ความสัมพันธ์ระหว่างอายตนะและการรับรู้ : หน้า 97/108

the ears with sound, the nose with odor, the tongue with taste, and the skin with tangible objects. Sam : That's right. But physical elements by themselves are not enough to produce experience. Let's talk about the eyes. When the eyes contact or observe an object, there needs to be a connection between the eyes and visible objects for the eyes to see. John : You mean the eyes don't create the experience? Sam : Right, it is the coexistence of consciousness along with the eyes and the visible objects which produce the experience. For example, a person while sleeping might sleepwalk or have you ever known someone to sleep with their eyes open? The person who is asleep with their eyes open may be seeing objects in their environment, but there is no recognition of the objects. It's as if his consciousness is asleep just like the sleepwalker being unaware of his surroundings. John : I get it, consciousness is necessary in the production of the experience. Sam : Very good, that's true. Now you're getting the idea about the relationships between the various sense organs and their objects. John : But what is consciousness? Sam : Your consciousness is your mind and your thoughts. John : What about the mind? Does it have corresponding objects, too? Sam : Yes, the mind is a mental sense organ. It has ideas or thoughts or concepts as its objects. John Therefore, a 'being' has six sense organs: five physical sense organs and one mental sense organ. Sam : That's right. But it should be clearly understood that consciousness does not recognize an object. It is merely an awareness, that is, an awareness of the presence of an object. So when the eyes contact a color, say, green, visual consciousness arises which is awareness of the presence of a color : but it does not recognize that it is green. There is no recognition at this stage. It is perception, the third aggregate, which recognizes that it is green. (be continued) แซม : ด้วยรส และผิวกายด้วยโผฏฐัพพะ (สิ่งที่ถูกต้องกาย) ถูกแล้วครับ แต่ลำพังอวัยวะทางกายเท่านั้นยังไม่พอเพียง ที่จะก่อให้เกิดการรับรู้ได้ เช่นตา เมื่อตาสัมผัสวัตถุหรือรูป ก็จะเกิดการเชื่อมต่อระหว่างตากับวัตถุที่ตาได้เห็น จอห์น : คุณหมายความว่า ตาไม่สามารถก่อให้เกิดการรับรู้ได้ ใช่ ไหมครับ? แซม : ถูกต้องครับ การประสานกัน ๓ สิ่ง คือ วิญญาณ ตา และวัตถุ จึงก่อให้เกิดการรับรู้ ตัวอย่างเช่น คนที่กำลังหลับ อาจจะเดินอยู่ หรือ คุณคงจะเคยได้ยินเรื่องคนนอนหลับ แต่ลืมตาโพลง คนนอนหลับที่ลืมตาโพลงเช่นนี้อาจจะเห็น วัตถุที่ล้อมรอบตัวเขา แต่เขาไม่สามารถรับรู้หรือจำวัตถุ เหล่านั้นได้ นั่นคือ วิญญาณ (ความรู้อารมณ์ ยังหลับอยู่ ทำนองเดียวกับ คนหลับที่ลุกขึ้นมาเดินโดยไม่สามารถ รับรู้สิ่งที่อยู่โดยรอบ จอห์น : ผมเข้าใจแล้วครับ วิญญาณเป็นสิ่งจำเป็นที่ทำให้เกิดการ รับรู้ แซม : ดีมาก นั่นคือความจริง ตอนนี้คุณเข้าใจเรื่องความสัมพันธ์ ระหว่างอายตนะภายในกับภายนอกแล้วนะครับ จอห์น : แต่วิญญาณคืออะไรครับ? แซม : วิญญาณของคุณก็คือใจของคุณ จอห์น : ใจมีอายตนะภายนอก (อารมณ์หรือสิ่งที่ถูกรับรู้ด้วย ใช่ : ไหมครับ? แซม : ใช่ครับ ใจก็เป็นอายตนะทางจิต(ไม่ใช่ทางกายอย่างหนึ่ง อายตนะภายนอกที่คู่กับใจก็คือความคิด (ธรรมารมณ์) จอห์น : เพราะฉะนั้น “สัตว์” (คน) ก็มีอวัยวะเครื่องรู้ อายตนะภาย ใน) 5 อย่างด้วยกัน เป็นทางกาย ๕ อย่าง และทางใจ ๑ อย่าง แซม : ถูกแล้วครับ แต่ควรทำความเข้าใจให้ชัดเจนนะครับว่า วิญญาณไม่ได้ทำให้จำวัตถุสิ่งของ (อารมณ์ได้ วิญญาณ เป็นเพียงแค่การรับรู้เท่านั้น คือรับรู้ว่ามีวัตถุสิ่งของอยู่ ดังนั้น เมื่อตาสัมผัสกับสี สมมุติว่าสีเขียว “จักขุวิญญาณ” ก็จะเกิดขึ้น จักขุวิญญาณนี้รับรู้ว่ามีสีอยู่ แต่ไม่รู้ว่าเป็นสี เขียว ในสภาวะขั้นนี้ยังไม่มี “การจำได้หมายรู้” ขันธ์ที่ คือ “สัญญา” เท่านั้นที่จะจำหรือรู้ว่านั่นเป็นสีเขียว ๓ (ยังมีต่อ) กัลยาณมิตร สิงหาคม พ.ศ. ๒๕๕๓ | ๔๕