ธรรมวินัย : หน้า 77/108

“มนุสสภูโต ติ, ตถาคตรูปเวทีเต ธมฺมวนเย ตถาคเตน ภควตา เทสเต สิกขตายสงฺคเห สาสเน. ติ หิ ธมฺมโต อนเปตตตา ธมฺโม จ. อาสยานรูป วิเนยยาน วินยนโต วินโย ชาติ ธมฺมวินโย, อุปนิสสยสมบัตติยา วา ธมุมโต อนเปตตตา ธมุม อปฺปรชกขชาติก วิเนติ ธมมวินโย, ธมฺเมเนว วา วินโย นิปาต ๔. จตุตถวคค ๔. ปญจปุพพนิมิตตสุตฺตวณฺณนา loam น ทัณฑสตเถรีดี ธมฺมวินโย, ธมฺมยุตโต วา วินโย ธมฺมวินโย, ธมมาย วา ยถา มาคผลนิพพานาย วินโย ธมฺมวินโย, มหากรุณาสพุพญญุตญญาณา ธมฺมโต วา ปวตฺโต วินโย ธมมวินโย, ธมฺโม วา ภควา ธมฺมภูโต ธมฺมกาโย ธมฺมสฺสามี, ตาส ธมฺมสส วินโย, น ตากยานนต์ ธมฺมวินโย, ธมฺเม วา บุคคผล นิปผาเทพพวิทยาเต วา ปวตฺโต วินโย ธัมมวินโยติ วุจจดี, ตสม ธมฺมวินเย ธมฺมวินโย, 9 มหากรุณาสพุพญญุตญาณาภิธมฺมโต วา ปวตฺโต วินโยติ ธมฺมวินโย,ฯ ธมฺโม วา ภควา ธมฺมภูโต ธมฺมกาโย ธมฺมส สามี, ตสฺส ธมฺมสฺส วินโย, น ตากยานนฺติ ธมฺมวินโย ฯ ธมฺเม วา มคฺคผล นิปผาเทพพวิสยภูเต วา ปวตฺโต วินโยติ ธมฺมวินโยติ วุจจติ, ตาม ธมฺมวินเย ฯ แปลว่า : บทว่า ตถาคตปปเวทเต ธมฺมวินเย ความว่า ใน คำสอนที่สงเคราะห์ด้วยสิกขา ๓ ที่พระตถาคต คือพระผู้มี พระภาคเจ้าทรงแสดงแล้ว เพราะว่า คำสอนนั้น ท่านเรียกว่า ธรรมวินัย เพราะชื่อว่า “ธรรม” เหตุที่ไม่ปราศไปจากธรรมและชื่อว่า “วินัย” เพราะฝึกเวไนยสัตว์ตามสมควรแก่กิเลสที่นอนเนื่อง อยู่ในใจ อีกอย่างหนึ่ง ท่านเรียกว่า “ธรรมวินัย” เพราะ แนะนำผู้มีกำเนิดแห่งบุคคล ผู้มีนัยน์ตามีธุลีน้อย ที่ชื่อว่า เป็นธรรม เพราะไม่ปราศไปจากธรรม เหตุที่สมบูรณ์ไป ด้วยอุปนิสัย อีกอย่างหนึ่ง ท่านเรียกว่า “ธรรมวินัย” ฝึกด้วย ธรรมอย่างเดียว ไม่ใช่ฝึกด้วยท่อนไม้และศาสตรา อีกอย่างหนึ่ง ท่านเรียกว่า “ธรรมวินัย” เพราะ วินัยประกอบด้วยธรรม อีกอย่างหนึ่ง ท่านเรียกว่า “ธรรมวินัย” เพราะนำ เข้าไปหาธรรมเพื่อมรรค ผล และนิพพานตามลำดับ อีกอย่างหนึ่ง ท่านเรียกว่า “ธรรมวินัย” เพราะ เป็นเครื่องแนะนำที่เป็นไปแล้วโดยธรรม มีมหากรุณาและ พระสัพพัญญุตญาณเป็นต้น กัลยาณมิตร ตุลาคม พ.ศ. ๒๕๔๓ ๗๘