ธรรมที่ทรงตรัสรู้กับธรรมที่ทรงนำมาตรัสสอน : หน้า 73/108

“หากภิกษุจำนวนมาก ปรินิพพานด้วยอนุปาทิเสสนิพพานธาตุ ก็ไม่ทำให้นิพพานพร่องหรือเต็มได้... นี้เป็นธรรมที่น่าอัศจรรย์...” เพราะฉะนั้น ตรงนี้ย่อมเป็นการยืนยันว่า แม้แต่ผู้ที่บรรลุวิชชา แล้ว ก็ยังมีธรรมละเอียดลึกซึ้งที่จะต้องศึกษาไปตามลำดับเป็นขั้น เป็นตอน คือต้องรู้แจ้งอริยสัจ ๔ อันเป็นธรรมเพื่อถึงที่สุดแห่งทุกข์ให้ ได้ก่อน จากนั้นจึงจะสามารถศึกษาธรรมในระดับสูงขึ้นไป เช่น พระสัมมาสัมพุทธเจ้า พระปัจเจกพุทธเจ้า พระอรหันตเจ้า หลังจาก ปรินิพพานแล้ว ชีวิตของท่านจะเป็นอย่างไรต่อไป เป็นต้น ดังนั้น ในช่วงที่พระองค์ยังทรงมีพระชนม์ชีพอยู่ จึงทรงทุ่มเทให้ กับการสอนเฉพาะธรรมที่จำเป็นต่อการตรัสรู้อริยสัจ ๔ เท่านั้น ทั้งนี้ก็ เพราะบุคคลที่ยังไม่สามารถกระทำที่สุดแห่งทุกข์ด้วยการรู้แจ้งเห็นแจ้ง อริยสัจ ๔ แล้ว ย่อมเป็นไปไม่ได้ที่จะทำที่สุดแห่งธรรมให้บังเกิดขึ้น สำหรับเรื่องนี้ พระองค์ทรงให้เหตุผลในเชิงอุปมาไว้ใน จูฬมาลุงกย สูตร " โดยมีสาระสำคัญว่า “คนที่ถูกลูกศรอาบยาพิษยิงปักเข้าที่หน้าอก ก่อนจะไปตามหาว่าใครเป็นคนยิงศร ก็จะต้องหาทางเยียวยารักษาชีวิต ให้รอดตายจากพิษร้ายให้ได้ก่อน ฉันใด จูฬมาลุงกยสูตร, ม.ม. ๑๓/๑๒๖/๑๓๗ - ๑๓๙ (มจร.) ธรรมที่ทรงตรัสรู้กับธรรมที่ทรงนำมาตรัสสอน ๖๘ นักโทษแห่งวัฏสงสาร