ความสัมพันธ์ระหว่างวิหารและเจดีย์ : หน้า 38/116

เล่าเรื่องเจดีย์ : เกษมสุข ภมรสถิตย์ วิหารและเจดีย์ (Vihara-Stupa) ณ ปัจจุบัน พุทธศาสนิกชนน้อยคนนักที่จะ ทราบถึงความเกี่ยวเนื่องระหว่างวิหารกับเจดีย์ ทั้งนี้ เพราะการก่อสร้างที่แยกออกจากกัน รวมพาดพิงไปถึง ความไม่เข้าใจในหน้าที่จริงๆ ขององค์เจดีย์และวิหารด้วย พุทธคาสนิกชนทั่วไปจึงขาดความรู้ที่ว่า หากประสงค์จะ สร้างพุทธเจดีย์ให้ได้ผลเป็นบุญอันสมบูรณ์จริงนั้น จะต้อง ควบคู่กันไปกับการสร้างวิหารด้วย เล่าเรื่องเจดีย์วันนี้จึง จึงต้องว่ากันด้วยเรื่องของ วิหารว่าเกี่ยวเนื่องกันอย่างไรกับเจดีย์ โดยเฉพาะวิหาร พระมงคลเทพมุนิกับมหาธรรมกายเจดีย์อันเกรียงไกร วิหารโดยทั่วไปใช้เป็นที่อยู่ ที่พำนัก ที่วิเวกของ พระสงฆ์ อาจจะเพียงรูปเดียวหรือหลายรูป หรือเป็นที่ อยู่ของพระภิกษุชราที่อยากอยู่เพียงล่าพังและรวมทั้งเป็น ที่ประดิษฐานพระพุทธรูปและรูปเหมือนของพระผู้เป็น ปูชนียาจารย์ ในอดีตกาล วิหารถูกสร้างให้เป็นที่อยู่ของพระ นักศึกษาบ้าง พระนักปฏิบัติบ้าง โดยสร้างขึ้นเป็นลักษณะ อาคารใหญ่ ข้างในโอ่โถง แต่ที่ประชิดดีดอยู่กับผนังทั้ง สามด้านนั้นคือที่อยู่ที่กั้นเป็นกรอบเล็กๆ มีลักษณะคล้าย ๓๖ ก่อยาณมีแร่ กันยายน พ.ศ. เธ^^ ห้องแต่ไม่มีประตู คือ มีผนังเพียงสามด้าน ด้านหน้าเปิด โล่งไว้เรียงรายไปทั่ว ห้องเล็กๆ ที่ไม่มีประตูนี้แหละคือที่ อยู่ของพระนักศึกษาหรือพระนักปฏิบัติ แล้วแต่สภาพ ความเด่นของแต่ละวัดว่าจะเน้นไปทางใด แต่ที่แน่ๆ คือ ความสงบ ความวิเวก และที่ต้องกั้นเล็กๆ เพราะ พระสงฆ์คือผู้ที่ไม่มีสมบัติอันใด มีความเป็นอยู่เรียบง่าย สมถะ มีระเบียบ ต่างองค์ต่างไม่เป็นภาระแก่กันแม้จะอยู่ รวมกันเป็นจำนวนมาก ซึ่งคงจะคล้ายกับตึกที่พระสงฆ์ พำนักอยู่รวมกันในปัจจุบันนี้ สำคัญคือ วิหารแต่ละแห่งจะกว้างใหญ่ มีเพดาน สูง เพราะภายในวิหารในแนวกลางค่อนไปทางด้านหลัง นั้น โบราณชนนิยมสร้างพระเจดีย์ไว้ จึงเรียกติดว่า VIhai3- รเบเวล หรือ วิหารและสถูป หรือ สถูปะวิหาระ เพราะ เจดีย์ในยุคต้นยังนิยมสร้างในลักษณะรูปทรงของสถูปหรือ สถูปะอยู่นั้นเอง สถูปในวิหารนั้นมีอยู่หลายลักษณะ คือ ตั้งลอย อยู่ตรงกลางห้องดังกล่าว หรือ ถอยออกไปติดผนังจนไม่ สามารถเดินอ้อมได้ หรืออีกลักษณะหนึ่งที่มีร่องรอยอยู่ หลายแห่งในอินเดีย คือ ปรับให้ติดกับฝาผนังเลย โดย