อิสริยะ : หน้า 82/124

อิสริยะ แปลว่า ความเป็นใหญ่ ความหมายตรงกันกับ คำว่า อิสระ คำว่า อิสริยยศ ก็แปลว่า ยิ่งด้วยความเป็นใหญ่ ฟังคำแปลเพียงเท่านี้ดูจะส่องความหมายแคบ ทำให้บางท่าน อาจคิดว่าเรื่องนี้เราไม่เกี่ยว เพราะนึกว่าตนเองไม่เคยทะเยอ ทะยานอยากเป็นใหญ่เป็นโต เรื่องการอยากเป็นใหญ่เป็นเรื่อง ของนักการเมืองเขาอย่างนี้ก็เป็นได้ เนื่องจากเราชินกับคำว่า อิสริยะในรูปฐานันดรศักดิ์นั่นเอง ที่จริงคำว่าอิสริยะ หรือ อิสระ ที่แปลว่าเป็นใหญ่นั้น มีอยู่ สองชั้นหรือสองสถานคือ อิสริยะ โดยกำเนิด กับ อิสริยะโดยการ แต่งตั้ง อิสริยะโดยกำเนิด คือ ความเป็นใหญ่ตามธรรมดาที่ ผู้ที่เกิดมาเป็นมนุษย์แล้วจะพึงมี กัน สมัยนี้เรียกอิสริยะประเภทนี้ ว่า อิสรภาพ ความหมายก็คือ ความเป็นใหญ่แก่ตัวเอง ปก ครองตนเองได้ ถ้าอยากเข้าใจ แน่ ๆ ว่าอิสระคืออะไรและดี อย่างไร ก็ให้นึกถึงความเป็นอยู่ ของเรากับความเป็นอยู่ของนักโทษ ในเรือนจำต่างกันอย่างไร พวกเรา อยู่อย่างนี้ ล้วนแต่เป็นใหญ่แก่ตัว ทั้งนั้นมันแสนจะสบายจะไปไหน ๆ ก็ได้ มาฟังปาฐกถาอย่างนี้ก็ได้ ไปดูหนังดูละครก็ได้ หรือไม่อยาก ไปไหนจะนอนเอกเขนกอยู่กับบ้าน ก็ไม่เห็นจะมีใครว่าอะไร ฝ่าย พวกนักโทษนั้นถูกลดอิสริยะลง พูดอย่างไทย ๆ ว่า ถูกถอดความ เป็นใหญ่เสียแล้ว อะไร ๆ กลับ เล็กลงไป หมายความว่าเลิกใหญ่ เสียชั่วครู่หนึ่ง เมื่อหมดความเป็น ใหญ่แล้วก็ปกครองตัวเองไม่ได้ ต้องมีคนอื่นช่วยปกครอง จะยืน เดิน นั่ง นอน ก็เป็นเรื่องของ 20 ก ล ย า ณ มิ ต ร ผู้ปกครองจะบงการทั้งสิ้น จะทำ อะไรก็ไม่สะดวกสักอย่าง คน อย่างนั้นเคราะห์ร้ายมาก คน ทั้งหลายเขามีตัว มีใจ และมีความ เป็นใหญ่ แต่คนต้องโทษนั้นถูก ตัดไปเสียหนึ่ง คือความเป็นใหญ่ จึงเหลือแต่ตัวกับใจเท่านั้น พูดให้ ทันสมัยหน่อยก็ต้องว่า เป็นคน หมดอิสรภาพแล้ว เท่านี้ก็เทียบ กันดูได้แล้วว่าชีวิตของคนมีอิสริยะ กับคนไม่มีอิสริยะ ไหนจะดีกว่ากัน และท่านเองต้องการอิสริยะหรือ ไม่? อิสริยะนั้น เป็นสิ่งที่ทุกคน ปรารถนาอยู่ในส่วนลึกของจิตใจ แต่เนื่องจากเป็นความปรารถนา ชนิดมีเป็นพื้นอยู่ในใจแล้ว ถ้า ไม่สังเกตจึงไม่รู้ว่ามีเหมือนกับเรา ต้องการอากาศ ซึ่งเป็นความ มุมมอง Kalyanamitra.org