องค์ประกอบของชีวิต : หน้า 19/132

ขันธ์นั้ป : นั้นดันไม่หมด แต่จิดก็ยังมีย กำปิดนั้นยังไม่สิ้นกิเลส ะ ปิตก็ออกจากร่าง ไป มีปฏิสนธิในกาต่อๆ ไป ฟร้อมด่าจบุญกรรมทสั่งมา ถ้าปิดคางนั้นสนเศสแล้ว ปิดกินธาตุบริสุทธิ์ แล้วก็55สุนิพพาน ไม่ดับปนาทีขนว่ายดายเกิดอีก ของสิ่งมีชีวิตทุกๆ ชีวิต ไม่ว่าจะเป็นคนหรือสัตว์ ในเบื้องต้นพระพุทธองค์ทรงชี้ชัดเลยว่า สิ่งมี ชีวิตนั้นประกอบด้วย ๒ ส่วนสำคัญคือ กายและ ใจ ซึ่งพระองค์ใช้คำว่า รูป กับ นาม และกายกับใจนี้ทรงแบ่งออกเป็น ๙ กอง รวมเรียก ว่า ขันธ์ ๕ คือ ๑. รูป ๒. เวทนา ๓. สัญญา ๔. สังขาร ๕. วิญญาณ ส่วนที่เป็น “กาย” ทรงใช้คำว่า “รูป” รูป คืออะไร คือส่วนที่เป็นร่างกายของเรา ประกอบด้วยธาตุดิน ธาตุน้ำ ธาตุลม ธาตุไฟ ซึ่ง มาประชุมกันอย่างได้สัดส่วน พระองค์ตรัสไว้ ชัดเจนทีเดียวว่า ที่เรียกว่า รูป เพราะว่ามันแตกสลาย ได้ เพราะว่ามันกระทบกระทั่งกับวัตถุภายนอกอยู่ ตลอดเวลา กระทบกับความหนาวบ้าง ความร้อนบ้าง ความหิวบ้าง ความกระหายบ้าง ทั้งเหลือบ ยุง ชิ้น ของใจทั้ง ๔ ส่วนกันต่อไปนั้น มีความจำเป็นมากๆ ประการแรกคือ ต้องเข้าใจโครงสร้างและกลไกการ ทำางานของใจจริงๆ เสียก่อน เพราะเป็นพื้นฐาน เบื้องต้น ที่จะช่วยให้เข้าใจองค์ประกอบของใจ ทั้งหมดในแต่ละส่วนได้อย่างง่ายๆ และชัดเจนยิ่งขึ้น แม้ว่าโดยปกติทั่วไปของใจคนเรานั้นไม่ชอบอยู่ นิ่งๆ คือชอบซัดส่ายไปตามอารมณ์ต่างๆ ที่น่าพอ อกพอใจ ตามแต่อ่านจของกิเลสจะพาไปก็ตาม ถึงกระนั้น ใจก็ยังมีที่อลูของมันที่แน่นอน ซึ่งพระเดช พระคุณหลวงพ่อวัดปากน้ำ ท่านได้ค้นพบว่า แท้ที่ จริงแล้ว ใจนี้มีลักษณะรูปร่างเป็นดวงกลม ใส สะอาด บริสุทธิ์ ตั้งอยู่ที่กลางกาย เหนือสะดือขึ้นมา ๒ นิ้ว มือ หรือที่เรียกกันว่า ศูนย์กลางกายฐานที่ ๗ และโครงสร้างของใจคนเราก็มีอยู่เป็นชั้นๆ ๔ ชั้น อุปมาเหมือนกับผลมพร้าว แบ่งเป็นชั้นๆ เข้าไป ตั้งแต่ชั้นเปลือกแข็ง แปลือกอ่อน กะลา และเนื้อ มะพร้าว ส่วนขนาดแต่ละชั้นของใจก็มีขนาดไม่เท่า กัน และแถมยังมีหน้าที่เฉพาะแตกต่างกันอีกด้วย ขนาดของใจหรือเนื้อใจชั้นนอกของแต่ละคนก็ ไร มาไต่ตอม ร่างกายของเรามันก็แตกได้ทำลายได้ ไม่เล็กไม่ใหญ่ โตเท่ากับเบ้าตาของตัวเอง ทำหน้าที่ พอตากแดดตากฝนเข้าหน่อย ก็เจ็บไข้ได้ป่วยกันไป "รับ" เปรียบเป็นชั้นเปลือกแข็ง แล้วพอถึงวันหนึ่งก็ย่อมแตกสลายไปเป็นธรรมดา ที่เราเรียกว่า “ตาย” สลายกลับเป็นธาตุดิน ธาตุน้ำ ธาตุลม ธาตุไฟเหมือนเดิม ส่วน "ใจ" ก็มีองค์ประกอบ ๔ ส่วนคือ เวทนา สัญญา สังขาร วิญญาณ ทีนี้ ก่อนที่จะไปทำความเข้าใจถึงองค์ประกอบ เนื้อใจชั้นที่ ๒ โตเท่ากับลูกนัยน์ตาของเรา ท่า หน้า "จ๋า" เปรียบเป็นชั้นเปลือกอ่อน เนื้อใจชั้นที่ ๓ โคเท่ากับนัยน์ตาของเรา ทำ หน้าที่ "คิด" เปรียบเป็นชั้นกะลา เนื้อใจชั้นที่ ๔ โตเท่ากับแววตาด่าของเรา ท่า หน้าที่ "รู้" เปรียบเป็นชั้นเนื้อมะพร้าว มีน า ม ๒๔๔๑ Om วารสารกัลยาณมิตร