พระผู้มีพระภาค : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 50 / 81

… คือกรรมใด ๆ ที่ตนก่อไว้ เข้าถึง (คติ) ตามกรรมนั้น ๆ [ยถากัมมูปคญาณ] ในบทเหล่านั้น กิจแห่งทิพยจักษุ พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสด้วยบท ทั้งหลายข้างต้น มีบทว่า "จวมาเน" เป็นต้น ส่วนกิจแห่งยถากัมมูป คญาณ (ความรู้ว่าสัตว์เข…

บทนี้กล่าวถึงการเข้าถึงคติที่เป็นผลแห่งกรรมว่าด้วยหลักการที่สัตว์เกิดขึ้นตามกรรมที่ตนก่อไว้ โดยภิกษุมีการขยายอาโลกกสิณเพื่อเห็นสัตว์ในนรกและสวรรค์ ว่าก่อกรรมใดไว้จึงได้บังเกิดในสถานะนั้น ซึ่งรวมถึงการ

…ั้นมีโทษมาก อันอริยุปวาท (นั้น) จัดว่ามี โทษมากจริง เพราะเป็นโทษแม้อนันตริยกรรมทีเดียว จริงอยู่ แม้ พระผู้มีพระภาคเจ้าก็ได้ตรัสคำนี้ไว้ว่า "ดูกรสารีบุตร ภิกษุผู้ถึงพร้อม ด้วยศีล ถึงพร้อมด้วยสมาธิ ถึงพร้อมด้วยปัญญา”…

บทความนี้กล่าวถึงการทำความเข้าใจเกี่ยวกับมิจฉาทิฏฐิ ผู้ที่มีความเห็นผิด และผลกระทบจากอริยุปวาทต่อการปฏิบัติธรรม โดยเน้นถึงความสำคัญของการมีศีล สมาธิ และปัญญาในการมาโฟกัสที่เป้าหมายการบรรลุธรรมและประโย

…ว้ในนรก ดุลถูกเขานำ (ตัว) ไปเก็บไว้ฉะนั้น" อนึ่ง โทษอื่นที่ชื่อว่ามีโทษมากกว่ามิจฉา ทิฏฐิหามีไม่ ดังพระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสไว้ว่า "ดูกรภิกษุทั้งหลาย เรา ไม่เห็นธรรมอื่นสักอย่างหนึ่ง ซึ่งมีโทษมากยิ่งอย่างนี้ เหมือนดั…

…กล่าวถึงนี้ กล่าวถึงอันตรายของมิจฉาทิฏฐิ ซึ่งถูกนิยามว่าเป็นแนวคิดที่มีโทษมากที่สุดในการดำเนินชีวิต พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ให้ข้อคิดเกี่ยวกับการไม่ละทิ้งความคิดเห็นที่เห็นผิด และผลที่ตามมาของการมีความคิดแบบนี้ รวมถึง…

…้ อายะ ที่เรียกกันว่า อัสสาทะ (ความยินดี) ไม่มีในที่นั้น เหตุ ฉะนี้ ที่นั้นจึงชื่อนิรยะ อีกนัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงบ่นถึงกำเนิดดิรัจฉาน ด้วย อปายศัพท์ จริงอยู่ กำเนินดิรัจฉานชื่อว่าอบาย เพราะปราศจากสุคติ (แต่…

เนื้อหาเกี่ยวกับนิรยะซึ่งจัดเป็นทุคติที่เป็นที่อาศัยแห่งทุกข์ และวินิบาตที่ทำให้ตกลงไปอำนาจโดยคนทำชั่ว รายละเอียดเกี่ยวกับอัสสาทะ ความยินดีที่ไม่มีในที่นั้น รวมถึงการแบ่งประเภทของอายะและกำเนิดดิรัจฉาน

…น ก็เป็นพหิทธารมณ ในกาลที่ระลึกสิ่งที่เนื่องด้วยขันธ์มีชื่อ และโคตรเป็นต้น โดยนัยเช่นว่า "ในอดีตกาล พระผู้มีพระภาควิปัสสีได้มีแล้ว พระมารดาของพระองค์ ทรงนามว่าพันธุมตี พระบิดาทรงนามว่าพันธุมา" ดังนี้ เป็นนวัตต์พ พา…

เนื้อหาเกี่ยวกับการศึกษาความหมายของยถากัมมูปคญาณซึ่งเป็นเนื้อหาสำคัญในประเด็นขันธ์ทั้งที่เป็นกุศลและอกุศล เป็นอารมณ์ของญาณ ๒ ได้แก่ ปุพเพนิวาสญาณที่เกี่ยวข้องกับการระลึกถึงขันธ์ทั้งของตนและของคนอื่น ร

