว่า ยึดอารมณ์หนักแน่น คือมั่งคง เหมือนงูรัดกบฉะนั้น ๆ ความยึดมั่นคือกาม ชื่อว่า กามุปาทาน อีกอย่างหนึ่ง ชื่อว่า กาม ปาทาน ก็เพราะยึดมั่นซึ่งกาม (หรือเพราะเป็นกิริยาที่สัตว์ยึดมั่น ซึ่งกาม) ฯ ก…

ในบทนี้ มีการอธิบายเกี่ยวกับการยึดมั่นและการถือศีลวัตรในทางพระพุทธศาสนา ซึ่งการยึดถือเหล่านี้ส่งผลต่อกรรมและวัฏฏะของสัตว์. คำว่า กามุปาทาน และ สีลัพพตุปาทาน ถูกกล่าวถึงเพื่อชี้ให้เห็นถึงการมีอยู่ของคว

ประโยค - อภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 321 อย่างนั้น ๆ อีกอย่างหนึ่ง ชื่อว่านิวรณ์ เพราะอรรถว่า ปิดกั้นปัญญา จักษุ ฯ กาม กล่าวคือความกำหนดอย่างแรงกล้าในกามคุ…

บทความนี้กล่าวถึงนิวรณ์ในอภิธัมมัตถสังคหบาลีและอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา โดยเน้นที่บทบาทของนิวรณ์ เช่น กามฉันทะและพยาบาท ในการปิดกั้นปัญญาและส่งผลต่อจิตใจ นอกจากนี้ยังมีการอธิบายถึงปัจจัยและสภาพที่ก่อให้

… อิทธิบาทคือฉันทะ ชื่อว่าฉันทิทธิบาท ฯ [อธิบายโพชฌงค์ ๗] บุคคลผู้ชื่อว่าโพธิ เพราะอรรถว่า ตรัสรู้ ฯ อีกอย่างหนึ่ง จำเดิม แต่เริ่ม มวิปัสสนา พระโยคาวจรย่อมตรัสรู้ คือย่อมแทงตลอดสัจจะ ๑. ในทีอื่น ไม่มี ฯ

เนื้อหานี้เจาะลึกเกี่ยวกับอภิธัมมัตถสังคหบาลีและอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา โดยอธิบายความสำคัญของการเห็นจิตและธรรมจากลักษณะต่างๆ ผ่านจิตตานุปัสสนาและธัมมานุปัสสนา รวมถึงการอธิบายสัมมัปปธานและอิทธิบาทที่เกี

…รม เพราะฉะนั้น ท่านอาจารย์จึงกล่าวว่า สติสัมโชฌงค์เป็นต้นฯ โพชฌงค์อันดี คือสติ ชื่อว่าสติสัมโพชฌงค์ อีกอย่างหนึ่ง ชื่อว่า สติสัมโพชฌงค์ เพราะอรรถว่า องค์แห่งบุคคลผู้ตรัสรู้ที่ดี หรือแห่ง ธรรมสามัคคีเป็น…

ในหน้าที่ 334 ของอภิธัมมัตถสังคหบาลี กล่าวถึงการตื่นจากกิเลส และการได้รับผลจากการมีธรรมสามัคคี โดยอาจารย์ได้อธิบายถึงโพชฌงค์ที่มีความสำคัญ โดยเฉพาะสติสัมโพชฌงค์ สภาพที่เรียกว่า ธรรมวิจัน หมายถึง การไต

…ต้นนี้ จึงชื่อว่าอายตนะ อนึ่ง ชื่อว่าอายตนะ ก็เพราะอรรถว่า เป็นเหตุแห่งวิญญาณมีจักขุวิญญาณเป็นต้น ๆ อีกนัยหนึ่ง ทางโลก สถานที่อยู่อาศัย บ่อเกิด ที่ประชุม และที่เกิด เขาก็เรียกกันว่า อายตนะ ฯ เพราะฉะนั้น…

