วจีกรรมและมโนกรรม : หน้า 68/132

moda 0. หมวดที่ ๒. วจีกรรม เป็นเรื่องของความประพฤติทางวาจา มี ๔ ข้อได้แก่ เว้นจากการพูดเท็จ ๒. เว้นจากการพูดส่อเสียด ๓. เว้นจากการพูดค่าหยาบ ๔. เว้นจากการพูดเพ้อเจ้อ หมวดที่ ห. มโนกรรม เป็นเรื่องของความประพฤติทางใจ มี ๓ ข้อได้แก่ 0. ไม่คิดโลภ ๒. ไม่คิดพยาบาท ๓. ไม่คิดเห็นผิดเป็นชอบ ผู้ใดประพฤติกุศลกรรมบถได้ครบถ้วน 90ประการ ย่อมได้ชื่อว่าเป็นผู้ประพฤติธรรม สามารถให้ความคุ้มครอง ป้องกันแก่มนุษย์ และสัตว์โดยธรรม ตามความหมายที่ใช้ กันอยู่ทั่วๆ ไปในพระไตรปิฎก ถ้าเราสังเกตจะเห็นว่า พระพุทธศาสนานั้นเป็นศาสนา ที่มีพระศาสดาที่กล้าประกาศว่า คำสอนของท่านทุกคำสอน เป็นคำสอนที่ลุ่มลึกไปตามลำดับๆ ไม่มีการรวบรัดตัดตอน อย่างกุศลกรรมบถนี้ พระองค์ท่านก็กำหนดให้ลุ่มลึกไปตาม ลำดับ คือจากกายแล้วจึงมากำหนดถังวาจา แล้วก็ใจ สังคมสงเคราะห์ผู้ยากไร้ หน้าที่สำคัญอีกประการหนึ่ง ของพระเจ้าจักรพรรดิ หาคุณธรรมมาเพิ่มเติม จึงจะสามารถอยู่ร่วมกันได้อย่างมี ความสุข โดยเฉพาะหัวหน้าต้องมีความรู้ทางธรรมอย่างแตก ฉาน เพราะฉะนั้นจึงมีการกำหนดให้พระเจ้าจักรพรรดิและ กษัตริย์ทั้งหลายไปศึกษาหาความรู้ และคุณธรรมจากสมณฑ์ พราหมณ์ผู้ทรงคุณธรรมทั้งหลาย แล้วตั้งใจปฏิบัติธรรมเพื่อ เป็นต้นแบบของมนุษย์ในยุคนั้น นี้ก็เป็นหลักตายตัวอีกข้อ หนึ่งที่พระเจ้าจักรพรรดิหรือผู้บริหารในยุคต้นๆ จะต้อง ปฏิบัติตาม ค ว า ม ผิ ด พ ล า ด ข อ ง ก า ร บ ริ ห า ร แต่แล้วอยู่มาวันหนึ่ง ก็เกิดเหตุอันเป็นความผิดฉกาจ ฉกรรจ์ขึ้นมาเพราะพระเจ้าจักรพรรดิองค์หนึ่งซึ่งเป็นองค์ที่ 4 ของโลกยุคแรกๆ ความจริงท่านได้ปฏิบัติจักรวรรดิวัตรข้อที่ ๑ คือการคุ้มครองป้องกันโดยธรรมเป็นอย่างดีเลย แม้ตัวท่าน เองก็ปฏิบัติตามกฎระเบียบ ตามวินัยอย่างเคร่งครัด ใครจะ เกะกะเกเรอย่างไรก็ไม่ยอม แต่สิ่งที่พระเจ้าจักรพรรดิองค์นั้นขาดไป คือไม่ได้จัด สังคมสงเคราะห์ให้แก่ผู้ที่ยากไร้ ทำ ให้เกิดการลักขโมยกัน ขึ้นมาในยุคโน้นอีกครั้งหนึ่ง เท่านั้นยังไม่พอ เนื่องจากท่าน ศึกษาธรรมะยังไม่แตกฉาน จึงแก้ปัญหาบ้านเมืองไม่ถูกวิธี แล้วยัง ไปเกิดความเห็นใจขโมยขึ้นมาอีก คือพอจับขโมยได้ แล้วชักถาม ได้ความว่า เขามันไม่มีกินจริงๆ ก็เลยสงสาร พระราชทานทรัพย์สินเงินทอง ให้ไปเลี้ยงตัวเลี้ยงลูกเลี้ยง และกษัตริย์ในยุคนั้นคือจัดให้มีสังคมสงเคราะห์แก่ผู้ยากไร้ เมียให้เป็นสุขด้วยความเมตตา เมื่อเป็นอย่างนี้เช้า พวก ขาดแคลน เนื่องจากทุกคนในโลกมีความสามารถไม่เท่ากัน คนที่ ช่วยเหลือตนเองไม่ได้ยังมีอยู่ในสังคมมนุษย์นี้ เพราะฉะนั้น ก็ต้องจัดให้มีการสังคมสงเคราะห์ขึ้นมา การศึกษาธรรมะและปฏิบัติตามธรรม ขโมยเลยได้ใจไม่ได้หยุดแค่นั้น พวกหนึ่งขโมยต่อ อีกพวก หนึ่งแต่แรกไม่ใช่ขโมย ต่อมาเห็นดีก็ไปทดลองขโมยกับเขา โดยหวังว่าจะได้รับพระราชทานทรัพย์บ้าง เมื่อเกิดเรื่องทำนองนี้ขึ้นมา ในที่สุดการลักขโมยก็เลย ระบาดไปทั่วบ้านทั่วเมือง จนกระทั่งพระเจ้าจักรพรรดิทรง หน้าที่หรือข้อปฏิบัติประการที่ ๓ ของผู้ที่ได้รับการแต่ง เห็นว่า ทรัพย์ที่มีอยู่ในห้องพระคลัง ถ้าเอามาแก้จนให้ขโมย ตั้งเป็นหัวหน้าหรือผู้บริหารคือ การศึกษาหาความรู้ทางธรรม พวกนี้เห็นทีทรัพย์สินของพระองค์คงจะหมดเป็นแน่ ขืนใจดี เนื่องจากมนุษย์เราเกิดมาพร้อมกับความโง่ ต้องหาความรู้ อย่างนี้คงไม่ไหวแล้ว จึงเปลี่ยนนโยบายใหม่เป็นว่า ถ้าใคร กัลยาณมืดร ๖๖ ดุลาคม ๒๕๕๐