ข้อความต้นฉบับในหน้า
ตั้งแต่ยุคที่เก่าแก่ที่สุด เท่าที่จะมีหลักฐาน
ปรากฏอยู่ไม่ว่าจะในรูปของศิลาจารึก
หรือคัมภีร์โบราณต่าง ๆ ครอบคลุมทั้ง
พุทธศาสนาแบบของเถรวาทและของ
มหายานทั้งหมด และวิชาที่สองที่อาตมา
เลือกคือ การประพันธ์สันสกฤต วิชาการ
ประพันธ์นั้นเป็นวิชาที่ไม่มีนักศึกษาของ
มหาวิทยาลัยอ๊อกซฟอร์ดคนใดเคยเลือกเลย
ตลอดระยะเวลากว่าสิบห้าปีที่ผ่านมาตั้งแต่
เปิดให้นักศึกษาได้เลือกวิชาได้เองนี้ เพราะ
เป็นวิชาที่ยากที่สุด นักศึกษาต้องสามารถ
เขียนเรียงความด้วยภาษาสันสกฤต โดยใช้
อักษรเทวนาครี โดยใช้พจนานุกรมภาษา
สันสกฤตแปลเป็นอังกฤษหนึ่งเล่มเป็นอุปกรณ์
ช่วยเท่านั้น และพจนานุกรมฉบับนี้ก็คงจะ
ไม่ช่วยอะไรผู้สอบได้มากนัก ทั้งนี้เพราะเหตุว่า
หัวข้อที่กำหนดนั้นเป็นภาษาอังกฤษ ส่วน
บทความนั้นจะต้องเป็นภาษาสันสกฤต พจนา
นุกรมฉบับนี้ใช้ได้อย่างมากก็เพียงเพื่อการ
ทบทวน และตรวจสอบดูว่าตัวหนังสือที่เขียนไป
นั้นสะกดการันต์ถูกต้องหรือไม่เท่านั้นเอง
๕๔ ก ล ย า ณ ม ต ร
โรงเรียนราษฎร์ และห้องสมุดกับสวนสาธารณะ
ของวิทยาลัยเอ๊กซเตอร์
ตลอดทั้งปีนั้น อาตมาเตรียมตัวในการ
เรียนการประพันธ์สันสกฤตอย่างมากมาย
เพราะเห็นว่าเป็นเรื่องที่ยาก ท้าทายความ
สามารถของตัวเอง ทำให้ตัวเองต้องเร่งปรับปรุง
ความสามารถทางด้านภาษาสันสกฤตได้
อย่างดีทีเดียว ในปลายปีนั้นก็มีการสอบชิง
รางวัลโบเด็นสันสกฤตไพรซ์ สำหรับนัก
ศึกษาปีสุดท้ายอีกครั้งหนึ่ง
วิชาที่กำหนดให้นั้นมีเพิ่มมากขึ้นกว่า
ของเดิม นอกจากจะมีวิชาไวยากรณ์ วิชา
แปลจากตำราที่กำหนดให้แล้ว ก็ยังมีการแปล
ตำราสันสกฤตอื่น ๆ อีกหนึ่งเล่ม โดยใช้ตำรา
ผลงานของมหากวีเอกของอินเดียคือ กาลิทาส
รวมกับการแปลคัมภีร์พระเวทย์อีกหนึ่งรายการ
และก็เช่นเดียวกับปีที่ผ่านมา อาตมาได้เตรียม
ตัวแปลหนังสือหนังหาต่าง ๆ และทำการบ้าน
จนเสร็จเรียบร้อยดีตามที่อาจารย์ได้มอบหมาย
ไว้ และวันสอบก็ได้กำหนดไว้อย่างแน่นอน
ในครั้งนี้ศาสตราจารย์กอมบริชเป็นผู้คุมสอบ
เอง ก็เกิดเหตุการณ์คล้าย ๆ กับการชิงรางวัล
ในปีที่แล้วคือ เมื่อเปิดเทอมมาใหม่ไม่มีนัก
ศึกษาคนใดเลยนอกจากอาตมาซึ่งได้ทบทวน
และทำการบ้านมาจนจบ แต่คราวนี้ไม่มีการ
ผัดผ่อนอีกแล้ว อาตมาแปลทุกคำพูด ทุก
ประโยค ทุกสำนวน ไม่ได้มีเว้นเลยแม้แต่
คำเดียว ประสบการณ์ในอดีตนั้นได้สอน
ให้อาตมาเห็นถึงการทำงานที่ต่อเนื่อง
และการฝึกตนอย่างแท้จริงว่าเป็นผลดี
ว่าเป็นที่พึ่งที่ไม่มีอะไรจะยิ่งใหญ่กว่า
๓
เมื่อวันสอบมาถึง อาตมาก็ได้พบว่า
เพื่อนชาวอังกฤษทั้ง ๓ คนนั้น เขาได้ไปรวม
กลุ่มกันฝึกฝนแล้วก็ตัวซึ่งกันและกันมาถึง
ขั้นหนึ่งแล้ว ส่วนอาตมาก็เป็นคนเดียวที่ดู
หนังสือมาตามลำพัง ผลการสอบนั้นปรากฏว่า
แทบจะทุกวิชาคะแนนรวมทั้งหมดของอาตมา
มาเป็นที่หนึ่ง และทิ้งขาดเพื่อนร่วมห้องทุกคน
ไปมากมายอย่างไม่มีข้อสงสัย ส่วนนักศึกษา
หญิงคนที่เคยได้รับรางวัลนี้เมื่อครั้งที่แล้ว
กลับกลายเป็นผู้ที่ได้คะแนนน้อยที่สุดของกลุ่ม
รางวัลโบเด็นสันสกฤตไพรซ์แห่งมหา
วิทยาลัยอ๊อกซฟอร์ด ประจำปีการศึกษา
๑๙๘๗ จึงตกแก่อาตมาซึ่งเป็นคนไทย
คนแรกที่ได้รางวัลนี้ และเป็นสิ่งที่อาตมา
ภูมิใจ เพราะว่าในครั้งนี้อาตมาได้ทำให้
เพื่อนร่วมชั้น และแม้กระทั่งอาจารย์ได้ยอมรับ
ความสามารถของคนไทยคนหนึ่งไว้ได้ อีก
อย่างหนึ่งคือ เป็นชัยชนะของคนไทย
ทั้งชาติในภาควิชาภาษาสันสกฤตเล็ก ๆ
ในมหาวิทยาลัยแห่งนี้
จบบริบูรณ์
เชิญติดตาม “สู่โลกกว้าง” ของพระอาจารย์
เมตตานันโท ภิกขุ ในฉบับต่อไป