ว่า : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 163 / 573

ประโยค๘ - วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที 143 แต่เนื้อความแม้ในวิภังคปาฐะนั้น ก็พึงเห็นว่าอย่างเดียวกันนี้ คำว่า "ปฐมิ ฌานิ' นี้จักมีแจ้งข้างหน้า บทว่า อุปสมฺปชฺช แปลว่าเข้าถึงแล้ว มีอธิบายว…

บทความนี้สำรวจความหมายของคำว่า 'อุปสมฺปชฺช' ในวิภังคปาฐะที่เกี่ยวข้องกับการบรรลุฌานที่ ๑ โดยกล่าวถึงความสำคัญของการละนิวรณ์ ๕ ได้แ…

…อน ๒ - หน้าที่ 146 ทั้งหลายเกิดขึ้น ดุจฝาหีบชิ้นบน สัมผัส ที่ฝาหีบชิ้นล่าง ฉะนั้น นี้เป็นความพิเศษ กว่ากามาวรจิตนอกนี้แห่ง องค์ ๕ นั้น ในองค์ ๕ นั้น เอกัคคตาพระผู้มีพระภาคเจ้ามิได้ทรงชี้ไว้ ในปาฐะว่า สวิ…

…มฌานในวิสุทธิมรรค โดยอธิบายลักษณะและความงามสามประการที่เกี่ยวข้องกับปฐมฌาน พร้อมอธิบายความแตกต่างระหว่างองค์ญาณในบริบทของจิตและการปฏิบัติทางพุทธศาสนา โดยมีการอ้างอิงถึงคำสอนของพระผู้มีพระภาคเจ้า การวิเคร…

…ง รสเค็มบ้าง รสจืดบ้าง ภิกษุทั้งหลาย พ่อครัว ผู้ฉลาดเชี่ยวชาญนั้นแล ย่อมเรียนอาการ แห่งนายจ้างของตน ว่า " วันนี้แกงนี้ชอบใจนายจ้างของเรา หรือว่า นายจ้างของเรายื่น (มือ) จำเพาะเพื่อแกงนี้ หรือว่านายจ้างขอ…

บทความนี้พูดถึงความสำคัญของการสังเกตอาการต่าง ๆ ของนายจ้างที่พ่อครัวต้องทำ เพื่อให้สามารถให้บริการได้ตรงตามความต้องการและรสนิยมของนายจ้าง นอกจากนี้ยังได้เชื่อมโยงถึงการปฏิบัติธรรมของภิกษุ ด้วยการฝึกฝน

ประโยค๘ - วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 165 เหตุนั้นธรรมนั้นจึงชื่อว่า เอโกทิ คำว่า เอโกทิ นี้ เป็นชื่อแห่งสมาธิ ทุติฌานนี้ยังเอโกทินี้ให้มี คือให้เจริญ เหตุนั้น ทุติยฌาน…

…งเกี่ยวข้องกับการเจริญสมาธิ เมื่อเทียบกับปฐมฌานซึ่งยังไม่บริสุทธิ์เพียงพอ โดยอธิบายถึงความแตกต่างระหว่างศรัทธาในแต่ละฌานและผลกระทบที่มีต่อการปฏิบัติ นอกจากนี้ยังมีการเปรียบเทียบกับธรรมชาติของน้ำที่ขุ่นแล…

…งกันได้แน่ ๆ กับวิภังค ปาฐะที่กล่าวมาดังนี้นั้น ก็พึงทราบอย่างนั้นเถิด [ แก้ อวิตกฺก์ อวิจาร์ ] ปาฐะว่า อวิตกก์ อวิจาร มีอรรถาธิบายว่า ความตรึกไม่มี ในทุติยฌานนั้น หรือว่า แก่ทุติยฌานนั้น เพราะความตรึกนั…

บทนี้อธิบายถึงลักษณะของจิตในฌานที่ไม่มีความตรึกตรองหรือวิตกและอวิจาร ตามปาฐะในวิสุทธิมรรค โดยชี้แจงว่าทุติยฌานมีความสงบและไม่มีการวิเคราะห์ ว่าแม้จะมีการกล่าวถึงวิตกวิจารก็เป็นไปตามภาวะของจิตซึ่งเกินจริ…