…่า "คนโน้น (ในอนาคต) จักเกิดที่โน้น" ก็เป็นพหิทธารมณ์ ในกาลที่รู้ชื่อและโคตร โดยนัยเช่นว่า "ในอนาคต พระผู้มีพระภาคเมตเตตยะจักเกิดขึ้น พราหมณ์ชื่อสุพรหมา จักเป็น พระบิดา พราหมณ์ชื่อพรหมวดี จักเป็นพระมารดาของพระองค์"…

เนื้อหาเกี่ยวกับอนาคตังสญาณและเจโตปริยญาณเป็นหลักสำคัญในวิสุทธิมรรค ซึ่งได้อธิบายว่า อนาคตังสญาณมีธรรมชาติเป็นอนาคตารมณ์ รวมถึงการรู้เกี่ยวกับอนาคตและกรรมต่างๆ โดยยกตัวอย่างกรณีต่างๆ เช่น การรู้เกี่ยว

…ระอภิธรรมที่ผ่านมาก่อน [ขั้นวิภาคอีกหนึ่ง] [แจกขันธ์ โดยกลายเป็นดันตามนัยพระสูตร] ก็แสนนี้ทั้งหลาย พระผู้มีพระภาคเจ้า (ทรงจํานน) ให้ ๑. มหาภิญญาอธิบายว่า เพราะการเว้นของพระอรหันต์ทั้งหลาย สำเร็จด้วยสมุจเฉน-วิริย…

บทความนี้พูดถึงเหตุผลในการจัดสังฆารามที่ประกอบด้วยมโนภิญญาธาตุ และวิริยะ โดยชี้ให้เห็นถึงการเปรียบเทียบระหว่างประเภทของสังฆารามต่างๆ ทบทวนแนวทางการพิจารณาและการตีความตามพระอภิธรรมของพระพุทธเจ้า ว่าการ

…ี่ ประสงค์โดยเฉพาะ ด้วยบททั้งสองดังนี้ ก็เป็นอันได้ตรงทำความ ๑.ต้นกล่าวอย่างนี้ ร ากชะวะพระอิทธรรม พระผู้มีพระภาคเจ้าไม่ได้ตรัส กระนั้น แหละ? ๒. เพราะฉะนั้น ยกฺญิ- จิแปลว่า ทุกสิ่ง ทุกอย่าง ก็ได้ ๓. บททั้งสองนี้ เ…

เนื้อหาในบทนี้กล่าวถึงการวิเคราะห์รูปขันธ์และการรวมตัวของเวทนาทุกอย่างที่เป็นอดีตและปัจจุบัน ซึ่งมาจากการตรัสของพระอิทธธรรม โดยเฉพาะคำว่า 'ทุกอย่าง' และการใช้บททั้งสองในความหมายของการรวมกันของรูป เวทน

…น้า ที่ 116 บันทึกทั้งหลายนันคืออะไร ? (คือ) ในบั้นธึและอุปาทานทั้งสอง นัน ก่อนอื่น บันทึกทั้งหลาย พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสไว้โดยไม่มีอะไร แปลก (ส่วน) อุปาทานขันธ์4 ไว้ปลอก โดยความเป็นขันธ์ที่ เป็นไปบอดาะและเป็นที่ต…

บทนี้พูดถึงความหมายของบันทึกต่างๆ ที่เกี่ยวกับอุปาทานขันธ์ 5 ซึ่งเป็นพื้นฐานของการศึกษาศาสตร์พุทธ โดยเฉพาะการทำความเข้าใจถึงขันธ์ทั้ง 5 ได้แก่ รูป เวทนา สัญญา ส่งบรร และวิญญาณ ที่เป็นอุปาทานและการสร้า

…่า “ขันธ์” [นัยโดยไม่หย่อมไม่ยิ่ง] ข้อว่า “โดยไม่หย่อนไม่ยิ่ง” มีวิจารณ์ว่า ถามว่า เพราะเหตุ อะไร พระผู้มีพระภาคเจ้าจึงตรัสสนั่นเด่น ๕ เท่านั้นไม่หย่อนไม่ยิ่ง ? แก้ว่า เพราะทรงสงเคราะห์ (รวมรวบ) สังขตธรรมทั้งปวงเ…

