คำว่า : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 73 / 147

…นทว่า อุปาทานปุจฉา ภว [แก้ไข ภวปุจฉา ชาติ] ในบททั้งหลายมีมากว่า ภวปุจฉา ชาติ เป็นอาทิ การนิยฉันคำ มีคำว่าชาติเป็นต้น พึงทราบโดยเน้นที่กล่าวแล้วในสัจฉบรรเทศ คำว่า ภิว ในบทนี้หมายเอาธรรมภาพอย่างเดียว เพราะธร…

…ในฐานะที่เป็นปัจจัยแห่งชาติ และการแยกแยะระหว่างกุศลกรรมและอุปกุศลกรรม รวมทั้งการชี้แจงถึงความหมายของคำว่า 'ภาพ' ว่าเป็นปัจจัยของชาติในแนวทางที่แสดงความเชื่อมโยงระหว่างปัจจัยภายนอกและภายใน

…วิสุทธิมรรคแปลก ค๓ ตอนที่ ๙ หน้า ที่ 391 นี่ในกรรมพนะ ย่อมเป็นปัจจัยแห่งปฏิสนธิโลกต่อไป ในคำสํานั้น คำว่า "เพราะความที่อิตตนะทั้งหลายอ่อนแล้ว ในบทนี้ ท่านแสดงความผ่องใสในเวลาทำกรรมแห่งบุคคลผู้มีอายุตะ ยอด…

บทนี้เน้นถึงความสำคัญของกรรมเป็นปัจจัยในการปฏิสนธิโลกต่อไป และแสดงถึงความัญจะมีผลต่อชีวิตในอนาคต กล่าวถึงธรรม ๕ ที่รวมถึงวิญญาณ, นามรูป, อายตนะ, ผัสสะ และเวทนา การทำกรรมในปัจจุบันส่งผลไปยังชาติต่อไปตา

…ปธรรมดา ๑ " [ขยายความ] [อทานนิถูปนโต] ในบทเหล่านั้น บทว่าอาทาน-ถือเอา ได้แก่ปัจจูลิน บทว่า นิถูปนโต คำว่า คืออาทาน-ถอดเข้าไป ได้แก่อุปถมิน พระโยคาวอร่อยกำหนด (คำตอน) ร้อยปีหนั่งด้วย การถือเอาและทอดทิ้ง ไปน…

ในบทนี้กล่าวถึงการพิจารณาวัสดิธรรมผ่านมุมมองต่างๆ เช่น อาหาร, รูปธรรม, และจิตตสมาธิ โดยมีหลักการที่พระโบราณาจรัชได้เสนอไว้เกี่ยวกับการถือเอาและทอดทิ้งในสังขาร พร้อมทำให้เห็นว่าทุกสรรพสิ่งมีความไม่เที่

…ามเจ้า ทั้งหลายจำแนกแบบข้อที่เหลือโดยนั้นเหมือนกัน [ยกมาโดย-โดยเป็นคู่] ข้อว่า "ยกมาโดย-โดยเป็นคู่" คำว่า ภิกษุในพระธรรม วินัยนี้ พิจารณาอาหานนิบาสู่ว่า ไม่เที่ยงเป็นทุกข์เป็นอนัตตา แล้วจำพิจารณา จิต (ต้อง…

เนื้อหานี้กล่าวถึงการพิจารณาธรรมที่ไม่เที่ยง เป็นทุกข์ และอนัตตา โดยแสดงหลักการในวิสุทธิกถาที่เน้นเจตนาการวิเคราะห์จิตและความไม่เที่ยงของอาตมัน ทั้งนี้เพื่อให้ผู้ปฏิบัติได้เห็นความจริงของชีวิตและการดำ

…บสัญญาขั้น สงบขั้นธ์ และวิญญาณขันธ์ ก็เช่น ดังเวทมนต์นั่น แต่เป็นความแปลกสำหรับสัญญาขั้นธ คือประกอบ คำว่า "นามรูปสมมุทยา-เพราะความเกิดขึ้นแห่งนามรูป นามรูป- นิร hörา-เพราะความดับแห่งนามรูป (แทน) ในที่นี้คำ…

เนื้อหานี้ว่าด้วยความเสื่อมแห่งเวทมนต์ ซึ่งเกิดจากการดับแห่งปัจจัยต่าง ๆ เช่น วิญญาณ ตัณหา กรรม และสังสบะ การเห็นวิวปริมาณลักษณะแห่งเวทมนต์ส่งผลให้เห็นถึงความเสื่อมในเวทนา ข้อความยังกล่าวถึงการเห็นควา

