การเปรียบเทียบหม้อและเรือ : หน้า 59/92

๕๘ มี ลิ น ท ปั ญ ห า : ฉ บั บ เปี่ยมแล้ว ก็ไม่มีเสียง ไม่มีมานะ ไม่ดูถูกผู้อื่น ไม่ปากกล้า ไม่โอ้อวด ฉันนั้น ข้อนี้สมกับพระพุทธพจน์ ว่า หม้อที่มีน้ำพร่อง ย่อมมีเสียงดัง หม้อที่มีน้ำเต็มย่อมเงียบ หม้อ คนโง่เปรียบเหมือนน้ำครึ่งหม้อ บัณฑิตเปรียบ เหมือนน้ำเต็ม ? ข้าแต่พระนาคเสน ที่ว่าควรถือเอาองค์ ๓ แห่งเรือ นั้น เป็นประการใด องค์ ๓ แห่งเรือ ได้แก่ ประการที่ ๑ ธรรมดาเรือย่อมพาคนเป็นอันมาก ข้ามฟากไป ได้ โดยความเป็นระเบียบของไม้จำนวนมากที่นำมาขนานกันได้ ฉันใด พระโยคาวจรก็ควรข้าม ทั้งโลกนี้และเทวโลกที่ขนานกันอยู่ไปได้พร้อมๆ กันด้วยธรรมทั้งหลาย อันได้แก่ อาจารคุณ ศีลคุณ* ข้อวัตรปฏิบัติ ประการที่ ๒ ธรรมดาเรือย่อมสู้ลูกคลื่น สู้ลมแรงได้ ฉันใด พระโยคาวจรก็ควรสู้คลื่น คือกิเลสต่างๆ เป็นอันมาก เช่น ลาภ สักการะ ยศ สรรเสริญ การบูชากราบไหว้ การนินทา สรรเสริญ ความสุข ความทุกข์ การนับถือ การดูหมิ่นอย่างยิ่ง ฉันนั้น