ประโยค๘ - วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 169 ( ในวิภังค์ตอนหนึ่ง ) ว่า " ถามว่า ในสมัยนั้นฌานมีองค์ ๓ เป็นไฉน ? ตอบว่าฌานมีองค์ ๓ คือ ปีติ สุข เอกัคคตา " ดังนี้ คำที่เหลื…

… อธิบายถึงองค์ฌานซึ่งมีปีติ สุข เอกัคคตาเป็นสำคัญ พระโยคาวจรได้บรรลุทุติยฌานและปรึกษาโทษของทุติยฌาน ว่าแม้จะมีความดี แต่ยังมีกระแสวิตกและองค์หยาบ จึงพยายามทำโยคะเพื่อบรรลุตติยฌาน ซึ่งเป็นธรรมละเอียดและแท…

…เป็นผู้วางเฉยอยู่ด้วย มีสติสัมปชัญญะด้วย เสวยสุข ด้วยกายด้วย ซึ่งพระอริยะทั้งหลายกล่าว ( สรรเสริญ ) ว่า เป็นผู้วาง เฉยมีสติเป็นสุขวิหารี (ผู้มีปกติอยู่เป็นสุข ) ดังนี้ ชื่อว่า เข้าถึงฌาน ที่ ๓ อยู่ ด้วยป…

บทความนี้กล่าวถึงการเข้าถึงฌานที่ ๓ ในวิสุทธิมรรค โดยระบุว่าพระโยคาวจรสามารถบรรลุฌานนี้ได้ด้วยการปล่อยวางปีติและมีสติสัมปชัญญะ มีความสุขในกาย ซึ่งสอดคล้องกับคำส…

…าที่ 171 เพราะสงบระงับด้วย" แต่เมื่อ จ ศัพท์นั้นผนวกเอาวิตกวิจารรูปสม ศัพท์เข้ามา พึงทราบโยชนาดังนี้ว่า "เพราะปีติคลายไปด้วย เพราะ วิตกวิจารระงับไปยิ่งขึ้นอีกหน่อยด้วย" ก็วิราคศัพท์ในโยชนนี้มีอรรถ ว่า ก้…

บทความนี้นำเสนอการวิเคราะห์และอธิบายธรรมะในวิสุทธิมรรคเกี่ยวกับการลดความวิตกวิจารและปีติในการปฏิบัติฌาน โดยเฉพาะอย่างยิ่งในตติยฌาน การบรรยายถึงความสำคัญของการละสังโยชน์ที่ทำให้เกิดความสงบและการมุ่งเน้

ประโยค๘ - วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 172 ความว่าดูอย่างสงบ คือดูไม่ตกเป็นฝักฝ่าย ผู้ลุถึงตติยฌานท่านเรียก ว่า อุเปกฺขโก เพราะประกอบด้วยอุเบกขานั้นสด…

…พร้อมทั้งพิจารณาความสำคัญของอุเบกขาในมุมมองของพระธรรมวินัยและผลกระทบต่อผู้ปฏิบัติธรรม ผู้เขียนอธิบายว่าอุเบกขาเป็นคุณสมบัติที่สำคัญที่จะนำไปสู่วิปัสสนาและการมีสติในชีวิตประจำวัน โดยยกตัวอย่างจากพระบาลีใน…

…๘ - วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 174 วิหรติ เธอเป็นผู้วางเฉยอยู่ด้วย " ดังนี้ อุเบกขานี้ชื่อว่า ฌานุเบกขา ส่วนอุเบกขาใดหมดจดจากปัจจนึกธรรมทั้งปวง เป็นอาการที่ ไม่ต้องขวนขวายแม้ในการระงับปัจจนึกธร…

…ากหลายของอุเบกขาในแง่ของฐานะและประสบการณ์ การรับรู้และเข้าใจอุเบกขาจึงช่วยให้เราเห็นความเชื่อมโยงระหว่างตนเองกับผู้อื่นในสังคม เพื่อเข้าถึงสติปาริสุทธิ์ที่เกิดจากอุเบกขาอย่างแท้จริง ในขณะที่อุเบกขานั้นยั…

