แก้ว : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 31 / 61

…ก็เวทนามี ๒ เท่านั้น โดยบาลีว่า ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เวทนาเหล่านี้มี ๒ คือ สุข ๑ ทุกข์ ๑ มิใช่หรือ ฯ แก้ว่า จริง แต่คำนั้นพระผู้มีพระภาคเจ้าตรัส สงเคราะห์อทุกขมสุขที่เป็นไปในฝ่ายอนวัชชะเข้าในสุขเวทนา และ อ…

บทความนี้วิเคราะห์การสงเคราะห์เวทนาภายใต้แนวคิดของอภิธัมมัตถสังคหบาลี โดยการจำแนกเวทนาออกเป็น 3 ประเภทคือ สุข ทุกข์ และอุเบกขา นำเสนอคำสอนของพระผู้มีพระภาคเกี่ยวกับธรรมชาติของเวทนา และการเข้าถึงความเข

…ห่งอสัญญีสัตว์เหล่านั้น อันทวารบางอย่างยึดถือแล้วในที่เกิด แห่งกรรม (กรรมภพ) ย่อมเกิดได้มิใช่หรือ ฯ แก้ว่า อารมณ์แห่ง ปฏิสนธิที่สมมติว่ากรรมและกรรมนิมิต เกิดได้จริงๆ แต่ที่สมมติว่า คตินิมิต ย่อมปรากฏแม้แก…

ในการศึกษาอภิธัมมาชนิดนี้ พบว่า การปฏิสนธิขึ้นอยู่กับกรรมเท่านั้น กรรมที่สัตว์กระทำในภพอื่นจะเป็นตัวกำหนดการเกิด อีกทั้งยังมีการกล่าวถึงคตินิมิตและการปรากฏของอารมณ์ในเวลาตาย อาจารย์เชื่อว่าการอธิบายภา

…าทแล้ว วิญญาณที่อาศัยในประสาทนั้นเท่านั้นควรไหน มิใช่หรือ ก็ภวังค์ที่ อาศัยหทัยวัตถุควรไหนอย่างไร ๆ แก้ว่า เพราะเนื่องเป็นอันเดียวกัน ด้วยอำนาจสันตติ ฯ เหมือนอย่างแมลงวันจับอยู่ที่ก้อนกรวด ซึ่งวาง อยู่บาง…

บทนี้พูดถึงภวังคัปัจเฉทะซึ่งเกิดจากการตัดภวังคสันติ โดยเฉพาะการอภิปรายเกี่ยวกับการเชื่อมโยงระหว่างรูปที่กระทบประสาทและภวังคที่อาศัยหทัยวัตถุ การเปรียบเทียบด้วยแมลงวันที่จับอยู่กับก้อนกรวดเพื่ออธิบายกา

…ด้ เพราะเห็นผลอื่น จากนิโรธที่เว้นอาวัชชนะ ฯ มีคำถามสอดเข้ามาว่า ก็จิตดวงนี้ ย่อมเป็นไปโดยกิจอะไร ฯ แก้ว่า จิตดวงนี้ ไม่เป็นไปโดยกิจคือตทารมณ์ก่อน เพราะไม่ยึด อารมณ์แห่งชวนะ ทั้งไม่เป็นไปโดยกิจคือสันตีรณะ…

เนื้อหานี้วิเคราะห์ถึงลักษณะของจิตที่เว้นจากอาวัชชนะซึ่งอาจารย์ไม่ได้กล่าวไว้โดยตรง จิตนี้ไม่ยึดติดกับอารมณ์และประกอบไปด้วยกิจที่เป็นภวังค์ ข้อคิดเห็นเกี่ยวกับความไม่เหมือนกันระหว่างปฏิสนธิจิตและภวังค

…ะไม่มีพืชคือ ปฏิสนธิที่เป็นกามาวจรมิใช่หรือ ก็เมื่อเป็นเช่นนั้น แม้จักขุวิญญาณ เป็นต้นก็ต้องไม่มี ๆ แก้ว่า จะต้องไม่มีไม่ได้ เพราะอานุภาพแห่ง อินทรีย์ยังเป็นไป และเพราะกำหนดจิตไว้ในความต่างแห่งทวารและ วิถ…

บทความนี้นำเสนอการอภิปรายเกี่ยวกับอภิธัมมัตถสังคหบาลีและอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา โดยเน้นถึงความสำคัญของการเข้าใจอานุภาพของอินทรีย์และจิตการในการฝึกปฏิบัติในพระพุทธศาสนา นอกจากนี้ยังกล่าวถึงพระผู้มีพระภา