เนื้อหานี้พูดถึงอายตนะซึ่งประกอบด้วยจักษุและรูป และมีผลกระทบต่อวิญญาณ โดยการทำความเข้าใจกับอายตนะสามารถนำไปสู่การเข้าใจในธรรมชาติของสังขารและทุกข์ รวมถึงการดำเนินกิจกรรมต่าง ๆ ในชีวิตประจำวัน โดยจะมีอ

…ล่านี้ จะไม่บีบคั้น เป็นต้นก็หาไม่ได้ เพราะฉะนั้นแล ทุกข์ เป็นต้นเหล่านี้ จึงชื่อว่าเป็นของจริงแท้ฯ อีกอย่างหนึ่ง ของจริงของพระอริยเจ้า ชื่อว่าอริยสัจ เพราะ ท่านจะต้องตรัสรู้ฯ หรือของจริงของพระอริยะ คือ…

เนื้อหานี้กล่าวถึงConcept ของอริยสัจในอภิธัมมัตถสังคหบาลี โดยเฉพาะการอธิบายเกี่ยวกับความทุกข์ซึ่งเป็นของจริงแท้และเป็นเครื่องหมายสำคัญของการตรัสรู้ของพระอริยบุคคล ทั้งยังชี้ให้เห็นถึงสัจจะที่ ๑ และ ๒

…พท์เดียว) ว่านามด้วย รูปด้วย นามรูป ด้วย ชื่อว่านามรูปฯ อายตนะภายใน 6 มีจักษุเป็นต้น ชื่อว่าอายตนะ, อีกอย่างหนึ่ง ตามมติของอาจารย์บางพวก แม้อายตนะภายนอก ๖ มีรูปเป็นต้น ก็ชื่อว่า

เนื้อหาในหน้า 359 ของอภิธัมมัตถสังคหบาลีนี้อธิบายเกี่ยวกับสังขาร รวมถึงประเด็นสำคัญเช่น อวิชชาเป็นปัจจัย และการแบ่งประเภทของสังขารออกเป็น 3 ประเภท ได้แก่ ปุญญาภิสังขาร, อปุญญาภิสังขาร และอเนญชาภิสังขา

…ชื่อ ว่าเหตุฯ หิ ศัพท์ บัณฑิตพึงทราบว่า มีอรรถว่า ตั้งอยู่ ในที่นี้ เพราะศัพท์คือธาตุมีอรรถมากมาย ฯ อีกอย่างหนึ่ง ผลที่มีความโลภ เป็นต้นนั้นเป็นปัจจัย ย่อมเป็นไป คือดำเนินไป ได้แก่เป็นไปได้ “คือถึงความเ…

ในหน้าที่ 368 ของอภิธัมมัตถสังคหบาลี, พระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงแสดงถึงปฏิจจสมุปบาทที่เกี่ยวข้องกับธรรมชาติและกิเลส ซึ่งแสดงถึงการเชื่อมโยงของเหตุและผลทางจิตใจ โดยการอธิบายถึงการดำรงอยู่ของธรรมที่มีปัจจัย

…นนิษ ฐานว่า แม้เมื่อความสามารถแห่งธรรมไม่มีแปลกกัน ปัจจัยแม้ที่ตรัสไว้ แล้วในหนหลัง พระองค์ก็ตรัสซ้ำอีกโดยประการอื่น ด้วยสามารถแห่ง บุคคลที่จะพึงแนะนำได้ โดยประการนั้น ๆ เหมือนอย่างแม้ตรัสไว้ ทุกะไว้แล้…

เนื้อหาในหน้านี้นำเสนอความเข้าใจในธรรมและปัจจัยที่มีความแตกต่างกัน โดยเฉพาะการมีอัตถิปัจจัยและอวิคตปัจจัย บัณฑิตต้องทำให้เกิดสุตมยญาณและภาวนายญาณ เพื่อเข้าใจความพิเศษในปัจจัยที่ตรัสไว้ในพระธรรม ่การพั

…ฯ มีคำอธิบายที่ท่านกล่าวไว้ว่า อุปนิสัยกลาง อย่างแผนกหนึ่งต่างหาก ไม่ระคนปนกันอารัมมณปัจจัยอื่น ๆ ๆ อีก อย่างหนึ่ง อุปนิสัยตามปกติ ชื่อปกตูนิสัย ฯ ก็ ป อักษร ในคำว่า ปกโต นี้ เป็นอุปสรรคฯ ป อักษร นั้น ย…

