ความหมายของทุกข์ : หน้า 96/108

สนทนาธรรมยามว่าง ดวงธรรม The Exact Meaning of Dukkha - Suffering. ความหมายที่แท้จริงของคำว่า “ทุกข์” John : Sam, the other day you said the concept of Dukkha or suffering may be understood in three different ways. Sam : Yes, do you have time to talk about them now? John : Sure, I'm interested. Sam : Do you remember the three aspects of Dukkha? John : I think so, let's see, (1) Dukkha as ordinary suffering, (2) Dukkha as suffering produced by change, (3) Dukkha as suffering created by conditioned states. Sam : Great, you have a good memory. John : Thanks, now tell me more. Sam : All right, Let's start with ordinary suffering, What do you think ordinary suffering would be ? John : Maybe death, sickness, homelessness and being out of a job. Sam : That's some of them, there's more like separation from loved ones, favorite things and places; grief, loss, associating with unpleasant or hurtful persons, things or conditions; disappointments and not getting what is desired, even birth and of course, old age. John : Could we say that all forms of physical and mental distress which are generally known as pain or suffering are included in Dukkha as ordinary suffering. ? Sam : That just about sums it up. John : No one can avoid these sufferings. Sam : See how Buddhism is realistic. John : No doubt about it. ๙๔ | กัลยาณมิตร กรกฎาคม ๒๕๕๓ จอห์น : แซม เมื่อวันก่อนคุณพูดว่า คำว่าทุกข์มีความหมาย ถึง ๓ นัยด้วยกัน แซม : ครับ คุณมีเวลาคุยกันไหมล่ะครับ จอห์น : แน่นอนครับ ผมกำลังสนใจ : แซม : คุณยังจำเรื่องทุกข์ทั้ง ๓ แบบ ได้ไหมครับ จอห์น : คิดว่าได้นะ ฟังนะครับ ๑) ทุกข์ตามธรรมดา (ทุกข์ประจำ) ๒) ทุกข์เกิดจากความเปลี่ยนแปลง ๓) ทุกข์เกิดจากปัจจัยปรุงแต่ง แซม : เยี่ยมมาก ความจำดีจริง จอห์น : ขอบคุณครับ เชิญอธิบายได้เลยครับ แซม : ตกลง ขอเริ่มจากทุกข์ตามธรรมดาก็แล้วกัน คุณคิดว่า มีอะไรบ้าง จอห์น : ก็คงจะมีเรื่อง ความตาย ความเจ็บป่วย ไม่มีบ้านอยู่ ไม่มีงานทำ อะไรทำนองนี้นั่นแหละ แซม : นั่นก็เป็นเพียงบางส่วน ยังมีมากกว่านี้อีก เช่น การพลัดพรากจากบุคคลที่รัก สิ่งของที่โปรดปราน สถานที่ที่ชอบใจ นอกจากนี้ก็มีความเศร้าโศกเสียใจ ความสูญเสียต่างๆ การได้ประสบกับบุคคล สิ่งของ หรือสภาพที่ไม่พอใจหรือเลวร้ายต่างๆ อีกทั้งความ ผิดหวังไม่ได้สิ่งที่ปรารถนา แม้แต่การเกิด และที่แน่ๆ ก็คือ ความแก่ชรา จอห์น : ทุกข์ตามธรรมดานั้นหมายรวมทั้งความทุกข์ทางกาย และใจ ใช่ไหมครับ แซม : นั่นเป็นบทสรุปคร่าวๆ จอห์น : ไม่มีใครเลี้ยงทุกข์เหล่านี้ได้ แซม : คงเห็นแล้วนะว่า พระพุทธศาสนามองโลกตามจริง จอห์น : ไม่สงสัยครับ