การสร้างพระพุทธรูปในสมัยพระเจ้าอโศกมหาราช : หน้า 61/132

ในสมัยของพระเจ้าอโศกมหาราช เมื่อจะต้องสร้างสิ่งที่แทนองค์พระสัมมาสัมพุทธเจ้าประดิษฐานไว้ ณ ที่ต่างๆ เช่นเพื่อเป็นพระประธานของพระสถูปเจดีย์ เป็นต้น ก็จะทำเป็นสัญลักษณ์อื่น ๆ แทน เช่น พระพุทธอาสน์บ้าง พระพุทธรูปให้ส่วนพระองค์ครองผ้าอย่างสมณะ ส่วน พระเศียรทำเหมือนพระเศียรกษัตริย์แต่ลดเครื่อง ศิราภรณ์ออก อาการที่ทรงครองผ้าทำอย่างทั้งห่มดอง และห่มคลุม จำหลักกลีบผ้าเด่นชัดให้เหมือนจริง ตามอย่างที่ชาวกรีกนิยม ส่วนพระพักตร์นั้นดูคล้าย เทวรูปฝรั่งของชาวกรีก เหตุที่มีการสร้างพระพุทธรูปขึ้นน่าจะมาจาก หลายสาเหตุ เช่น เกิดจากความศรัทธาของ พุทธศาสนิกชนชาวกรีกที่อยู่ในอินเดีย ซึ่งเดิมเป็นนัก เดินทางข้ามทวีปยุโรปอันไกลโพ้นมา เป็นนักรบที่ เคลื่อนที่อยู่ตลอดเวลา ประกอบกับความเชื่อใน ศาสนาเดิมของตน นิยมสร้างเทวรูปเพื่อสักการะบูชา อยู่แล้ว จึงมีความต้องการสร้างรูปเคารพที่เป็น สัญลักษณ์ของสิ่งที่ตนเคารพสูงสุดขึ้น ถัดจากสมัยซุงคะต่อมาประมาณเกือบร้อยปี พระพุทธรูปคันธารราฐ ศิลา พิพิทธภัณฑสถาน กรุงเบอร์ลิน ในสมัยราชวงศ์กุศานะ พระเจ้ากนิษกะซึ่งเป็นเชื้อสาย พุทธศตวรรษที่ ๗-๑๐ บรรพบุรุษมาจากปลายแดนประเทศจีนต่อกับอินเดีย ได้เข้ามาเป็นใหญ่ในคันธารราฐ มถุรา สวัส และตักศิลา พระองค์ได้ฟื้นฟูพระพุทธศาสนา ตลอดจนสร้าง พระพุทธรูปให้สวยงามยิ่งขึ้นกว่าเดิม มากกว่าที่จะถอดแบบมาจากเทวรูปตามอย่างช่างกรีกในยุคต้น พระพุทธรูป ศิลปคันธารราฐแห่งพระเจ้ากนิษกะนี้ ได้เป็นต้นแบบของพระพุทธรูปในประเทศ อื่นๆ เช่น จีน ซึ่งได้รับเอา พระพุทธศาสนาไปจากยุคพระเจ้ากนิษกะผ่านตามเส้นทางสายไหมเข้าสู่ประเทศจีน พระพุทธรูปสมัยคุปตะ ราว พ.ศ. ๑๖๓ พระเจ้าจันทรคุปต์ กษัตริย์ครองมคธราฐ มีอานุภาพมาก ขึ้น สามารถแผ่ราชอาณาเขตได้กว้างขวางตลอดมัชฌิมประเทศ และมีเชื้อสาย สืบทอดพระราชอาณาจักรอีกหลายพระองค์ ตั้งแต่ พ.ศ. ๘๖๓ - ๑๐๒๓ ในสมัย คุปตะ ศิลปวิทยาการต่างๆ รุ่งเรืองมาก พระพุทธรูปซึ่งชาวกรีกทำแต่เดิมนั้น ชาวคุปตะมิได้เห็นชอบทั้งหมด เพราะความนิยมในความงดงามของฝรั่งกับแขก นั้นแตกต่างกัน เป็นต้นว่า ดวงพระพักตร์ซึ่งเติมคล้ายเทวรูปฝรั่งนั้น ก็แก้ไขมา กัลยาณมิตร ๕๙ กุมภาพันธ์ ๒๕๔๒