แต่ : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 94 / 1689

…ได้ตามสมัย กับทั้งความสามารถในการปกครอง ประชาชาติไทย จึงตั้งเป็นราชอาณาจักรมาได้ยั่งยืนนานจน ดีกว่า แต่ นอน กาลทุกวันนี้ แม้ถูกชาติอื่นบีฑาบ้างในระหว่างคราวที่อ่อนแอ ก็ยังกลับตั้งตัวขึ้นได้อีก เป็นปฏิรูป…

ในปี พ.ศ. ๒๔๗๓ สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ได้เสนอแนวคิดเกี่ยวกับการปฏิรูปเทสวาสะ ซึ่งหมายถึงการเลือกอยู่ในถิ่นที่เหมาะสมต่อกิจการต่างๆ ของบุคคลและคณะ โดยมีการยกตัวอย่างประวัติศาสตร์ของการย้ายราชธานีของพระเ

สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (เจริญ ญาณวรเถร) ความเห็นของคนมากเข้าช่วยกลั่นกรองสอบสวน ៧២៦ แต่ลางทีอาจเรรวนพลั้งพลาดได้ทั้งมาก ๆ เพราะหากเห็นผิดหมดร่วมกันเหตุนั้น จึงสู้ธัมมาธิปไตย ความมีธรรมเป็…

…ราชกรณียกิจที่ทรงดำเนินการนี้สะท้อนถึงความรับผิดชอบที่มีต่อประชาชนและผลประโยชน์ของบ้านเมือง ไม่เพียงแต่ความสุขของเอกชนแต่ต้องไม่กระทบถึงภาวะของประเทศชาติ พระราชจรรยาสูงสุดเหล่านี้เป็นแนวทางสำคัญในการปกคร…

…โดยเรียบร้อย เช่นตั้งอนุญาโตตุลาการก็จัด ว่าระงับด้วยโสรัจจะธรรม อีกประการหนึ่ง มีเหตุจะพึงใช้อำนาจ แต่หาทางผ่อนปรนที่จะไม่ต้อง ใช้ได้เพียงไรก่อนจึงเห็นอุทาหรณ์ เช่นมีพระพุทธานุญาตให้สงฆ์ทำปัพพาชนียกรรมข…

ในสงครามระหว่างเทวดาและอสูร ท้าวเวปจิตติชวนให้แข่งกันโดยใช้ภาษิต และในที่สุดได้ข้อสรุปว่าโสรัจจะจะนำมาซึ่งความสงบ แม้ในความพิพาทของบุคคลหรือประเทศก็เป็นสิ่งสำคัญที่ต้องค้นหาทางปรองดองเพื่อให้เกิดความส

…ป, รูป วิเคราะห์แห่งสาธนะใด เป็นภาวาจก, สาธนะนั้นเป็นภาวรูป, สาธนะทั้ง ๒ นี้ เป็นสิ่งสำคัญในคำพูดและแต่งหนังสือในภาษา มคธอย่างหนึ่ง, แต่คำแปลเป็นภาษาสยามนั้นไม่สำคัญนัก เพราะ เป็นแต่เครื่องหมายให้รู้สาธน…

…โดยแบ่งออกเป็น ๓ ประเภท ได้แก่ กัตตุวาจก, เหตุกัตตุวาจก และกัมมวาจก ซึ่งมีความสำคัญในภาษา มคธ และการแต่งหนังสือในภาษาไวยากรณ์ การใช้ศัพท์ต่าง ๆ เช่น ฐาน, อาสน์ และ สยน์ มีความสำคัญในการทำความเข้าใจถ้อยคำ…

… (๑๕๔) บทนามนาม ที่ประกอบด้วยปัญจมีวิภัตติ ใช้ในอรรถ ๓ อย่าง เข้ากับกิริยา ดังนี้ :- ๑. เป็นแดนออก (แต่, จาก.) เรียกชื่อว่า อุปาทาน, อุ ปิยโต ชายเต โสโก, ปาปา จิตต์ นิวารเย ๒. เป็นแดนเปรียบ (กว่า) เรียกช…

…ละการประทุษร้าย รวมถึงการใช้บทนามนามที่ประกอบด้วยปัญจมีและฉัฏฐีวิภัตติ เพื่อใช้งานทางกิริยาและนาม ในแต่ละกรณีมีคำอธิบายชัดเจนเพื่อลงรายละเอียดถึงหน้าที่และความหมายเฉพาะ

