การเสื่อมยศและคุณสมบัติของผู้มีอิสริยยศ : หน้า 85/124

ยศมาฝากไว้ ถ้าทำดีต่อไปอีก ท่านก็ฝากเพิ่มอีก เราก็มียศมาก ขึ้น จากร้อยตรีเป็นร้อยโท จาก ครั้นโตเป็นผู้ใหญ่แล้ว ความ ต้องการอิสรภาพนี้ก็ยิ่งพองตัวขึ้น มาก แทนที่จะอยากเป็นใหญ่แต่ เพียงเหนือเพื่อน ๆ ก็กลายเป็นว่า อยากมีอานาจเหนือคนทั้งเมือง ร้อยโทเป็นร้อยเอก จนกระทั่งถึง หรือทั้งประเทศ จอมพล ทีนี้ครั้นอยู่ไป ๆ เราเกิด ประพฤติตัวไม่ดี ไม่เข้าที่ ท่าน ก็งดฝากดูลาดเลาไปก่อน ถ้า ท่านไม่ฝากยศเราก็ไม่ขึ้น ยิ่งถ้า เรากลายเป็นขี้เหล้าเมายา ขี้ฉ้อ โกง ท่านเห็นท่าไม่ชอบกลขึ้น ฝากไว้ก็คงจะเอาไปโปรยทิ้ง กลางถนนเป็นแน่ ท่านก็ต้องทวง ของท่านคืน อย่างนี้จะว่าท่านก็ ไม่ได้ เพราะท่านเป็นผู้ฝาก เดิมทีธนาคารเรามันก็เป็นตึก ใหญ่โตน่าไว้วางใจ แต่ต่อมา มันกลายเป็นธนาคารหลังคาจาก แผงลอย จะให้ท่านผู้ฝากไว้วาง ใจได้อย่างไร อกท่านอกเราคิดดู เองก็แล้วกัน เมื่อท่านทรงเอายศ ของท่านคืน ความมียศของเราก็ สิ้นสุดลง การที่ความมียศสิ้นลง หรือลดลงนี่แหละเรียกว่าความ เสื่อมยศ คนที่ถูกคืนยศหมด แล้ว ก็กลายเป็นคนตาสีตาสา ตามเดิม แม้ความเป็นใหญ่ที่เป็น อิสริยะโดยกำหนด ซึ่งเรียกว่า อิสรภาพ อันมีอยู่แก่คนทั่วไปนั้น ถ้าพิจารณากันถึงพื้นฐานที่ไปที่ มาจริง ๆ ก็อยู่ในลักษณะที่ว่า พระราชาหรือรัฐเป็นผู้ให้อยู่นั่น เอง แต่เป็นการให้ไว้ทางกฎหมาย คือแทนที่จะเรียกตัวมาให้เป็น คน ๆ ก็กำหนดให้ไว้ในกฎหมาย เลย ใครเกิดมาเป็นพลเมืองก็ได้ โดยไม่รู้ตัว เรียกว่ามีอิสรภาพ ตามกฎหมาย และอิสริยยศของ ประชาชนนี้ก็มีเสื่อมได้เหมือนกัน โดยถูกถอดคืนตามกฎหมาย เช่น เราทำผิดไปปล้นสดมภ์คนอื่น หรือไปเที่ยวฆ่าฟันเขา ท่านผู้ ให้ (รัฐ) ก็เรียกเอาอิสริยะของ ท่านคืนไป ชั่วระยะ 3 เดือนบ้าง 6 เดือนบ้าง ถึง 10 ปี 20 ปีก็มี บางรายถึงตลอดชีวิต ถ้าทำผิด ร้ายแรงจริง ๆ ท่านก็เอาของท่าน คืนหมด แม้แต่อิสรภาพที่จะอยู่ ในคุกในตะรางก็ไม่มีเหลือ ไม่ยอมให้อยู่บนแผ่นดินเอาทีเดียว เป็นการถอดอิสริยะอย่างหมด สิ้นจริง