การสนทนาธรรมเกี่ยวกับทุกข์ : หน้า 96/108

ส นทนาธรรมยามว่าง ดวงธรรม Dukkha or Suffering as Created by Conditioned States ทุกข์เกิดจากปัจจัยปรุงแต่ง (continued) John : So what do you mean by 'visual consciousness? Sam : It's just a philosophical term indicating the idea of 'seeing'. Seeing does not mean recognizing, right? John : OK. It's like when we see something but don't identify what it is. Sam : Right. The other forms of consciousness are the same, an auditory consciousness, for example, is simply awareness of the presence of sound, not anything like what we could call personal experience because there is no recognition of the sound. John : So how is our personal experience produced? Sam : Our personal experience is produced through the functioning of the other three mental factors of experience : the aggregate of feelings, perceptions and mental formations. John : These three aggregates function to turn the mere awareness of object into personal experience, is that right? Sam : Yes. Now let's look at the second group -- the Aggre gate of Feelings. It is of three kinds : pleasant, unpleasant and indifferent. When an object is experi- enced, that experience develops one of these three emotional states, either the reaction of pleasure, displeasure or indifference. And there are six kinds of feelings experienced through the contact of physical and mental sense organs with the external world. John : Sam, so there are two groups of feelings, the group of three which refers to emotional states while the other group of six refers to the experiences arising from the contact between physical and mental sense organs and the external world, is that right? Sam : Yes, now let's discuss the third group, the Aggregate of Perceptions. The function of perception is to turn an unidentified experience into an identified and meaningful experience. There are six kinds of perceptions: 1) color such as blue, green or red, 2) sound such as loud or soft. 3) odor such as sweet, putrid or pungent. ๙๔ | กัลยาณมิตร กันยายน พ.ศ. ๒๕๔๗) (ต่อจากฉบับที่แล้ว) จอห์น : ถ้างั้น จักขุวิญญาณ” หมายถึงอะไรครับ? แซม : จักขุวิญญาณเป็นเพียงศัพท์บัญญัติที่แสดงถึง "เห็น" แต่เห็น ไม่ได้หมายความว่าจำได้ ถูกไหมครับ? จอห์น : โอเค มันคงเหมือนการที่เราเห็นของบางอย่าง แต่ไม่รู้ว่ามัน แซม คืออะไร : ถูกต้องครับ วิญญาณหรือความรู้แจ้งอารมณ์อย่างอื่นก็ทำนอง เดียวกัน ตัวอย่างเช่น โสตวิญญาณก็คือการรับรู้ว่ามีเสียงหรือ ได้ยินเสียง (แต่ไม่ใช่สิ่งที่เรียกว่าประสบการณ์เพราะยังไม่รู้ หรือเข้าใจว่าเป็นเสียงอะไร จอห์น : ถ้างั้นประสบการณ์ของเราเกิดขึ้นได้อย่างไร? แชม : ประสบการณ์ของเราเกิดจากการทำหน้าที่ของขันธ์ทั้ง ๓ คือ เวทนา สัญญา และสังขาร จอห์น : ขันธ์ทั้ง ๓ นี้ ทำหน้าที่เปลี่ยนการรู้อารมณ์มาเป็นประสบการณ์ แซม จอห์น : : แซม : ใช่ไหมครับ? ใช่ครับ งั้นตอนนี้เรามาดูกลุ่มที่สอง เวทนาขันธ์ กลุ่มนี้มี ๔ อย่าง คือ ความรู้สึกยินดี ไม่ยินดี และเฉยๆ เมื่อเราได้ประสบ สิ่งใดสิ่งหนึ่งจะเกิดความรู้สึกอย่างใดอย่างหนึ่งในสามอย่างนี้คือ ดีใจ โกรธ หรือ เฉยๆ เวทนาหรือความรู้สึกที่เกิดจากสัมผัส ระหว่างอายตนะภายในและภายนอกก็มี 5 อย่าง แซม ถ้างั้นเวทนาก็มี ๒ กลุ่ม เวทนา ๓ เป็นสภาวะทาง อารมณ์รู้สึก แต่เวทนา 5 เป็นประสบการณ์ที่เกิดขึ้นจากผัสสะ ระหว่างอินทรีย์ (อวัยวะ) กับวัตถุภายนอก ใช่ไหมครับ? 9- สัญญาขันธ์ ใช่ครับ คราวนี้ขอพูดถึงกลุ่มที่ หน้าที่ของสัญญาก็คือ เปลี่ยนเรื่องหรือสิ่งที่(ตน) ยังไม่รู้ให้เกิดเป็นความรู้ความเข้าใจของตน มี 5 อย่าง คือ ๑) สี เช่น ฟ้า เขียว หรือแดง ๒) เสียง เช่น ดังหรือค่อย ๓) กลิ่น เช่น หอม เหม็นหรือฉุน