ปราสาทพิมานอากาศและความสำคัญทางศาสนา : หน้า 65/116

อัปสราแสะทวารบาลที่ปราสาทบันทายศรี เป็นภาพ แกะสลักนูนสูงที่วิจิตรงดงามยิ่ง ปราสาทพิมานอากาศ (ศกาก,เก: 55 ปราสาทหลังนี้มีการสร้างและปรับปรุง เปลี่ยนแปลงมาหลายรัชกาลคือตั้งแต่สมัยพระเจ้าราเชน ทรารมัน พระเจ้าชัยวรมันที่ ๔ และพระเจ้าสุริยวรมันที่ ๑ จึงทำให้ปราสาทพิมานอากาศอาจเป็นได้ทั้งเทวสถานและ พุทธสถาน ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับพระราชศรัทธาของพระมหา กษัตริย์แต่ละรัชกาลว่าจะทรงเลื่อมใสในศาสนาใด โดย ตามหลักฐานพบว่าพระเจ้าราเชนทรวรมันนั้นแม้จะทรง นับถือศาสนาฮินดูแต่ก็ได้ทรงศึกษาและสนับสนุน พระพุทธศาสนาพอสมควร ส่วนพระเจ้าชัยวรมันที่ ๕ และพระเจ้าสุริยวรมันที่ ๑ ล้วนทรงมีพระราชศรัทธาใน พระพุทธศาสนาทั้งคู่ โดยเฉพาะพระเจ้าสุริยวรมันที่ ซึ่งไม่ปรากฏหลักฐานชัดเจนว่าเป็นใครมาจากไหน แต่ ด ตามตำนานพระแก้วมรกตกล่าวว่าเป็นกษัตริย์ผู้พิชิตจาก ลุ่มน้ำเจ้าพระยานามอาทิตยราชแห่งอโยธยา (ละโว้ - อู่ทอง) ผู้ทรงสืบเชื้อสายมาจากทั้งไศเลนทรวงค์และจันทรวงค์ พระองค์ทรงเป็นห่วงพระแก้วมรกตที่ประดิษฐานอยู่ใน เมืองอินทปัตมหานคร (เมืองพระนคร) ว่าเมื่อพวกขอม พ่ายแพ้แก่พวกเขมรแล้ว พวกเขมรที่นับถือพระศิวะอาจ ซุ้มหน้าบันของเทวสถานแต่ละหลังจะสลักเรื่องราวใน คาสนาฮินดูไว้อย่างงดงาม ตลอดเวลา ภาพจำหลักตามหน้าบันหรือทับหลังส่วนใหญ่ จะเป็นเรื่องราวในศาสนาฮินดู เช่น ภาพพระศิวะ พระ อุมาเทวี พระวิษณุปางกฤษณาวตาร เป็นต้น พระเจ้าชัยวรมันที่ ๕ นี้ แม้พระองค์จะทรง ศรัทธาในพระพุทธศาสนามหายานก็ตาม แต่ก็ยังทรงสู้ อุตส่าห์สร้างเทวสถานแห่งนี้ต่อจากพระราชบิดาคือ พระเจ้าราเชนทรวรมันจนเสร็จสมบูรณ์และสวยงาม ดังกล่าว โดยมีหลักฐานระบุว่าได้ทรงสร้างปราสาทแห่งนี้ ร่วมกับพระครูพราหมณ์ยัชญวราหะ ปุโรหิตผู้ที่ถวายการ เลี้ยงดูพระองค์มาแต่ยังทรงพระเยาว์ ทำลายทิ้งเสียเช่นเดียวกับพระพุทธรูปองค์อื่นๆ จึงได้ยก กองทัพมายังกรุงอินทปัต เพื่ออัญเชิญพระแก้วมรกตไป ประดิษฐานยังกรุงอโยธยา ระหว่างที่พระเจ้าอาทิตยราช หรือสุริยวรมันที่ ๑ มาปกครองกัมพูชาอยู่นี้ ได้ที่จัดระเบียบการปกครองใหม่ ในแดนขอม โดยได้แบ่งดินแดนให้เจ้าชายขอมสายต่าง ๆ และพราหมณ์ปุโรหิตบางท่านแยกกันปกครองเป็นเขต ๆ ไป นอกจากนี้พระองค์ยังได้เสด็จมาบรรทมกับนางนาคที่ ปราสาทพิมานอากาศตามธรรมเนียมขอม เพื่อให้มีพระ โอรสที่มีพระมารดาเป็นนางนาคปกครองดินแดนขอม เป็นการถาวรต่อไป ปราสาทพิมานอากาศนี้ สร้างด้วยศิลาแลงเป็น ชั้นๆ ซ้อนกัน ๓ ชั้นแบบพีระมิด สูงราว ๑๒ เมตร ด กัลยาณมิตร กันยายน พ.ศ. เอง:®®: ๖๓