…คิดไม่เห็นเหตุว่าไม่ท่านจะต้องขบเคราะห์กันปานนั้น ๒. ธรรมอันนี้ มาหากว่าคำหมายถึงปฏิสมาทธรรม (?) ๓. คำว่า "เชื่อ" นั้น ใช้เรียกช่างบ้าน ที่ทำงานใช้เชื่อกผูกแล้ว เมื่ออย่เป็นช่างเลื่อน ช่างนิ่มดีต้องเรียก "…

…วามตอบโอกาสวิญญูโลดต้องได้รับการพิจารณาอย่างลึกซึ้งมากขึ้น นอกจากนี้ ยังมีการพูดถึงความหมายและการใช้คำว่า 'เชื่อ' ตามที่เกี่ยวข้องกับช่าง รวมถึงการแสดงถึงความยากลำบากในชีวิต ซึ่งมีการกล่าวถึงความรู้และการน…

…วามเห็น (แต่) ความแตกดับ ชื่อว่า วิปุสนาญ ดังนี้ [อธิบายยาบาลี] อรรถาธิบายในบทสั้นนี้ พึงทราบบดังนี้คำว่า "อารมุนฺม" ปฏิสงฺขา-พิจารณาอารมณ์" ความว่า พิจารณาแล้ว คือรู้แล้ว ได้ แก่เห็นแล้ว ซึ่งอารมณ์ด้วยอย…

บทความนี้สำรวจแนวคิดเกี่ยวกับปัญญาวิสนาม ซึ่งคือการเห็นแจ้งและการพิจารณาอารมณ์ที่นำไปสู่ความเข้าใจที่ลึกซึ้งในชีวิต ในการพิจารณาอารมณ์และการฝึกปัญญา ช่วยในการหลีกเลี่ยงความแตกดับและการเสื่อมของจิตใจ โ

…า สังวรทั้งปวงมีความแตกทำลาย ไปเป็นปกติ ดังหยาดน้ำค้าง เมื่อลวง อากิณฐ์ขึ้นแล้ว (เพื่อดั่งไป) นั่น" คำว่า "นิรโธ อธิธุตด-ความนี้ก็ลงไปความดับ" ความว่า ความที่ทำการกำหนดส่งธสองส่วนเป็นอย่างเดียวกันด้วยอำนาจ…

…วกับการกำหนดอารมณ์ทั้งสองส่วนให้อยู่ในสภาพเดียวกันช่วยให้ทราบถึงความแตกดับที่เกิดขึ้น และความหมายของคำว่า 'นิรโธ' ซึ่งสื่อถึงความดับที่แท้จริง ทั้งนี้เพื่อให้ผู้ศึกษามองเห็นความจริงและความหลุดพ้นจากกิเลส ค…

…โดยเป็นของน่ากลัว"- [แก้ล้อกันลิยฏูปูฐานะบาญ] ในปฐมะเหล่านั้น ประว่่าว่า "นิมิตตะ" ได้แก่อาณิสนิมิต คำว่า "นิมิตต" นั้น เป็นชื่อแห่งส่งรบทั้งหลายทั้งนี้ที่เป็นอิฏฐน คาดและปัจจุบัน จริงอยู่ ภิกษุผุทำในใจโดย…

บทความนี้สรุปเกี่ยวกับกฎปฏิจจสมุปบาทและความเข้าใจในความปรารถนาในจิตใจของภิกษุ โดยอธิบายถึงความไม่เที่ยง, ทุกข์ และอนัตตา ที่ส่งผลต่อความคิดและความปรารถนา เนื้อหาที่กล่าวถึงยังสำรวจว่า การทำในใจที่เกิด

…ึ่งอริยสัจ โดยไม่ได้ถาม) หลุดพ้นแล้ว (ขณะนี้กำลังพรรณนา) ส่งอรรถานุบาล ๑. ขู ป. ๑๓๙๙ ๒. มหาภูว่า “คำว่าธรรม หมายถึงปัญญา ในอีกมิมี เช่นในบทกล่าวว่า สัทุ ธรรมโม จติ จาโก เราไม่เคยคิดกันเลยว่า ธรรมในบทกล่า…

…ิบายเกี่ยวกับความหมายของการหลุดพ้นตามธรรมชาติ โดยพูดถึง สัทธาวิมุติและการมีปัญญาที่ช่วยในการหลุดพ้น คำว่า 'ธรรม' ในที่นี้หมายถึงปัญญา และการประสบการณ์ต่าง ๆ ที่ภูจิตวิปัสสะทำให้เห็นจริง อ้างถึงหลักธรรมในพร…

