ประวัติศาสตร์พระพุทธศาสนาในไทย : หน้า 41/134

- อัครพุทธศาสนูปถัมภกอย่างแน่นแฟ้น ทรงทำนุบำรุง พระพุทธศาสนา ตลอดจนดำเนินพระราชจริยาวัตร มั่นคงอยู่ในพุทธธรรม สืบทอดเป็นประเพณีมาแต่ครั้ง โบราณกาล ดังหลักฐานเหตุการณ์ทางประวัติศาสตร์ เช่น - ในสมัยสุโขทัย มีหลักฐานปรากฏในศิลาจารึกว่า พ่อขุน รามคำแหงมหาราช ทรงเป็นผู้น่าของพสกนิกรในการ ประพฤติปฏิบัติธรรม ทรงโปรดให้อาราธนาพระเถระ แสดงธรรมทุกวันธรรมสวนะ บนพระแท่นมนังคศิลาอาสน์ ซึ่งทรงใช้ว่าราชการแผ่นดิน - ในสมัยอยุธยา แม้ว่าจะเป็นช่วงที่บ้านเมืองมีศึกสงคราม ต่อเนื่องยาวนาน แต่ถึงกระนั้น ยุคนี้นับเป็นยุคสมัยที่มี การสร้างวัดวาอารามเกิดขึ้นเป็นจำนวนมาก โดยเฉพาะ อย่างยิ่งในสมัยพระบรมไตรโลกนาถ ทรงเลื่อมใสศรัทธา ยิ่งในพระพุทธศาสนาและทรงออกผนวช จนเป็นจุดเริ่ม ต้นของประเพณีไทยที่ว่า ชายไทยทุกคนจะต้องบวชเรียน นับแต่นั้นเป็นต้นมา - สมัยธนบุรี มีเหตุการณ์สำคัญในประวัติศาสตร์พุทธ ศาสนา คือ ได้มีการอัญเชิญพระ แก้วมรกต จากเวียงจันทน์ กลับมา ประดิษฐาน ณ กรุงธนบุรี สมัยรัตนโกสินทร์ ด รัชกาลที่ ทรงโปรดให้ทำการ สังคายนาพระไตรปิฎก และสร้างวัด สำคัญ ๒ แห่งคือ วัดสุทัศน์เทพวรา ราม และวัดพระศรีรัตนศาสดาราม - รัชกาลที่ ๒ ทรงสร้างวัดสุทัศน์ เทพวรารามต่อ บูรณะวัดอรุณราช วราราม และสร้างวัดชัยพฤกษ์มาลา - รัชกาลที่ ๓ ทรงโปรดให้สร้างพระ อารามขึ้นใหม่ ๓ แห่งคือ วัดราชโอรส ๓ วัดราชธิดา วัดเทพธิดา ทรง - รัชกาลที่ ๔ ก่อนเสวยราชสมบัติ ทรงผนวชอยู่นานถึง ๒๗ ปี นอกจากนั้นยังทรงศึกษาพระธรรมวินัยอย่างรอบรู้ แตกฉาน ได้โปรดให้สร้างวัดขึ้นหลายแห่ง ได้แก่ วัด ราชประดิษฐาราม วัดมกุฎกษัตริยาราม วัดโสมนัสวรวิหาร วัดปทุมวนาราม รัชกาลที่ ๕ หลังขึ้นครองราชย์พระองค์ทรงผนวชที่ ในสมัยพระบรมไตรโลกนาถ ทรงเลื่อมใสศรัทธายิ่งใน พระพุทธศาสนาและทรงออก ผนวช จนเป็นจุดเริ่มต้นของ ประเพณีไทยที่ว่า ชายไทย ทุกคนจะต้องบวชเรียน นับแต่นั้นเป็นต้นมา ปฏิสังขรณ์พระอารามอีก ๓๕ แห่ง ทรงสร้าง พระสมุทรเจดีย์ ที่ปากน้ำเจ้าพระยา และสร้างพระ ปรางค์ใหญ่ (ภูเขาทอง) ที่วัดสระเกศ วัดพระศรีรัตนศาสดาราม เป็น เวลา ๑๕ วัน ทรงสนับสนุนให้ พระภิกษุสามเณรได้ศึกษา เล่าเรียนทั้งด้านพระปริยัติและ วิชาการสมัยใหม่ควบคู่กัน ทรงสถาปนามหาวิทยาลัยสงฆ์ ขึ้น ๒ แห่งคือ มหามกุฎราช วิทยาลัย และมหาจุฬาลงกรณ ราชวิทยาลัย ทรงสร้างวัดขึ้น ใหม่คือ วัดเบญจมบพิตรดุสิต วนาราม วัดราชบพิธ วัดเทพ คิรินทราวาส ฯลฯ รัชกาลที่ 5 ทรงมีพระปรีชา ปราดเปรื่องในความรู้ด้าน พระพุทธศาสนาเป็นอันมาก ทรงพระราชนิพนธ์หนังสือ แสดงค่าสอนในพระพุทธศาสนาหลายเรื่อง เช่น เทศนา เสือป่า พระพุทธเจ้าตรัสรู้อะไร เป็นต้น และเมื่อวันที่ ๑ กัลยาณมิตร ๓๓ ธนวาคม ๒๕๕๑