เนื้อหาพูดถึงวิญญาณอุปทานและอุปาทานขันธ์ ๕ ซึ่งมีความสำคัญในพระพุทธศาสนา การอธิบายขันธ์ที่เกี่ยวกับอาสวะและการจัดแบ่งให้เข้าใจอย่างชัดเจน ภายในบทมีการพิจารณาความเป็นธรรมชาติของขันธ์อย่างลึกซึ้งและการว

…้ไขก็ไม่ได้ เพราะเหตุที่มะร้อนเป็น ที่ตั้งแห่งทุกข์ (ก็คอลงมาทั้งหมด) นั้น เพราะ เหตุนั้น มะร้อนนี้ พระผู้มีพระภาคเจ้าทรัศว่าเป็น ทุกองค์แท้ นี่เป็นวินิจฉัยในมรรคะ [โลภะ] ในปภูติทุกมีโลภเป็นต้น ความเร่าร้อนจิตแห่งบ…

เนื้อหานี้เน้นการวิเคราะห์ความโลภในบริบทของธรรมกาย โดยพูดถึงการทำความเข้าใจถึงโลภะว่าเป็นตัวทุกข์และบทบาทของมันในชีวิตมนุษย์ ที่มีทั้งผลกระทบในด้านบวกและลบ เนื่องจากโลภเป็นส่วนหนึ่งที่ทำให้บุคคลตกอยู่

…างกายนี้ย่อมมีบังเกิด (กาย) ช้ายังทำทุกข์ ทางใจให้เกิดด้วย เหตุใด เพราะเหตุนี้นั่น ลูกนี้ ทางกายนี้ พระผู้มีพระภาคเจ้า จึงตรัสว่า เป็น ทุกข์โดยพิเศษ (คือเป็นอย่างหนึ่งต่างหาก) นี้เป็นวิชชิมรรคในทุกขะ [โทมนัส] ควา…

ในส่วนนี้ของวิชชิมรรคเปล่าภาค ๓ ผู้เขียนได้พูดถึงความทุกข์ว่ามีอยู่ทั้งทางกายและทางใจ โดยเฉพาะเรียกว่าทุกขะและโทมนัส ทุกขะคือความบีบคั้นทางกาย ที่ส่งผลต่อผู้มีปัญญา โดยนำไปสู่อารมณ์โทมนัส ความโทมนัสเป

…ุกข์ไปให้คิด ทุกข์นั้นว่ามี ประมาณยิ่ง เพราะทั้งแผดเผิดจิต ทั้งทำให้ เมื่อชิดเหตุเนื่อง อุปายาส พระผู้มีพระภาคเจ้า จึงตรัสว่า เป็นทุกข์ นี้เป็นวิจินฉันในอุปายาส [เปรียบเทียบโลภะรินทะอุปายาส] ก็แล้ว ในโล…

บทความนี้กล่าวถึงอุปายาสเป็นธรรมนำไปสู่อาการทุกข์ โดยการเปรียบเทียบกับสภาวะของน้ำเดือดและการกระทำที่ทำให้จิตมีความทุกข์ วิธีในการเข้าใจและพัฒนาตนเองให้มีปัญญา และการดำเนินชีวิตร่วมกับผู้อื่นอย่างมีสติ

…ิถีธรรมกรมเปล่า ต ค ตอน ๑ - หน้าที่ 188 เป็นต้น ยอ่มเจ็บปวด (ใจ) เหตุใด เพราะ เหตุนี้น ปอวิปโยคนี้ พระผู้มีพระภาคเจ้าจึงตรัส ว่เป็นทุกข์ นี้เป็นวิญญาณในปอวิปโยคทุกข์ [อธิษฐานลาภทุกข์] ในข้อว่า ยมปิจ ฉ น ล ภ ค ----…

บทความนี้พูดถึงวิถีธรรมตามคำสอนของพระผู้มีพระภาคเจ้า ว่าความเจ็บปวดทางใจนั้นเกิดจากการปรารถนาสิ่งที่ไม่มีอยู่จริง ซึ่งเป็นเหตุให้เกิดทุกข์ในชีวิต เร…

ประโยค - วิชาธรรมมะเปล่า ภาค ๑ ตอนที่ ๑๓ หน้า ๑๙๓ นั่นแหะ พระผู้มีพระภาคเจ้าเมื่อทรงแสดงความดับแห่งทุกข์ จึงทรงแสดงโดยความดับแห่งสมุทัยนั้นเอง อันพระตถาคตทั้งหลาย เป็นผู้มี…