…เป็นเช่นนั้น จิตตุปบาทที่เป็นญาณวิปยุต (ปราศจากญาณ) ก็ไม่ได้เป็นบุญกิริยาวัตถุ คือทิฏฐชุกรรมละสิ ?" แก้ว่า "จะไม่ได้เป็นหามิได้ เพราะแม้เจตนาดวงก่อนและดวงหลัง ก็สงเคราะห์เข้าในบุญกิริยาวัตถุนั้น ๆ " ฯ จริ…

บทความนี้วิเคราะห์ความสำคัญของจิตและบุญกิริยาวัตถุในอภิธัมมะ โดยเฉพาะการทำความเห็นให้ตรง และความเชื่อมโยงระหว่างการให้และการส่งเสริมบุญ การศึกษาเชิงลึกเกี่ยวกับทานและการอนุโมทนาแสดงถึงการส่งเสริมความด

…มแล้ว" ดังนี้มิใช่หรือ ? ก็ภาวะแห่ง อวิชชาและตัณหาที่เกิดร่วมกับชวนะเป็นอนุสัย จะมีได้อย่างไร ? " ฯ แก้ว่า "ภาวะแห่งอวิชชาและตัณหาที่เกิดร่วมกับชวนะเป็นอนุสัยได้นี้

บทความนี้อธิบายถึงวิถีจิตของสัตว์ที่ประสบความตาย ซึ่งมีอำนาจแห่งกรรมและอนุสัยกิเลส โดยเน้นที่จุติจิตในที่สุดของภวังค์ พร้อมคำอธิบายเกี่ยวกับชีวิตและการเกิดในกามภพ ตามที่ท่านอาจารย์ได้กล่าวในคำสอน ข้อม

…มหาภูตอย่างหนึ่ง" ดังนี้ เพราะฉะนั้น มหาภูตที่เหลือแม้เหล่า นั้นก็จะต้องไปพ้องกับอุปาทายรูปเข้า " ฯ แก้ว่า ข้อนี้ไม่พึงเห็นอย่าง ที่ท่านกล่าวนั้น เพราะรูปที่เพียงอาศัยเป็นไปสำเร็จ ชื่อว่าอุปาทายรูป นั้น ๆ…

เนื้อหานี้กล่าวถึงภูตรูปที่มีลักษณะเป็นที่อาศัยของอุปาทายรูป และการอธิบายความหมายที่เกี่ยวกับมหาภูตที่สำคัญในบาลี รวมถึงการแยกประเภทของภูตรูปที่อาศัย และการอธิบายธาตุ ๔ โดยเฉพาะปฐวีธาตุ ที่ปรากฏว่ามีอ

…งกัน เพราะความเป็นอย่างอื่น ไม่ได้ ในธรรมอย่างหนึ่ง และเพราะ ๑. น อุปปันนนฺติอาทินา น มณิสารมัญชุสา แก้ว่า อุปชฺชมาน โน จ อุปฺปนฺนํ ฯ แต่ถ้าเป็น อุปฺปนฺนญฺจาติอาทินา ก็แปลว่า ทั้งเกิดแล้วด้วยฯ

เนื้อหาในหน้านี้รวบรวมเหตุผลเกี่ยวกับการไม่มีการเกิดรูปในภังคขณะ พร้อมทั้งอภิปรายเรื่องจิตและฐิติขณะที่มีการเกิดและดับของจิต โดยอ้างอิงถึงพระสูตรที่ตรัสถึงความเกิดและดับของจิตในอนุกรมต่อเนื่องไป ข้าพเ

…ะผู้มีพระภาค จึงตรัสไว้อย่างละ ๒ (ถนะกับมิทธะ อุทธัจจะกับกุกกุจจะ) โดยความ เป็นนิวรณ์อย่างหนึ่ง ๆ ๆ แก้ว่า เพราะมีกิจ อาหาร และธรรมที่เป็น ปฏิปักษ์เหมือนกันฯ จริงอยู่ ถีนะและมิทธะมีการทำให้จิตตุปบาทถึง คว…

บทความนี้กล่าวถึงนิวรณ์ในอภิธัมมัตถสังคหบาลีและอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา โดยเน้นที่บทบาทของนิวรณ์ เช่น กามฉันทะและพยาบาท ในการปิดกั้นปัญญาและส่งผลต่อจิตใจ นอกจากนี้ยังมีการอธิบายถึงปัจจัยและสภาพที่ก่อให้