ๆ จนอยู่เมืองคนไม่ ได้แล้ว ต้องส่งไปอยู่กับผี! ผู้ควรได้ยศ หรือควรแก่การ เพิ่มยศที่เป็นหลักใหญ่ ๆ เห็นอยู่ ทั่วไป ต้องมีคุณสมบัติ ๓ อย่าง คือ เป็นคนมีความรู้ดี ๑. ๒. เป็นคนมี ความ สามารถดี และ ๓. เป็นคนมีความ ประพฤติดี พูดกันง่าย ๆ ว่า ต้องมีดี ๓ อย่าง คือ ความรู้ดี ความ สามารถดี และความประพฤติดี ที่ว่ารู้ดี คือเป็นคนมีวิชาความ รู้ฉลาดแตกฉานในหน้าที่ของ ตน ที่ว่าสามารถดีหมายความ ว่า เป็นคนสามารถที่จะนำความ รู้ออกใช้ให้เกิดประโยชน์แก่ตน และคนอื่น พูดง่าย ๆ คือ ไม่ใช่ดี แต่รู้ อวดยิงช้าง อ้างยิงเสือ แต่ ทำอะไรไม่เป็น ที่ว่าประพฤติดี ก็มักจะใช้ยศในทางผิดกลาย เป็นภัยแก่คนอื่น เหมือนยื่น อาวุธให้คนวิกลจริตถือ! ระวัง ผู้ให้ยศนั้นเองก็จะพลอยเคราะห์ ร้ายไปด้วย คุณสมบัติทั้งนี้ หมาย ความไปถึงการสนับสนุนการเลื่อน ชั้น การเลือกตั้ง ตลอดจนการ สถาปนาให้เป็นใหญ่เป็นโตด้วย ผู้ให้ยศแก่คนอื่น (หมาย ถึงการสนับสนุนทั่วไป) จะต้อง นึกว่าตัวเราเองเป็นเทวดา มี อำนาจที่จะติดปีกให้สัตว์ทั้งหลาย จะต้องพิจารณาให้รอบคอบว่า จะติดให้แก่สัตว์ชนิดใด เพราะ ถ้าพลาดพลั้ง เกิดไปติดปีกให้ หรือเสือเข้าแล้ว ก็เท่ากับเพิ่ม ความร้ายให้มันอีกร้อยเท่าพัน เท่า เพราะลำพังแต่มันไม่มีปีก มันก็ร้ายจนเหลือเกินแล้ว ขึ้นติด ปีกให้มันเข้าชาวบ้านชาวเมืองก็ แย่ไปตาม ๆ กัน แม้แต่ “เทวดา” ผู้ติดปีกให้ก็จะพลอยแย่ไปด้วย การให้ยศแก่คนก็เท่ากับการ ติดปีกให้นั่นเอง ถ้าคนดีแล้ว มียศด้วยก็เกิดประโยชน์มาก คือคนที่มีความรู้และความสามารถ แต่ถ้าพลาดพลั้งยศไปตกอยู่ ผู้ควรได้อิสริยยศ ในตัว ทำเป็นสารพัด พูดก็เป็น กับคนร้ายก็จะเป็นการเพิ่ม ไ 6ด้กล่าวมาแล้วว่าอิสริย ยศเป็นของที่เขาให้ หรือเป็นของ ฝาก ทีนี้จะว่าถึงคุณสมบัติของ สารพัด แต่ความประพฤติเหลว แหลกเลอะเทอะ คดในข้องอใน กระดูก ก็ใช้ไม่ได้ คนที่เสียความ ประพฤตินั้น แม้มียศก็รัก นายศไว้ไม่ได้ และถ้าได้ยศมา ความร้ายขึ้นให้เขาอีกร้อย เท่าพันเท่า น่ากลัวนัก กั ล ย า ณ ม ต ร ๘๓ Kalyanamitra.org