การพิจารณากายและการทำลายกิเลส : หน้า 28/92

ผู้ ห ยั่ ง ล ง สู่ ค ว า ม เ พี ย ร ข้าแต่พระนาคเสน ที่ว่าควรถือเอาองค์ ๕ แห่งช้าง นั้น เป็นประการใด องค์ ๕ แห่งช้าง ได้แก่ ประการที่ ๑ ธรรมดาช้างเมื่อเที่ยวไป ย่อมเอาเท้าย่ำลงไปบน ดิน ฉันใด พระโยคาวจรผู้พิจารณากาย ก็ควรทำลายกิเลสทั้งปวง ฉันนั้น ๒ ประการที่ ๒ ธรรมดาช้างย่อมมองตรงไปข้างหน้า ไม่หันซ้าย แลขวา ฉันใด พระโยคาวจรก็ไม่ควรเหลียวดูทิศโน้นทิศนี้ ไม่แหงน หรือก้มดู ควรดูเพียงชั่วระยะแอก" ฉันนั้น ประการที่ ๓ ธรรมดาช้าง ย่อมไม่นอนประจำอยู่ในที่แห่งเดียว เที่ยวหากินในที่ใด ก็ไม่พักนอนในที่นั้น ฉันใด พระโยคาวจรก็ไม่ควร นอนประจำ คือ อาลัยในที่เที่ยวบิณฑบาต ถ้าได้เห็นที่ชอบใจ คือปะรำ (สิ่งก่อสร้างชั่วคราว) หรือโคนต้นไม้ หรือถ้ำ หรือเอื้อมเขา ก็ควร เข้าพักอยู่ในที่นั้น แล้วไม่ควรห่วงใยในที่นั้น ประการที่ ๔ ธรรมดาช้าง ย่อมลงเล่นน้ำอย่างสุขใจ ฉันใด พระโยคาวจรเวลาลงสู่สระโบกขรณี คือ มหาสติปัฏฐาน* อันเต็มเปี่ยม ด้วยน้ำอันประเสริฐ คือ พระธรรมอันเย็นใส อันดาษไปด้วยดอกไม้ คือ วิมุตติ” ก็ควรเล่นอยู่ด้วยการพิจารณาสังขาร" ฉันนั้น ๒๗