ธรรมที่ทรงตรัสรู้กับธรรมที่ทรงนำมาตรัสสอน : หน้า 72/108

อย่างไรก็ตาม ในสมัยพุทธกาลก็มีผู้พยายามจะถามปัญหาธรรม อันเปรียบเหมือนใบไม้ในป่าอยู่บ้างเหมือนกัน แต่พระองค์ก็ยังทรง ยืนยันว่า ต้องรู้แจ้งเห็นแจ้งอริยสัจ ๔ ให้ได้ก่อนเท่านั้น เพราะถึงรู้ไป มาก ๆ แต่ยังกำจัดทุกข์ไม่ได้ก็ยังต้องเป็นนักโทษในวัฏสงสารต่อไป อยู่ดี ต่อไปนี้คือตัวอย่างคำถามของภิกษุรูปหนึ่ง ซึ่งปรากฏอยู่ใน จูฬมาลุงกยสูตร ๆ ดังนี้ “หลังจากตายแล้วตถาคตเกิดอีก หรือหลังจากตายแล้วตถาคตไม่เกิดอีก เมื่อไม่ทรงรู้ ไม่ทรงเห็น ก็ขอให้ตรัสบอกมาตรงๆ เถิดว่าเราไม่รู้ เราไม่เห็น คำถามนี้ ถ้าจะพูดเป็นภาษาชาวบ้านก็คือ “หลังจากปรินิพพาน แล้ว พระพุทธเจ้าสูญหรือไม่สูญ ?” พระองค์ไม่ทรงตอบคำถามนี้ แต่ ทรงยืนยันว่า พระภิกษุรูปนั้นต้องปฏิบัติให้รู้แจ้งอริยสัจ ๔ ให้ได้ก่อน เท่านั้น เพราะถ้ายังไม่สามารถรู้แจ้งธรรมเพื่อถึงที่สุดแห่งทุกข์ ซึ่ง เปรียบเหมือนใบไม้ในกำมือของพระองค์เสียก่อนแล้ว การได้ยินได้ฟัง เรื่องราวธรรมเพื่อถึงที่สุดแห่งธรรมอันเปรียบเหมือนใบไม้ในป่า ก็ยังไม่ อาจกำจัดทุกข์ในตนได้อยู่ดี อย่างไรก็ตาม คำตอบของคำถามนี้ ก็มีปรากฏอยู่ใน ปหาราทสูตร ซึ่งได้กล่าวมาแล้ว คือ ๒ ๑ จูฬมาลุงกยสูตร, ม.ม. ๑๓/๑๒๔/๑๓๖ (มจร.) ๒ ปหาราทสูตร, องอฏฐก. ๒๓/๑๙/๒๕๐ (มจร.) นักโทษแห่งวัฏสงสาร ๖๗ ธรรมที่ทรงตรัสรู้กับธรรมที่ทรงนำมาตรัสสอน