ความหมายและที่มาของสุภาษิตไทย : หน้า 51/139

ต้องควรรีบหันมาศึกษาเพื่อที่เราจะได้นำความเข้าใจ และข้อคิดจากการศึกษาความหมายอย่างถ่องแท้ดีงาม ส่วนที่มาของสุภาษิตไทยนั้น เท่าที่ค้นคว้ามา จากบันทึกประวัติศาสตร์ในแต่ละยุคสมัยของไทยนั้นพบ และลึกล้ำแตกฉานในสุภาษิตไทย มาช่วยกันพัฒนา รากฐานศีลธรรมของตนเอง ของคนในบ้าน ของคนในชาติ ให้ความดีงามลงรากหยั่งลึกฝังแน่นในจิตใจให้มากยิ่ง ๆ ว่ามีที่มาจากคำสอนในพระพุทธศาสนา ทั้งนี้เป็น เพราะว่าคำสอนในพระพุทธศาสนา คือหลักสำคัญใน การปกครองและสร้างศีลธรรมให้พลเมืองของพระมหา ขึ้นไป ซึ่งนั่นเท่ากับ เป็นจุดเริ่มต้นของการพัฒนาความ เป็นอยู่ของคนไทยทั้งชาติ ให้เกิดความสงบสุขร่มเย็น กษัตริย์ไทยมาทุกสมัย เช่น หลักฐานในหลักศิลาจารึก ของพ่อขุนรามคำแหง ที่จารึกไว้ว่า อย่างพร้อมเพรียงและพรั่งพร้อมไปทั่วทั้งผืนแผ่นดินไทย ความหมายและที่มาของ “สุภาษิตไทย” ในด้านความหมายของ “สุภาษิตไทย” นั้น ประกอบขึ้นด้วยคำสามคำ คือ คำว่า “สุ” แปลว่า “ดีงาม” คำว่า “ภาษิต” แปลว่า “คำพูด” และคำว่า “ไทย” แปลว่า ความไม่ เป็นทาส “๑๒๑๔ ศก ปีมะโรง พ่อขุนรามคำแหง เจ้า เมืองศรีสัชนาลัยสุโขทัยนี้ ปลูกไม้ตาลนี้ได้สิบสี่เข้า จึง ให้ช่างฟันขะดารหินตั้งระหว่างกลางไม้ตาลนี้ วันเดือนดับ เดือนโอกแปดวัน วันเดือนเต็มเดือนบ้างแปดวัน ฝูงปู่ครู เถร มหาเถรขึ้นนั่งเหนือขะดารหิน สวดธรรมแก่อุบาสก ฝูงท่วยจำศีล มิใช่วันสวดธรรม พ่อขุนรามคำแหง เจ้า เมืองศรีสัชนาลัยสุโขทัย ขึ้นนั่งเหนือจะดารหิน ให้ฝูง ท่วยลูกเจ้าลูกขุน ฝูงท่วยถือบ้านถือเมือง ถ้าแปลตรงๆ ก็คือ “คำพูดที่ดีงาม ไทยนั้น เท่าที่ค้น ที่มาของสุภาษิต กัน" หรือคำพูดที่ไม่เป็นทาสของกิเลส” ซึ่งขยาย คำว่า “ขะดารหิน” ที่ปรากฏในหลักศิลา จารึกก็คือ “พระแท่นมนังคศิลาอาสน์” ความให้ชัดเจนขึ้นไปอีกได้ว่า “คำพูดที่กล่าว คว้ามาจากบันทึก (ปัจจุบันอยู่ที่พระที่นั่งอนันตสมาคม) ซึ่ง ออกมาจากใจที่มีสติ ไม่ตกเป็นทาสของกิเลส" ประวัติศาสตร์ใน พระราชประสงค์ที่พ่อขุนรามคำแหงทรง พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน แต่ละยุคสมัยของ สร้างพระแท่นนี้ขึ้นก็เพื่อไว้เป็นที่สำหรับให้ พ.ศ. ๒๕๒๕ หน้าที่ ๘๔๖ บรรทัดที่ ๕ ได้ ไทยนั้นพบว่ามีที่มา พระสงฆ์ผู้ทรงพระไตรปิฎก ทำการให้ศีล ให้ความหมายของ “สุภาษิต” เอาไว้ว่า “ถ้อยคำหรือข้อความที่กล่าวสืบต่อกันมาช้า จากคำสอนใน นานแล้ว มีความหมายเป็นคติสอนใจ” ดังนั้นเมื่อนำความหมาย ทั้งที่แปลตรงๆ และทั้งที่มาใน พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน รวมกันจึงได้ความหมายว่า “สุภาษิตไทย หมายถึง ถ้อยคำ หรือข้อความที่กล่าวสืบต่อกันมา ช้านานแล้ว มีความหมายเป็นคติ สอนใจให้มีสติ ให้ดีงาม ไม่ตกเป็น ทาสของกิเลส” พระพุทธศาสนา แสดงธรรมเทศนาในวันพระแก่ประชาชน ส่วนวันที่มิใช่วันพระ พระองค์ก็จะเสด็จไป ประทับว่าราชการบ้านเมือง ด้วยความที่พระองค์ทรง เอาพระทัยใส่และหล่อหลอมจิตใจ ประชาชนด้วยธรรมในพระพุทธ adobe- รู้บาปบุญคุณโทษ ตั้งอยู่ใน ศีลธรรมอันดีงาม บ้านเมืองสงบสุข ปราศจากโจรผู้ร้าย จนปรากฏ เป็นหลักฐานในหลักศิลาจารึก ซึ่ง จารึกให้เห็นภาพของความเป็น ศาสนา จึงทำให้ราษฎรมีจิตใจสูง สอนจระเข้ว่ายน้ำ กัลยาณมิตร ๔๖ กรกฎาคม ๒๕oo