ประโยค๘ - วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 178 สุขหวานนัก เพราะไม่มีสุขยิ่งกว่านั้น แต่ว่าความไม่ติดใจในสุขใน ตติยฌานนี้ ย่อมมีได้ด้วยอานุภาพสติสัมปชัญญะ มิใช่ด้วย ประการอื่น ดังน…

เนื้อหาเกี่ยวข้องกับการเข้าใจในความสุขที่เกิดขึ้นจากการปฏิบัติในตติยฌานที่ลึกซึ้ง และการที่พระโยคาวจรสามารถเข้าถึงความสุขดังกล่าวได้ โดยอ้างอิงถึงคำสอนจากพระพุทธองค์ แสดงให้เห็นถึงความสำคัญของสติสัมปช

… ขณะอัปปนานั่นแล้ว ดุจวิตกวิจารอันละไปในขณะอัปปนาแห่งทุติย ฌานเช่นกัน เพราะเหตุนั้น ปีตินั้นจึงเรียกว่า เป็นองค์สำหรับละ ส่วนความที่ตติยฌานประกอบด้วยองค์ ๒ พึงทราบโดยเกิดขึ้นแห่ง องค์ ๒ นี้คือ สุข จิตเตก…

…ค โดยเน้นองค์ประกอบสำคัญที่ประกอบกัน เช่น สุขและเอกัคคตาแห่งจิต อีกทั้งแสดงให้เห็นถึงความสัมพันธ์ระหว่างองค์ต่างๆ ในฌาน และการพิจารณาอุปนิชฌาน การทำงานเกี่ยวกับตติยฌานนั้นกล่าวว่าเป็นความพยายามในการปล่อย…

…หตุนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าจึงทรงทำอปริเสสศัพท์ (ประกอบไว้) ในบาลี (ฌานนิโรธ) นั้น ๆ (ทุกข้อ) เป็นต้นว่า "เอตถุปฺปนฺนํ ทุกฺขินฺทฺริย์ อปริเสส์ นิรุชฺฌติ ทุกขินทรีย์ที่เกิด ขึ้นแล้วย่อมดับไปไม่เหลือในที่นี…

ในเนื้อหานี้ พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงอธิบายเกี่ยวกับอทุกขมสุขเวทนาในจตุตถฌาน โดยการทำอปริเสสศัพท์เป็นการรวมรวมเวทนาต่างๆ เพื่อให้ผู้ปฏิบัติสามารถกำหนดและจับได้ง่ายขึ้น โดยการเปรียบเทียบกับการจับโคที่ต้อง

* ประโยค๘ - วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 186 อีกนัยหนึ่ง พึงทราบว่าเวทนาเหล่านั้น 1 พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสไว้ เพื่อแสดงปัจจัยแห่งเจโตวิมุติที่เป็นอุทุกขมสุขด้วยก็ได้ แ…

…ัยที่ส่งผลต่อเจโตวิมุตติในวิสุทธิมรรค ผ่านการวิเคราะห์คุณสมบัติของเวทนาและการเข้าถึงฌานที่ 4 โดยระบุว่าราคะและโทสะต่างถูกขจัด ซึ่งส่งผลให้เกิดความสุขอทุกขมและเจโตวิมุตติ เป็นการศึกษาเชิงลึกเกี่ยวกับคุณค่…

က ประโยค๘ - วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 187 ( แก้ อทุกขมสุข ) က ปาฐะว่า อทุกขมสุข มีวินิจฉัยว่า ฌานนี้ชื่อว่าอทุกข์ เพราะ ไม่มีทุกข์ ชื่อว่าอสุข เพราะไม่มีสุข พระผู้มีพระภ…

… ในฌานซึ่งหมายถึงความไม่มีทุกข์และสุข พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงสอนเกี่ยวกับความเวทนาที่ ๓ อันเป็นกลางระหว่างทุกข์และสุข หรือที่เรียกว่าอุเบกขาเวทนา ที่มีความบริสุทธิ์ของสติ ซึ่งเป็นผลจากอุเบกขา การวิเคราะห์จ…