…ยกชื่อว่า วิเสสโชตโก หรือเรียกให้สั้นว่า วิเสโส. แม้ในอรรถนี้ ก็ใช้นิบาต ๓ ศัพท์นั้น, ตรงความไทยว่า แต่, ก็แต่ว่า ถึง က

เนื้อหาในบทนี้พูดถึงผลโชตกนิบาตซึ่งเป็นการกล่าวถึงผลที่จะเกิดขึ้นจากเหตุการณ์ที่ถูกกล่าวในท่อนต้น โดยนำเสนออุทาหรณ์เพื่อให้เข้าใจได้ง่ายขึ้น นอกจากนี้ยังมีการอธิบายถึงวิเสสโชตกนิบาตซึ่งใช้ในการระบุว่า

…4 พยติเรกโชตกนิบาต ๑๐. ถ้าความท่อนต้นกล่าวอนุโลม คือไม่มีปฏิเสธห้าม, ความ ท่อนหลังกล่าวมีปฏิเสธห้าม แต่คล้อยตามกัน, นิบาตในความท่อนหลัง เรียกว่า พอติเรกโชตโก, ในอรรถนี้ ใช้นิบาติ ๓ ศัพท์นั้นเหมือน อันวยโ…

บทเรียนนี้เน้นการศึกษาบาลีไวยากรณ์และวากยสัมพันธ์ โดยเฉพาะการวิเคราะห์พยติเรกโชตกนิบาตและสัมภาวนโชตกนิบาต ซึ่งมีการอธิบายความหมายการใช้นิบาตต่างๆ และอุทาหรณ์ในการเปรียบเทียบ พร้อมความหมายในภาษาไทยเพื่

…ำพูด, ในอรุจิสูจนะใช้นิบาต ๓ ศัพท์ คือ ตถาปิ, ปน, อถโข เรียกชื่อว่า อรุจิสูจนตฺโถ ตรงต่อนิบาตไทยว่า แต่, ถึงอย่างนั้น, ที่แท้, ซึ่งใช้หน้าคำพูด อุ, กิญจาปิ ปญฺจ กามคุณา กาทาจิ สุข อุปปาเทนฺติ, ตถาปิ วิปร…

เนื้อหานี้พูดถึงการใช้คำในภาษาบาลี โดยเฉพาะคำที่แสดงถึงการเห็นด้วยและไม่เห็นด้วย รวมถึงนิบาตไทยที่เกี่ยวข้อง เช่น อนุคคหะ และอรุจิสูจนา การใช้ศัพท์ต่างๆ ที่ส่งผลต่อความหมายในการสนทนา เช่น กิญจปิ, ตถาป

…วิคคห์ ชีวิตา โวโรเปยย----อยมปิ ปาราชิโก โหติ อสวาโส. ปิ ศัพท์ในอุทาหรณ์นี้แสดงว่า ใช่จะต้องปาราชิก แต่ ๒ รูปเท่านั้นหามิได้, ถึงรูปนี้ก็ต้องเหมือนกัน ๓. สัมภาวนัตถ และ ครหัตถนิบาต นิบาตที่ใช้ชม เรียกชื่…

บทนี้พูดถึงอุเปกขัตถนิบาตซึ่งมีบทบาทหลากหลายในการใช้ภาษาบาลี นอกจากนี้ยังมีการวิจารณ์ค่าวนิบาตที่ใช้ในการชมและติ การแสดงตัวอย่างเพื่อทำความเข้าใจให้ชัดเจนยิ่งขึ้น เนื้อหาเกี่ยวข้องกับการศึกษาความหมายแ

… ซึ่งธุระ ท. ๒ ในศาสนา นี้ ถ้า เจ้า ทำ ตามคำ ของข้าฯ เจ้า จักถึง ซึ่งความเจริญ ในศาสนา นี้. ๓๕๓. ข้าแต่ท่านผู้เจริญ เนื้อความ แห่งคำ นี้ อย่างไร ? ๓๕๔. แนะนางผู้เจริญ เจ้า ทำ อย่างนี้ เพราะเหตุอะไร ? ๓๕๕…

เนื้อหานี้เป็นการศึกษาเกี่ยวกับคำสอนในพุทธศาสนาและการแปลความหมายในบทเรียนที่ผู้เรียนจะต้องปฏิบัติตามคำแนะนำเพื่อความเจริญในศาสนา โดยมีการเน้นถึงความสำคัญของการกระทำตามคำสอนและผลที่เกิดขึ้นจากการกระทำเ