ในหน้านี้ของอภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา กล่าวถึงความสัมพันธ์ระหว่างอารมณ์กับสันดาน โดยอ้างอิงถึงหลักการทางอภิธรรม เช่น การเกิดของวัตถุที่มีจักขุไม่สามารถเป็นปัจจัยแก่วิญญาณได้ และปรา

… สันดานของตน) และธรรมคือสัตว์และ สังขาร อันบุคคลส้องเสพในภายนอก (เป็น อุปนิสัยแก่กุศลธรรมเป็นต้น ฯ) อีกนัยหนึ่ง ประกอบความด้วยอำนาจแห่งความตามที่ตั้งอยู่นั่นแล ว่า ก็ธรรมทั้งหลายมีราคะและศรัทธาเป็นต้น ส…

ในข้อความนี้ อาจารย์ได้นำเสนอความสัมพันธ์ระหว่างราคะ ศรัทธา และธรรมที่มีอิทธิพลต่อการอบรมในธรรมะ มีการกล่าวถึงธรรมที่เป็นนิสัยแก่กุศลธรรมทั้งภายในและภายนอก พร้อมกับความสำคัญของการเลือกทำความดีเช่นทาน

…ุบัน ชื่อว่าอัตถิปัจจัย เพราะฉะนั้น พระนิพพานซึ่งมีได้ ทุกกาล จึงไม่เป็นอัตถิปัจจัยและอวิคตปัจจัย ฯ อีกอย่างหนึ่ง ภาวะ แห่งธรรมที่ประกอบด้วยขณะมีอุปาทขณะเป็นต้น ทำความค้ำจุนซึ่งผิด จากภาวะแห่งธรรมที่ทำค…

ในหน้านี้มีการวิเคราะห์อัตถิปัจจัยและอวิคตปัจจัย โดยอธิบายความหมายและบทบาทของนามรูปและอารมณ์ที่เกิดจากวัตถุ ในการสัมประโยค ธรรมต่างๆ ที่ไม่มีการรังเกียจ หากมีอัตถิปัจจัยและอวิคตปัจจัยระบุเอาไว้ ถึงแม้

ประโยค - อภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 389 ด้วยคำอันเป็นกัมมสาธนะนี้ ท่านอาจารย์กล่าวอรรถบัญญัติ กล่าวคือ อุปาทาบัญญัติ อันเป็นสมมติสัจจะ ซึ่งต่างโดยเป็นความประชุมและ ความสืบ

…มรู้เกี่ยวกับความเปลี่ยนแปลงและความสืบต่อของธรรม ด้วยการใช้ตัวอย่างจากธรรมชาติ เช่น แผ่นดินและภูเขา อีกทั้งยังวิเคราะห์ความสัมพันธ์ระหว่างธาตุต่าง ๆ และอาการที่เกิดจากการเปลี่ยนแปลง ทั้งนี้เพื่อทำความเข…

… ๑. ฉบับพม่าและสีหลเป็น ยา สิขาปฺปตฺตา สา สานุโลมา สงฺขารุเปกขา วุฏฐาคามินีวิปสฺสนาติ จ ปวุจฺจตฯ ๒. อีกนัยหนึ่งว่า มรรคย่อมหยั่งลงสู่อัปปนาวิถี ด้วยอำนาจที่กำหนดรู้ทุกขสัจ ละสมุทยสัจ ทำนิโรธสัจให้แจ้ง เ…

เนื้อหาเกี่ยวกับการพิจารณาไตรลักษณ์ในอภิธัมมัตถสังคหบาลี โดยมีการอธิบายถึงแนวทางในการปฏิบัติวิปัสสนา การเห็นความไม่เที่ยงและความสิ้นไปของนามรูปผ่านสัมมสนญาณและอุทยัพพยญาณ สอนให้เห็นถึงความเกิดขึ้นและก