ธรรมดามหาสมุทรและพระโยคาวจร : หน้า 74/92

ผู้ ห ยั่ ง ล ง สู่ ค ว า ม เ พี ย ร ะ ประการที่ ๔ ธรรมดามหาสมุทรย่อมเป็นแหล่ง รวมของน้ำ ซึ่งไหลมาจากแม่น้ำสายต่างๆ หลายร้อยสาย อันได้แก่ แม่น้ำคงคา ยมุนา อจิรวดี สรภู นที เป็นต้น แม้น้ำฝนจะตกลงมาจากอากาศ แต่น้ำเหล่านั้นก็หาไหลล้นฝั่งไปได้ไม่ ฉันใด พระโยคาวจร ก็ไม่ควร แกล้งล่วงสิกขาบท เพราะเห็นแก่ลาภ ยศ สักการะ สรรเสริญ ความนับถือ การไหว้ การบูชา ตลอดถึงเหตุที่จะทำให้สิ้นชีวิต ข้อนี้สมกับพระพุทธพจน์ ว่า มหาสมุทรมีน้ำเต็มฝั่ง ไม่ล้นฝั่งไป ได้ ฉันใด สาวกทั้งหลายของเราก็ไม่ล่วง สิกขาบทที่เราบัญญัติไว้ แม้เพราะเหตุแห่งชีวิต ฉันนั้น ประการที่ ๕ ธรรมดามหาสมุทรย่อมไม่รู้จักเต็มด้วยน้ำ อันไหล มาจากแม่น้ำทั้งปวง อันได้แก่ แม่น้ำคงคา ยมุนา อจิรวดี สรภู นที เป็นต้น รวมทั้งน้ำฝนด้วย ฉันใด พระโยคาวจร ก็ไม่ควรอิ่มด้วยการ เรียน การฟัง การจำ การคิด ศึกษาพระธรรมวินัย พระสูตร วิเคราะห์ นิกเขปบท บทสนธิ บทวิภัตติ ในพระพุทธศาสนา ฉันนั้น ข้อนี้สมกับคำของพระพุทธองค์ ในมหาสุตตโสมชาดก ว่า ไฟที่ไหม้หญ้าและไม้ ย่อมไม่รู้จักอิ่มด้วยเชื้อไฟ มหาสมุทรย่อมไม่รู้ จักอิ่มด้วยน้ำ ฉันใด บัณฑิตทั้งหลาย ก็ไม่รู้จักอิ่มด้วยคำอันเป็น สุภาษิต ฉันนั้น ๗๓ บ