บทความนี้กล่าวถึงความมุ่งหมายและหลักการในการดับทุกข์ตามคำสอนของพระพุทธเจ้า ที่เสนอการดับทุกข์โดยอาศัยความดับแห่งสมุทัย พร้อมทั้งแนวทางการปฏิบัติเพ่อให้เกิดผลในการดับทุกข์ นอกจากนี้ยังชี้แจงถึงการปฏิบั

…นี้จึงได้ชื่อ ตบปัจจจะ เพราะความที่กลุ่มเหตุเป็นปัจจจะ (นั่น และ) แม้กลุ่มเหตุนี้ บังติก็พิจารณาว่า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัส

ในบทนี้เสนอความสำคัญของกลุ่มธรรมที่เป็นปัจจัยในการสร้างความสุขและประโยชน์ในชีวิต โดยอธิบายถึงการเกิดขึ้นของกลุ่มธรรมที่มีการเชื่อมโยงกันและเกิดขึ้นด้วยกันอย่างเหมาะสม ทำให้เกิดความสมบูรณ์ โดยส่วนแรกกล

ประโยค - วิชาธรรมะเปล่า ภาค ๓ ตอนที่ ๒๓๘ นั่น ทรงแสดงแต่ปลายขอบรัง้นบ้าง แต่กลางมาถึงขอบรัง้นบ้าง จุดความ (ซัก) เอาเวลัยแห่งคนหาเวลัย ๔ คนจะนั้น [แสดงแต่ปลายถึงปลาย] เหมือนอย่างว่า ในคนหาเวลัย ๔ คน คน

ในบทนี้ พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงแสดงธรรมเกี่ยวกับการเข้าถึงปิโมกข์ทั้งจากปลาย ขอบ หรือต้นขอบ ขึ้นอยู่กับการเข้าใจและการใช้งาน…

…า คด คาถา ๑ - หน้าที่ 239 มันเข้าที่ปลายและจับเอามดจนถึงโคน โดยสาวไปแต่ปลายนั้นแหละ นำไปใช้งานฉินใด พระผู้มีพระภาคเจ้าก็ฉันนั้น ทรงแสดงปฏิสนธิสมบูรณ์ ตั้งแต่ปลายไปจนถึงต้นว่ “ถึงแลคำที่เรากล่าวว่า ธรรมะจะมีพระ ปัจจ…

เนื้อหานี้กล่าวถึงความสำคัญของธรรมะที่มีปัจจัยคือชาติ พระผู้มีพระภาคเจ้าแสดงถึงการสะสมและการเข้าใจถึงปัจจัยที่เกี่ยวข้องในชีวิต การดำรงอยู่ของธรรมมะมีความสอดคล้องกับปัจ…

…ไร ? แก้ว่า คือลความที่อวิชาเป็นสีละ (เป็น ยอดเหตุ) ในวัฏฏกุตา (คือพระธรรมเทคนคว่ำวัฏฏะ) จริงอยู่ พระผู้มีพระภาคเจ้าเมื่อครัสดังกล่าวว่า "อุผกิญฺญูทธ์หลาย เมื่อถึงเบื้องปลายแห่งอวิชาไม่ปรากฏ หากใคร ๆ เข้าว่า 'ก่…

บทความนี้สำรวจแนวคิดเกี่ยวกับอวิชาที่เป็นมูลเหตุของโลกในพระบาลี โดยยกคำสอนจากพระผู้มีพระภาคอัญชาตร์ใบ ซึ่งอธิบายว่าอวิชาเป็นสิ่งที่ไม่มีเหตุ แต่กลับเป็นตัวมูลเหตุของการเกิดขึ้นของวัฏฏะ มีการก…

…ร ?" ในความที่อิหราบีเป็นปัจจัยอย่างไรบ้างนั้น ท่านกล่าวไว้ว่างต่อไปนี้ [ปัจจัย ๒๔] ก็แล้วปัจจัย ๒๔ พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสไว้ คือ เหตุปัจจัย อารัมเมบปัจจัย อธิปติปัจจัย อันตรปัจจัย สมันตร์ปัจจัย สห Zodiac ปัจจัย อั…

บทความนี้อภิปรายถึงความสำคัญของอิหราบีในฐานะที่เป็นปัจจัยของสังคมและวิเคราะห์ปัจจัยต่างๆ ที่พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสไว้ รวมถึงความหมายและความสำคัญในเชิงปรัชญา ซึ่งประกอบด้วยปัจจัยหลายอย่างที่มีผลต่อสังคมและกา…