ประโยค๘ - วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 203 ด้วยอำนาจแห่งวาโยกสิณ คุณวิเศษทั้งหลายเป็นต้นว่า ไปได้ ( เร็ว ) เยี่ยงพายุ ทำฝนลมให้เกิดขึ้นได้ ดังนี้ย่อมสำเร็จ ด้วยอำนาจแห่งนีลกสิณ คุณวิเศษทั้งหล…

ในบทนี้ แสดงให้เห็นถึงอำนาจและคุณวิเศษของกสิณหลากหลายประเภท รวมถึงวิธีการที่กสิณสามารถทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงและสร้างรูปทรงต่าง ๆ ได้ ตัวอย่างเช่น การสร้างสีเขียว สีเหลือง และสีแดง รวมถึงการเปิดเผยสิ่

…้าที่ 212 ก็แลเมื่อจะไป พึงบอกพระสังฆเถระ หรืออภิญญาตภิกษุ ( ภิกษุ ผู้มีชื่อเสียง) อื่นแล้วจึงไป ถามว่า เพราะเหตุอะไร ? ตอบว่า เพราะหากว่าเมื่อเธอถูกอนิฏฐารมณ์ เช่นรูปร่างและเสียงแห่งสัตว์ร้าย ทั้งหลายมี…

ในเนื้อหานี้กล่าวถึงการปฏิบัติธรรมของภิกษุในสถานที่ที่มีอันตราย เช่น ป่าช้า และความสำคัญในการบอกกล่าวพระเถระหรืออภิญญาตภิกษุก่อนที่จะเดินทาง เน้นถึงอานิสงส์ของการบอกกล่าวเพื่อให้ผู้อื่นช่วยดูแล หากเกิ

…ย์เกิดปีติ โสมนัสไปสู่ที่ตั้งขุมทรัพย์ฉะนั้นเถิด จริงอยู่ คำ (ต่อไป) นี้ ท่าน กล่าวไว้ (ในอรรถกถา ) ว่า " ภิกษุเมื่อจะขึ้นเอาอสุภนิมิตชนิดอุทธุ มาตกะ ย่อมไปผู้เดียว ไม่ (ต้อง) มีสหาย มีสติตั้งมั่น ไม่หลง…

…ย่างเปรียบเปรยถึงความรู้สึกที่เกิดขึ้นในขณะนั้น รวมถึงการทำให้นิมิตนั้นมั่นคงในใจเพื่อการสืบค้นต่อไปว่า จะสามารถพ้นจากการเกิดและแก่ได้

ประโยค๘ - วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 219 ไว้ว่า " สภาวภาวโต ววฏฐเปติ กำหนดดูตามความที่มันเป็นของ มันเอง " ดังนี้ ภาวะอันใด เป็นภาวะที่ซากศพนั้นมันเ…

เนื้อหาในบทนี้พูดถึงการกำหนดดูซากศพตามความเป็นของมัน โดยแบ่งออกเป็น 6 ลักษณะหลัก ซึ่งรวมถึงสีกาย เพศ และสัณฐาน นอกจากนี้ยังกล่าวถึงรสและกิจที่สัมพันธ์กับซากศพ การกำหนดเป็นสิ่งสำคัญในการศึกษาภาวะอสุภ เ

…ขวา ๓ ที่ต่อทางมือซ้าย ๓ ที่ต่อทางเท้าขวา ๓ ကေ ทีต่อทางเท้าซ้าย ๓ ทีต่อคอ ๑ ทีต่อสะเอว ๑ โดยช่อง ข้อว่าโดยช่อง คือหว่างมือ หว่างเท้า หว่างท้อง หว่างหู เป็นต้น ชื่อว่าช่อง พระโยคาวจรจึงกำหนดดูโดยช่องอย่าง…

…พระวิสุทธิมรรค โดยแบ่งออกเป็นหลายพื้นที่ เช่น ทางมือขวา มือซ้าย เท้าขวา เท้าซ้าย และช่องต่างๆ เช่น หว่างมือ หว่างเท้า ซึ่งการกำหนดดูนี้ช่วยให้ผู้ปฏิบัติมีความตระหนักในสรีระของตน นอกจากนี้ยังมีการนำเสนอวิ…