… ? ซึ่งชราพยาธิมรณะ ท. ๔๕๒. ปรารภอย่างไร ? ปรารภอย่างนี้ว่า "ชน ท. ทั้งปวง มีชรา พยาธิมรณะเป็นธรรม (แต่) เกลียด ซึ่งมัน ท. ประมาท อยู่ ข้อนั้น ไม่สมควร แก่เรา, ควร อันเรา แสวงหา ซึ่ง อุบายเครื่องพ้น จากม…

ในเนื้อหานี้มีการศึกษาการแปลประโยคจากภาษาไทยเป็นภาษามคธ ซึ่งในภาษามคธมีการใช้คำที่มากกว่าภาษาไทย นอกจากนี้ยังมีการเสนอคำถามเกี่ยวกับการลงอาลปนะในที่ที่ควรลง โดยให้ผู้เรียนแปลประโยคต่างๆ ที่เสนอไว้ เช่

…ด้มีแล้ว หรือ, หรือว่า ท่านได้แล้ว ซึ่งบริวาร ในกาล แห่งท่าน บวชแล้ว ? บริวาร ท. ของท่าน ได้มีแล้ว (แต่) ในกาลนั้น ๔๕๖. บริวาร ท. ของท่าน บวชแล้ว พร้อม กับท่านหรือ ? เออ. ๔๕๓. ธรรมวิเศษ อะไร อันท่าน ท. ถ…

เนื้อหาเกี่ยวกับการบวชและปาฏิหาริย์ที่พระผู้มีพระภาคได้แสดงต่อผู้บวช ทั้งการเกี่ยวข้องกับพระอรหัตและเทศนาอาทิตตปริยาย รวมถึงความสำคัญของธรรมวินัยและบทบาทของบริวารในเวลานั้น. ข้อมูลนี้นำเสนอความเชื่อมโ

ประโยค๘ - วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๑ ตอน ๑ - หน้าที่ 21 ศีล จักมีแต่ที่ไหน พระราชาทรงประดับแล้ว ด้วยมุกดาและมณี ก็ยังงามไม่เหมือนนักพรต ผู้ประดับด้วยเครื่องประดับคือศีล…

…มงามภายใน และช่วยขจัดภัยต่างๆ ศีลมีหลายประเภท ได้แก่ จาริตศีล วาริตศีล อภิสาจารึกศีล รวมถึงลักษณะของแต่ละประเภท ซึ่งบทความนี้จะชี้ให้เห็นถึงความหลากหลายและความสำคัญของศีล

…ีอาทิไว้ด้วย ) ກຍ ๒. ตามนี้ ปาฏิโมกข์ แปลว่า ศีลที่ยังรักษาให้พ้น ท่านแก้เอาตามรูปของศัพท์ง่าย ๆ ดี แต่ ทางนักปราชญ์ไทยเรา ดูเหมือนจะไม่ชอบแปลอย่างนั้น ท่านแปลโดยความหมายทางหนึ่งว่า เป็น หลักเป็นประธาน ใ…

บทความนี้อธิบายเกี่ยวกับแนวความคิดของปาฏิโมกข์ในพระพุทธศาสนา โดยเฉพาะการรักษาศีลและการปฏิบัติสังวร ซึ่งมีบทบาทสำคัญในการพ้นจากทุกข์ ข้อความนี้กล่าวถึงบทบาทของศีลในสังวรและการใช้ปาฏิโมกข์ในการปฏิบัติตา

… 57 อีกอย่างหนึ่ง ภิกษุเห็นเขา เป็นต้น ชื่อว่า อุนุนหนา (พูดผูก) ถืออ้อยแล้ว ถามว่า "อุบาสกได้อ้อยมาแต่ไหน" เขาตอบว่า "แต่ ไร่อ้อย เจ้าข้า" ภิกษุถามว่า "อ้อยไร่นั้นหวานไหม" เขาตอบว่า "เดี๋ยวดูจึงจะรู้เจ้…

บทในวิสุทธิมรรคแปลนี้นำเสนอเรื่องของการพูดผูกมัดและเปรียบเทียบกับชีวิตประจำวัน โดยมีการยกตัวอย่างการพูดของภิกษุและอุบาสกว่ามีลักษณะอย่างไร โดยเฉพาะการพูดเพื่อประทับใจซึ่งกันและกัน บทนี้ยังอธิบายถึงลัก

