การควบคุมอารมณ์โกรธ : หน้า 74/108

ตอบผู้ที่โกรธก่อน ชื่อว่าชนะสงครามที่ชนะได้ยาก ผู้ใดรู้ว่า ผู้อื่นขุ่นเคืองขึ้นมาแล้ว มีสติระงับใจเสียได้ ผู้นั้นชื่อว่า ประพฤติเป็นประโยชน์ด้วยกันทั้งสองฝ่าย คือฝ่ายตนและ ฝ่ายท่าน และพระองค์ก็ยังทรงได้ห้ามโกรธตอบเด็ดขาด ชนิดที่ว่าถึงแม้มีคนกำลังจะฆ่าเราก็อย่าได้โกรธ ผู้ที่โกรธ ตอบถือว่าไม่ใช่ลูกศิษย์ของพระองค์ ดังพระดำรัสต่อไปนี้ว่า ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย แม้หากพวกโจรป่าจะพึงตัด อวัยวะด้วยเลื่อยที่มีด้ามทั้งสองข้าง แม้ผู้ใดยังใจให้คิดร้าย ในโจรพวกนั้น เพราะเหตุที่ใจร้ายนั้น ผู้นั้นหาได้ชื่อว่าทำ ตามคำสอนของเราไม่ และพระองค์ก็ยังได้เปรียบเทียบคนเจ้าโทสะเอาไว้ อย่างชัดเจน ดังที่ปรากฏว่า ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย หุ้นฟืนเผาศพ ไฟไหม้ทั้งสอง ข้าง ตรงกลางก็เปื้อนคูถ ใช้ประโยชน์เป็นเครื่องไม้ในบ้านก็ ไม่ได้ เป็นพื้นในป่าก็ไม่ได้ ฉันใดก็ดี เรากล่าวบุรุษบุคคล ผู้นี้ว่าอุปมาฉันนั้น ความหมายของพุทธพจน์บทนี้ก็คือ คนเจ้าโทสะ แม้จะเป็นคนมีความสามารถมีความรู้แต่ก็ไม่สามารถทำ ประโยชน์ให้เกิดแก่ตนเองได้ ความโกรธเป็นอารมณ์ที่เกิดขึ้นอันเนื่องมาจาก การไม่เห็นภัยในโทสะ ที่สำคัญที่สุดก็คือเนื่องมาจากเป็นคน มีสมาธิสั้น ซึ่งทำให้มีสติในการยับยั้งอารมณ์สั้นตามไปด้วย การที่จะแก้อารมณ์เจ้าโทสะให้ได้นั้น ต้องแก้ที่ใจด้วยการ ปฏิบัติธรรม เพราะการปฏิบัติธรรมเป็นการฝึกใจให้เย็น เมื่อใจเราเย็นเป็นประจำ การที่จะมีอารมณ์ร้อนเจ้าโทสะก็ ๗๒ กัลยาณมิตร สิงหาคม พ.ศ. ๒๕๔๓ ย่อมมีโอกาสเกิดขึ้นได้ยาก ตรงข้ามกับความเป็นคนมัก โกรธอารมณ์ฉุนเฉียว คือความเป็นคนใจเย็น นี่เองคือการ สร้างเสน่ห์ของชีวิต คนที่ใจเย็นไม่มักโกรธใครๆ ก็อยาก คบค้าสมาคมด้วย นี้ย่อมแสดงให้เห็นว่า ความเป็นคน ใจเย็นโกรธยากย่อมมีพลังแห่งมิตรภาพที่บริสุทธิ์ ที่ทำให้ คนอยากเข้าใกล้ เสน่ห์แห่งชีวิตของคนทั่วไป กิเลสสอนให้คนเข้าใจ กันว่า ต้องแต่งตัวด้วยของใช้ราคาแพงๆ ผู้ชายแต่งตัวเพื่อ ผู้หญิง ผู้หญิงแต่งตัวอวดความสวยความงามเพื่อผู้ชาย เลยทำให้หลอกกันไปหลอกกันมา โดยหาตัวผู้ร้ายไม่ได้ สุดท้ายเลยปล่อยให้คุกและความอิสระคือนรกและสวรรค์ ซึ่งเป็นศาลแห่งวัฏฏสงสารเป็นผู้ตัดสิน คนไปสวรรค์เท่าเขา โค คนไปนรกเท่าขนโค ดังที่พระเดชพระคุณหลวงพ่อวัด ปากน้ำ(สด จนฺทสโร) ท่านได้กล่าวไว้ ในแต่ละวัน หากเราเป็นคนโกรธยากใจเย็น ถือได้ ว่าเราได้ทำความดีอย่างยิ่งใหญ่แล้ว เพราะในสังคมของเรา มีความชั่วมากมายที่คนเราทำอันเนื่องมาจากความเป็นคน มักโกรธใจร้อน ความเป็นคนใจเย็น โกรธยาก เสน่ห์แห่ง ชีวิตที่ไม่ต้องลงทุนตกแต่งแต่มีเสน่ห์ยิ่งกว่าเครื่องตกแต่งใดๆ ในโลก และยังสามารถติดตัวเราไปได้ทุกที่ทุกเวลา เป็น เสน่ห์ทิพย์ที่สามารถสร้างสังคมทุกสังคมให้สงบสุขได้ ไม่ว่า จะเป็นสังคมครอบครัวสังคมเพื่อนฝูง ลูกๆ จะรักพ่อแม่ เชื่อฟังพ่อแม่มากขึ้น หากพ่อแม่เป็นคนใจเย็นมีเหตุและผล ในที่ทำงาน ลูกน้องจะรักหัวหน้างานมากขึ้น หากหัวหน้า เป็นคนใจเย็น การทำงานแม้จะหนักเหน็ดเหนื่อยเพียงไหน ก็มีความสุข ปัญหาสังคมจะลดน้อยลง ถ้ามีคนใจเย็นมาก ขึ้นมีปัญหาอะไรเราก็จะใจเย็นเข้าหากัน แล้วเราจะมีปัญญา ในการแก้ปัญหา