การตรัสรู้ของพระพุทธเจ้า : หน้า 113/132

เมื่อปฐมก้ลบีเริ่มตั้งศีรษะแผ่นดินขึ้นใหม่ๆ มีกอบัวเกิดขึ้นพร้อมทั้งมี ดอก ๕ ดอก ท้าวสุธาวาสหยั่งรู้ว่านี้เป็นนิมิตว่าในกัลป์นี้จะมีพระพุทธเจ้ามาตรัสโปรดเวไนยสัตว์ ๕ พระองค์ จึงปกาสิตคำว่า น โม พุท ธา ยะ ไว้ กระทั่งถึงธรรมกายอรทัด จนจบ พระนิพพานเลย นี้บานเพราะหยุด นี้ สำคัญที่สุด โนหยุดอย่างเดียวเท่านั้น พระ ๑ จากพระธรรมเทศนา สัพพัญญุตญาณของพระองค์ก็สม บูรณ์เต็มเปี่ยม เหมือนดอกบัวที่โผล่ คา พ้นน้ำออกมา แล้วก็คลี่กลีบบาน อย่างสมบูรณ์ อีกนัยหนึ่ง หมายถึง ใจของ พระองค์ที่เบิกบานแล้ว เพราะสม ปรารถนาที่เคยตั้งเอาไว้ว่า เราตรัสฯ ภควา คำว่า ภควา แปลว่าได้ หลายนัย แปลว่าหักก็ได้ แจกก็ได้ ที่ว่าทุกนั้นหมายความว่าพระองค์ หักเสียได้ซึ่งสังสารจักร กล่าวคือ อริชชา ตัณหา อุปาทาน กรรมอัน เป็นเสมือนตัวจักรอันพัดกันส่งต่อ รู้พ้นทุกข์ได้แล้วเมื่อไหร่ ก็จะขน สรรพสัตว์ทั้งหลายพ้นทุกข์ตามไป ไปถึงกันและกัน เป็นกำลังต้นให้ ให้หมด นั้นแหละจึงทำให้พระองค์ หมุนเวียนวนว่ายอยู่ในวัฏฏสงสารม ทรงเบิกบาน ด้วยเหตุว่า ๑.ตรัส ได้แล้ว ๒. ได้โปรดสรรพสัตว์ให้พ้น ทุกข์ตามแล้ว สมพระทัยที่ได้ตั้ง ปณิธานมานานนับได้ ๒๐ อสงไขย แสนมหากัปทีเดียว ให้ออกจากภพ ๓ พระองค์หักเสีย ได้แล้ว พระองค์ องค์จึงพ้นไปจากภพทั้ง ๓ คือ กามภพ รูปภพ อรูปภพ เสด็จออกสู่นิพพานไป ที่ว่า แจก นั้นมีความหมายว่า สัมโพธิญาณแล้ว พระองค์เป็นลัพ พัญญู ทรงรู้แจ้งธาตุธรรมทั้งปวง หม? จึงทรงสามารถจำแนกแยก แยะธรรมส่วนที่ละเอียดๆ ให้เห็น เช่น ทรงจำแนกขันธ์ ธาตุอายตนะ แต่ไม่ว่าจะแปลว่าบานแล้ว เมื่อพระองค์ได้ตรัสรู้อนุตตรสัมมา ก็ตาม ทั้งหมดนี้ล้วนอาศัยเหตุจาก หยุดที่ศูนย์กลางกายทั้งนั้น หยุดนิ่ง จนเข้าถึงธรรมกาย แล้ก็หยุดในหยุด ต่อไปอีก จนเข้าถึงพระนิพพานใน ที่สุด นี้จะเห็นได้ว่า การทำสมาธิให้ ใจหยุดในหยุดที่ศูนย์กลางกายให้ได้ จิต เจตสิก รูป นิพพาน ดังนี้เป็นต้น กรกฎาคม ๒๕๔ วารสารลยาณมีคร