การวิเคราะห์คัมภีร์มิลินทปัญหา : หน้า 7/42

ธรรมหารา วาทีมสาขาวิชาการทางพระพุทธศาสนา ปีที่ 5 ฉบับที่ 2 (ฉบับรวมเล่มที่ 9) ปี 2562 บทนำ คัมภีร์มิลินทปัญหาเป็นคัมภีร์ที่รวบรวมการถามและตอบปัญหา สำคัญในพระพุทธศาสนาเอาไว้เป็นจำนวนมาก แต่ประเด็นที่หมายของ คัมภีร์มิลินทปัญหายังคงเป็นประเด็นถกเถียงกันว่า เกิดขึ้นในยุคไหนและ ผู้แต่งเป็นใคร นักวิชาการจำนวนมากต่างให้ความเห็นที่หลากหลายเกี่ยว กับที่มาของคัมภีร์นี้ แนวคิดส่วนหนึ่งเสนอว่ามิลินทปัญหาได้รับอิทธิพล จากงานเขียนในยุคกรุงโบราณสมัยเฮเลนิสต์ (Hellenistic Period) นักวิชาการในกลุ่มนี้เป็นที่รู้จักกันเป็นอย่างดีได้แก่ ทรัน (Tarn W.W.) ซึ่งได้เสนอแนวคิดอันโด่งดังที่เรียกว่า สมมติฐานของทรัน (Tarn’s Hypothesis) ขึ้นโดยได้ตั้งข้อสมมติฐานว่ารูปแบบการเขียนของคัมภีร์ มิลินทปัญหาน่าจะได้รับอิทธิพลมาจากงานกริก (Greek Work) ชื่อปัญหาของพระเจ้าเล็กๆนอตเดอร์ (the Alexander Questions) โดยพูดในระยะเวลาต่อมาได้บรูกคัมภีร์ที่มีรูปแบบการเขียนเชิง สนทนา (Dialogue) คล้ายกับคัมภีร์ดังกล่าว อันได้แก่ คัมภีร์ปัญหาของ พระเจ้าปโตเมีย 2 (the Questions of Ptolemy II) และคัมภีร์กำเนิด ปัญหาของพระเจ้ามิลินท (the Original Questions of Milinda) โดยทรันเชื่อว่างานเขียนฉบับดังกล่าว คือ ฉบับเดียวกับคัมภีร์ มิลินทปัญหา ดังนี้… ทรันได้พยายามซี้ให้เห็นว่าคัมภีร์พระพุทธศานา อันโดงดังที่อ้อมมลินทปัญหา สนิทฐานว่าเป็นฉบับเดียวกันกับคัมภีร์กิก (the Original Questions of Milinda)…¹ อย่างไรก็ตาม เมื่อสืบค้นคัมภีร์พระพุทธศาสนาอ้อมกลับขึ้นไป ผู้เขียนพบว่า ลักษณะการประพันธ์แบบถาม-ตอบ ที่มีลักษณะใกล้ เคียงกับมิลินทปัญหา มีปรากฏอยู่บ้างในพระสูตรต้นปฏิก เช่น