…๔ สื่อว่า โพธิปขิยธรรมฯ เหตุเป็นธรรมมีใน ฝ่ายแห่งอริยมรรคทีไว่ามว่าโพธิ เพราะอธรรว่ามเป็นเหตุรัญสู่ คำว่า "เพราะ...มีในฝ่าย" หมายความว่า เพราะตั้งอยู่ในความเป็น ธรรมอุตหนุน [อรรถแห่งสติปฏฺฐาน] ในโพธิปขิยธ…

เนื้อหาในบทนี้กล่าวถึงหลักการของโพธิปักขิยธรรมซึ่งประกอบด้วยสติปัฏฐาน ๔, สัมปปธาน ๔, อินทรีย์ ๕ และมรรคมีองค์ ๔ โดยเน้นถึงความสำคัญของธรรมเหล่านี้ในการเข้าถึงอริยมรรคและโพธิ ธรรมทั้ง ๑๓ นี้ถือเป็นฐานใ

…ทำความ เป็นประธาน (คือสูงสุด ?) โดยความหมายว่ายังประโยชน์สุขให้สำเร็จ ได้ เหตุฉะนั้นชื่อว่าสัมปปธาน คำว่า สัมปปธานนั้นเป็นชื่อของ วิธีะ สัมปปธานนั้นเป็น ๔ ประการ เพราะยังกิจอธิษฐาน และ ๑. มหาภูกวา การถือเอ…

บทความนี้นำเสนอความสำคัญของสติปฏิบัติ ๔ ในการเข้าใจธรรมชาติของทุกข์ ความสุข และการอยู่ร่วมกับอนิจจา โดยชี้ให้เห็นว่าสถานะต่างๆ ในกายและจิตมีอิทธิพลต่อการดำเนินชีวิตและความเป็นอยู่ของเรา ธรรมะปธานมีบทบ

…า ภูมิลักษณ์- ปันนะ- เกิดขึ้นโดยได้ภูมิ [ภูมิลักษณ์ต่างกัน] หนึ่ง ในข้อนี้ พึงทราบความต่างกันแห่ง (คำว่า) ภูมิ แลภูมิ- ลักษณะ คำบุญขี้ที่เป็นไปในภูมิ อันเป็นอารมณ์ของวิบาสนา ชื่อว่า ภูมิ- ลักษณะทีเป็นไป…

บทความนี้สำรวจถึงการทำให้โอกาสเกิดขึ้นจากวิบากกรรมและธรรมชาติของภูมิที่มีผลต่อการ กระทำของเรา โดยเน้นว่าภูมิและภูมิลักษณะมีความแตกต่างกัน และว่าความเข้าใจในเรื่องนี้สามารถช่วยให้เราเข้าใจการเกิดขึ้นขอ

…ข้อว่า "และควรทราบกิจมีปริญญากิจเป็นต้น ที่ท่านกล่าวว่า (ว่า มีขึ้น) ในกลาศตรัสรู้ตามสภาพทุกประการ" คำว่า กิจ ๑ ๆ ๆ มี ปริญญา กิจเป็นต้นนั้น คือปริญญา-กำหนดรู้ ปาน-ละ สังกิจิยา -ทำให้แจ้ง ภาวนา-ทำให้ขึ้น ท…

บทความนี้สำรวจลักษณะปริญญาและกิจในญาณที่บันฑิตควรรู้ การกำจัดอุปปัณนะและการทำความเข้าใจเกี่ยวกับโลภญาณที่ส่งผลต่อการปฏิบัติฝึกจิต เป็นการเน้นโดยการใช้คำสอนจากพระโภธนาจารย์เกี่ยวกับการใช้ปัญญาในการฝึกจ

…เป็นผู้ได้ปฐมาน เราเป็นผู้เชี่ยวชาญในปฐมาน ปฐมานนั้นเราทำให้แจ้งแล้ว" เป็นต้น ชื่อว่า โลกียสัจธิฤยก คำว่า "ผัสสะ- ได้สัมผัส" คือบรรลุแล้ว ได้ถูกต้องโดยญาณ- ผัสสะ (คือรู้) อย่างประจักษ์ว่า "สิ่งนี้เราได้บรร…

บทความนี้เสนอการวิเคราะห์และตีความเกี่ยวกับสัจธิฤยกทั้งสองประเภท คือ โลกียสัจธิฤยกและโลกุตรสัจธิฤยก ซึ่งมีความแตกต่างกันและเชื่อมโยงกับคำสอนเกี่ยวกับการสัมผัสและปัญญาในการเข้าใจธรรม. โดยเนื้อหายังบอกว