…าอนุสัย เพราะ อรรถว่า ยังละไม่ได้ไซร้ กิเลสแม้ทั้งหมด ที่ยังละไม่ได้ ก็ควร ชื่อว่าอนุสัยมิใช่หรือ ฯ แก้ว่า พวกเราไม่ดูดว่า ที่ชื่อว่าอนุสัย ด้วย เหตุเพียงยังละไม่ได้ ที่จริง เราพูดว่า กิเลสที่ยังถึงความมี…

เนื้อหานี้เกี่ยวกับความหมายของนีวรณ์ในอภิธรรม โดยเฉพาะอย่างยิ่งอุทธัจจกุกกุจจะและถีนมิทธะ ที่มีผลต่อการสงบจิตใจ ในการอธิบายถึงธรรมที่เรียกว่าอนุสัย ซึ่งสัมพันธ์กับกิเลสที่มีอยู่ในสันดาน และการเกิดขึ้น

…๐ ที่เหลือจากเวทนาและสัญญา ฯ ถามว่า ก็เพราะเหตุไร พระผู้มีพระภาคจึงทรงแยกเวทนาและสัญญาไว้แผนกหนึ่งฯ แก้ว่า เพราะ (เวทนา) เป็นความยินดีในวัฏฏธรรมและ (สัญญา) เป็น อุปกรณ์เกื้อหนุนความยินดีนั้น ๆ จริงอยู่ เว…

บทความนี้กล่าวถึงการวิเคราะห์ทุกข์ในอภิธัมมัตถสังคหบาลี โดยชี้ให้เห็นว่าทุกข์เกิดจากตัณหาและสาเหตุแห่งทุกข์นั้นมีชื่อเรียกว่า 'ทุกขสมุทัย' พร้อมแสดงให้เห็นถึงความดับแห่งทุกข์ในธรรมชาติที่เรียกว่า 'ทุก

…เพราะเหตุไร เมื่อมีธรรมเป็นเหตุแห่งทุกข์แม้อย่างอื่น ตัณหาเท่านั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่าสมุทัยฯ แก้ว่า เพราะเป็นเหตุ

เนื้อหาเกี่ยวกับอภิธัมมัตถสังคหบาลีและอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกาอธิบายถึงความสำคัญของขันธ์ในการเกิดทุกข์และการพ้นจากทุกข์ ซึ่งปรกฏว่า พระผู้มีพระภาคทรงยกขันธ์เป็นตัวแทนแห่งธรรมต่าง ๆ ที่มีความแตกต่างและเก

…ย) ฯ ถามว่า ก็เมื่อปัจจุบันธรรมมีการเกิดก่อน ความเป็นปัจจัยแก่ ธรรมซึ่งเกิดภายหลัง จะมีได้อย่างไร ? แก้ว่า ข้าพเจ้าได้กล่าวไว้ แล้วมิใช่หรือว่า เมื่อไม่มีปัจฉาชาตปัจจัย (ธรรมคือจิตและเจตสิกซึ่ง เกิดภายหลั…

บทความนี้กล่าวถึงเจตนาที่เกิดพร้อมกัน รวมถึงอิทธิพลของเจตนาต่อรูปกายและกรรม รวมทั้งการวิเคราะห์ความสัมพันธ์ระหว่างนามรูปและเจตนาในกระบวนการเกิดและการเปลี่ยนแปลงทางธรรมชาติ โดยสรุปเจตนาจะถูกมองว่าเป็นป

…ย ฯ ถามว่า อิตถินทรีย์และ ปุริสินทรีย์ ท่านอาจารย์ไม่ถือเอาในคำเป็นต้นว่า ประสาท ๕ ดังนี้ ดอกหรือ ? แก้ว่า ไม่ได้ถือเอาจริงๆ ความที่อิตถินทรีย์และ ปุริสินทรีย์ทั้ง ๒ นั้น เป็นธรรมชาติยังอาการมีเพศเป็นต้น …

เนื้อหานี้พูดถึงความสำคัญของอิตถินทรีย์และปุริสินทรีย์ในอภิธัมมัตถสังคหบาลี โดยเน้นว่าทั้งสองอย่างนี้ไม่ได้ถือเป็นปัจจัยที่แท้จริงในแง่ของการเป็นอาหารปัจจัย แต่เป็นกัมมปัจจัยและอุปนิสสยปัจจัย ซึ่งมีคว

