ประวัติเมืองพระนครหรือยโศธรปุระ : หน้า 63/116

ดังที่ได้กล่าวไว้แล้วว่า บริเวณเมืองพระนครหรือยโศธรปุระ นี้เคยเป็นที่ตั้งของเมืองหลวงเก่ามา หลายยุคหลายสมัยตั้งแต่พุทธ ศตวรรษที่ ๑๔-๒๐ รวมเวลายาวนาน ประมาณหกร้อยปี แม้จะมีการย้าย เมืองใหม่กันหลายครั้งแต่มักจะย้าย ไปย้ายมากันอยู่ย่านนี้ บางทีก็มีการ สร้างเมืองหลวงใหม่ทับซ้อนบางส่วน ของพื้นที่ราชธานีเดิม ทำให้มีซาก ของโบราณสถานมากมายกระจายอยู่ ในย่านนี้ ฉะนั้นพอออกพ้นปราสาท บายนก็สามารถเดินไปเที่ยวชมยังที่ อื่นๆ ได้ทันที เพียงแต่พวกเรามีเวลา จํากัด จึงต้องเลือกชมเฉพาะบางแห่ง ปราสาทปักษีจ่า กรง (83^561 0113กาอก) ที่น่าสนใจ ส่วนที่อยู่ไกลออกไปแม้จะ มิได้ไปดูด้วยตาตนเองแต่ทางช่างภาพของเราก็ได้ไป ตระเวนเก็บภาพมาไว้ก่อนล่วงหน้าแล้ว ก็เลยขอถือ โอกาสพาทุกท่านไปเที่ยวชมโบราณสถานที่น่าสนใจกันดังนี้ ปราสาทปักษีจำกรง (63๒61 (ไ!!;!ภทั! (10) ปราสาทปักษีจำกรงสร้างขึ้นในรัชสมัยพระเจ้า ราเชนทรวรมันซึ่งครองราชย์ระหว่างปี พ.ศ. ๑๔๗๘-๑๕๑๑ เป็นเทวสถานฮินดูไศวะนิกาย มีลักษณะเป็นปราสาทหลัง เดี่ยวทรงพีระมิดขนาดเล็ก หรือจะเรียกว่าเป็นภูเขา วิหารจำลองก็ได้ ก่อสร้างด้วยอิฐมีบันไดทางขึ้นแคบและ ชันมาก จากจารึกที่นี่ทำให้ทราบถึงตำนานความเป็นมา ของอาณาจักรขอมคือเรื่องของกัมพูสวายัมภูวะ นาง อัปสรเมราและธิดาของพญานาคอันเป็นต้นเค้าที่มาของ คำว่า “กัมพูชา” และ “เขมร” ดังที่กล่าวมาแล้ว ตามตำนานพื้นเมือง มีเรื่องเล่าเกี่ยวกับ ปราสาทปักษีจำกรงว่า มีเจ้าหญิงขอมองค์หนึ่งทรง อุ้มท้องหนีภัยมา ครั้นเมื่อคลอดพระโอรสอยู่กลางป่าก็มี เหล่านกมาช่วยกางปีกปกป้องเอาไว้จนพ้นภัยจากพวก ทหารที่ตามไล่ล่า ต่อมาภายหลังพระโอรสองค์นี้ได้เป็น กษัตริย์จึงได้สร้างปราสาทปักษีจำกรงแสดงกตัญญูแก่ พวกนก โดยท่าเป็นรูปนกมากางปีกปกป้อง ได้สร้าง ปราสาทแปรรูปตรงที่พระมารดาถูกสังหาร และสร้าง ปราสาทบันทายศรี (บันทายไสรย) อุทิศถวายพระมารดา ที่ทรงอุ้มท้องหนีทหารกบฏมา ปราสาทแปรรูป (1’16 Rup) เป็นเทวสถาน สร้างในสมัยพระเจ้าราเชนทรวรมัน เช่นเดียวกับปราสาทปักษีจำกรงดังตำนานที่กล่าวมาแล้ว ปราสาทแปรรูปนี้มีลักษณะเป็นปราสาทอิฐ ๕ หลัง บน ฐานที่ก่อสูงแบบภูเขาวิหารจำลอง สร้างด้วยวัสดุจำนวน มากทั้งอิฐและศิลาแลง เป็นปราสาทที่มีรูปแบบหรือ ลัดส่วนทางสถาปัตยกรรมดีมาก มีค่า เล่าขานสืบกันมาว่า กัลยาณมีหร กันยายน พ.ศ. ๒๕®® 50