…ีในมรรควิถี ผลหลัง ๆ ย่อมมีในลำดับแห่งหน้า ๆ ผลหน้า ๆ ในผลสมบัติ ทั้งหลาย ย่อมมีในลำดับแห่งโคตรภู คำว่า "โคตรภู" ในที่นี้ พึง ทราบว่า ได้แก่อนุโลมญาณ สมคำที่กล่าวว่าไว้ในคัมภีร์ฐานว่า "อนุโลมญาณของพระร…

เนื้อหาระบุถึงลำดับแห่งผลและกรรมในแนวคิดทางศาสนาพุทธ ซึ่งกล่าวถึงความสัมพันธ์ระหว่างกรรมและผลที่เกิดขึ้น โดยเฉพาะผลที่เกิดจากการปฏิบัติในมรรควิถี และการพิจารณาถึงผลสมบัติของพระอรหันต์ ตามหลักการที่กล่

…มาไม่มี คำแก้คำนี้ (ต่อไป) นี้ ท่านได้กล่าวไว้ในทศ แห่งอุทเทค นั้นแล้วละ ดังว่านั้น [พลอ ๒ สมพละ] “คำว่า “ด้วยพลอ ๒” ความว่า พลอมี ๒ คือสมพลอพลอ วิปสนพลอ สมพลอเป็นในน ความไม่ชัดสายไป คือความมีอารมณ์เป็นหน…

ในบทความนี้เราจะพูดถึงการวิเคราะห์คำว่าพลอและสมพลอในพุทธศาสตร์ เพื่ออธิบายถึงความสำคัญและคุณสมบัติต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องกับการเจริญทางจิตใจอั…

… ยืน ชาน, ติฺฏฺฐภโต ติฺฏฺฐามาโน ฐิโต, ติฺฏฺฐติ. เดิน คมฺม, คฺุณฺฑโต คฺุณฺฑามโน คโฺต, คฺุณฺฑติ. คำว่า นั่ง นิสมฺฐา, นิสิษฺฐานโต นิสิษฺฐาน, นิสิฏฺติ. นอน สยฺน, สยฺนโต สยามโน สยฺติ, สยฺติ. เหล่านี้มา…

บทความนี้กล่าวถึงการใช้และศึกษาคำศัพท์ในภาษาบาลี โดยเน้นที่กิริยาและนามในบริบทต่าง ๆ นำเสนอคำศัพท์อย่างละเอียด เช่น ยืน เดิน นั่ง และนอน รวมถึงกระบวนการเรียนรู้เครื่องปรงที่เกี่ยวข้อง โดยเน้นว่าการประ

…น่นอนลงไปอีกชั้นหนึ่ง ว่าบอกว่าจะอะไรแน่ ต้องอาศัยสัมผัสใจอีกตอนหนึ่ง ดังจะอธิบายข้างหน้า 4. วาจนะ คำว่า วาจนะ แปลว่า "คำพูด" หมายความว่า คำเครื่อง แสดงให้ทราบถึงจำนวนมากหรือน้อย ว่าจะ นี้มีคำว่าใว้ 2 แห่…

บทความนี้เสนอการวิเคราะห์ลำไวยากรณ์ในวิชาชาติ โดยนำเสนอคำจำกัดความและประเภทของวาจนะ พร้อมทั้งอธิบายว่าคำพูดเหล่านี้มีบทบาทอย่างไรในการแสดงจำนวนและการรวมกันของนามและกิริยา ในการศึกษาเกี่ยวกับประโยคภาษา

…่าวผู้ทำ หรือผู้ถูกทำ เช่น อุ. ว่า คาม ฑ (ความ ไป), ธาน (ความยืน, นิสมฺชา (ความนั่ง). สยน (ความนอน) คำว่า คามนี เป็น คมฺ ธาดุ ลง ยู ปัจจัย แล้วแปลเป็น อน แยก อกติ ว่า คจฉิต-ดี คมฺ (ตน อันเขา) ย่อมไป เหตุนี…

บทความนี้มีการอธิบายบาลีไวยากรณ์ในเรื่องนามคติและกิริยากรณ์ โดยเน้นการแยกประเภทกรรมและการทำงานของนามในบริบทต่างๆ เช่น การยืน เดิน นั่ง นอน และการสร้างประโยคจากคำในบริบทที่แตกต่างกัน โดยยังสอนให้เข้าใจ