…า เพื่อปกปิดเสียซึ่งอวัยวะหิริ- โกปินะนั้นแล เพราะเหตุนั้น (ปาฐะจึงควรเป็น) หิริโกปินปฏิจ ฉาทนตฺถิ (แต่) ปาฐะว่า หิริโกปิน ปฏิฉาทนตก ก็มี [ แก้บทบิณฑบาต ] บทว่า บิณฑบาต ได้แก่อาหารอย่างใดอย่างหนึ่ง ก็อาห…

เนื้อหาในบทนี้เกี่ยวข้องกับการสัมผัสของสัตว์ที่เสือกคลานไป และความสำคัญของการปกปิดอวัยวะที่อาจทำให้เกิดความละอาย การเสพจีวรเพื่อบำบัดสัมผัสต่างๆ และความหมายของคำว่า บิณฑบาต ที่เกี่ยวกับการได้รับอาหารจ

…ุ้งกลัว จึงทอดจักษุ แลดูชั่วแอก อย่า พึงไปสู่อำนาจขิงจิตที่หลุกหลิกเหมือนลิงป่า, [ พระมหามิตตเถระ ] แต่ ก ฝ่ายหนึ่ง โรคฝีมีพิษเกิดขึ้นแก่โยมหญิงของพระมหามิตตเถระ แม้ธิดาของนางก็บวชในสำนักภิกษุณี นางจึงกล…

ในบทนี้กล่าวถึงพระมหามิตตเถระที่ได้ช่วยอุบาสิกาที่ป่วยด้วยโรคฝีโดยไม่ใช้ยา และยังส่งความปรารถนาดีให้เธอผ่านคำพูด ในขณะที่พระเถระแสดงถึงความบริสุทธิ์และการควบคุมจิตใจ การรักษาผู้อื่นโดยไม่หวังสิ่งตอบแท

…ุคคลผู้ทุศีล มีธรรมลามก มีสมาจารไม่สะอาด ที่พึงระลึกถึงด้วยความรังเกียจ มีการงานซ่อนเร้น ไม่ใช่สมณะ แต่ ปฏิญญาว่าเป็นสมณะ ไม่ใช่พรหมจารี แต่ปฏิญญาว่าเป็นพรหมจารี เป็นคนเน่าใน เปียกชื้น รกเสื้อ (ด้วยกิเลส…

ในพระธรรมบทนี้ พระผู้มีพระภาคเจ้าได้แสดงถึงทุกข์และความเศร้าหมองที่เกิดจากการดำเนินชีวิตที่ไม่บริสุทธิ์ เป็นการชี้ให้เห็นถึงอันตรายของการมีธรรมลามกและผลที่ตามมาจากการกระทำที่ผิดศีลธรรม ซึ่งส่งผลให้ต้อ

…ชื่อว่า ขลุปัจฉาภัตรติกะ คำว่า ปัจฉาภัตรนี้ เป็นชื่อแห่งการฉันอริตตะโภชนะ ที่ห้ามด้วยอำนาจการสมาทาน แต่ ในอรรถกถา กล่าวว่า "นกตัวหนึ่ง ชื่อ ขลุ" นกนั้นคาบเอาผลไม้ (ผลหนึ่ง) ได้แล้ว ครั้นผลไม้นั้น (บังเอิ…

เนื้อหาเกี่ยวกับการฉันปัจฉาภัตรที่เป็นปกติของภิกษุในวิสุทธิมรรค อธิบายถึงคำว่า ขลุ และ ขลุปัจฉาภัตรติกะ รวมถึงการเข้าไปอยู่ในป่าของภิกษุอารัญญิกะและการเข้าไปอยู่ที่โคนไม้ การอธิบายสมาทานธุดงค์ และอรรถ

…ื่อกำจัดมาร และเสนามาร ย่อมงาม ดังกษัตริย์ผู้ทรงสวมเกราะ แล้วงามสง่าอยู่ในที่รบฉะนั้น ผ้าบังสุกุลใด แต่ องค์พระผู้เป็นครูของโลกยังทรงละผ้าอย่างดีๆ มี ผ้ากาสีเป็นต้นเสียแล้วมาทรงใช้ ใครจะไม่พึงใช้ ผ้าบังส…

เนื้อหานี้กล่าวถึงคุณสมบัติของภิกษุผู้มีความสำรวมและมีมรรคที่ถูกต้องในพุทธศาสนา โดยมีการอ้างอิงถึงการใช้ผ้าบังสุกุลเป็นตัวอย่างในการดำเนินชีวิตของภิกษุ ซึ่งถือเป็นการลดละความต้องการและตัณหา เพื่อสร้าง