…รควิถีและผลวิถีมีอารมณ์ต่างกัน โดยประการไร ๆ ก็ตามที่ พระผู้มี พระภาคเจ้าก็มิได้ทรงประสงค์เอาแล้ว ฯ แก้ว่า ในอรรถกถาท่านประ กอบความที่ปรจิตตวิชชานั้นมีปัจจุบันจิต โดยสันตติและอัทธานะเป็น อารมณ์ก่อนฯ ส่วนท…

ในเนื้อหานี้กล่าวถึงความสัมพันธ์ระหว่างจิตและอารมณ์ในอภิธัมมาฯ โดยเฉพาะในเรื่องของปรจิตตวิชชาที่ประกอบด้วยจิตในอดีต ปัจจุบัน และอนาคต การวิเคราะห์และการตีความจากพระอาจารย์หลายท่านเกี่ยวกับความหมายของจ

…ัชนา สาธกในเบื้องต้นนี้ด้วยจักกวัตติวัตร ในจักกวัตตสูตร พระเจ้าจักรพรรดิ พระราชาผู้ยังจักรรัตนะ จักรแก้วคือจักรอันประเสริฐ มีพลานุภาพมาสารถครอบงำทุกประเทศในโลกให้อยู่ในอำนาจ เป็น ใหญ่ในแผ่นดิน มีมหาสมุทร …

เนื้อหาเกี่ยวกับจักกวัตติวัตรที่เป็นวิธีการปกครองอาณาจักรตามหลักธรรมของสมเด็จพระญาณสังวรสมเด็จพระสังฆราช โดยยกหลักธรรมที่ต้องปฏิบัติ เพื่อสร้างความมั่นคงและความผาสุกให้กับแผ่นดิน เน้นถึงการเคารพธรรมใน

…] ในมือ ๒ ๔ & ๖ ของบุรุษใด บุรุษ นั้น ชื่อว่ามีร่มในมือ ๒ ๓ ๖ ๔ ๕ มณี คุณเจ ยสฺส โส มณิกณโจ นาคราชา แก้ว [มี] ที่คอ 0 ๒ ๔ & ๖ ของนาคราชใด นาคราช นั้น ชื่อว่ามีแก้วที่คอ " ๖ ๔ & 0 ๒ วิเคราะห์ที่แสดงมานี้ เ…

บทนี้นำเสนอการวิเคราะห์เรื่องบาลีไวยกรณ์ โดยเฉพาะในส่วนของวจีวิภาค สมาส และตัทธิต ผ่านตัวอย่างต่าง ๆ เช่น การเปรียบเทียบคำที่มีความหมายแตกต่างกันในรูปเอกวจนะและพหุวจนะ การใช้คำว่า 'มี' ในบริบทต่าง ๆ เ

…่องแผ้วของศีล นั้น ? (ต่อไป) นี้เป็นคำแก้ในปัญหากรรมนั้น. [ อะไรเป็นศีล ] ปัญหาข้อว่า "อะไรเป็นศีล" แก้ว่า "ธรรมทั้งหลายมีเจตนาเป็นต้นของบุคคลผู้เว้นจากโทษ มีปาณาติบาตเป็นต้นก็ดี ของบุคคลผู้บำเพ็ญข้อวัตรป…

บทความนี้กล่าวถึงวิสุทธิมรรคในพระพุทธศาสนา โดยเฉพาะในด้านศีลสมาธิและปัญญา ซึ่งมีการอธิบายถึงลักษณะ อานิสงค์ และความสำคัญของศีลในการเจริญปฏิบัติ นอกจากนี้ยังมีการเสนอคำถามสำคัญเกี่ยวกับศีลและคำตอบจากพร

…ับแรก [ อรรถแห่งศีล ] จะแก้ในปัญหาที่เหลือ (ต่อไป) ปัญหาข้อว่า "ที่เรียกว่าศีล เพราะอรรถว่ากระไร ?" แก้ว่า "ที่เรียกว่าศีลเพราะอรรถว่าเป็น สีลนะ (คือเป็นมูลราก) ชื่อว่าสีลนะนี้เป็นอย่างไร ? ชื่อว่าสีลนะ น…

เนื้อหานี้กล่าวถึงการปฏิบัติตามหลักธรรมในพระพุทธศาสนา โดยเฉพาะอย่างยิ่งเกี่ยวกับญาณสังวรและศีลสังวร โดยอธิบายถึงความสำคัญของการอดทนต่อความยากลำบาก รวมถึงการปฏิบัติที่บริสุทธิ์เพื่อหลีกเลี่ยงกามวิตกและ