ความสำคัญของการพูด : หน้า 89/134

แม้แต่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ายังทรงห้ามไม่ได้ ประโยชน์ต่อผู้ฟังอย่างแท้จริง (ผสมกับกรรมเก่าของเจ้าศากยะในอดีตด้วย) ตรงกันข้ามเพียงคำพูดไม่กี่คำของโทณพราหมณ์ สงครามระหว่างเจ็ดพระนครที่ยกมาประจันกันก็ สามารถสงบระงับด้วยดี การถ่ายทอดคำพูดจึงเป็น ศิลปะขั้นสุดยอดที่คนเราเกิดมาทั้งชาติหลายๆ คนยัง ถ่ายทอดไม่เป็น แน่นอนในความเป็นจริงทุกคนสามารถ เพื่อจะพูด แต่ทุกคนที่พูด ไม่ใช่ว่าคนอื่นฟังแล้วทุกคน จะปฏิบัติตาม เหตุค่าพูดเป็นเครื่องวัดของความน่า เชื่อถือและคุณธรรมตลอดจนถึงสติปัญญาความสามารถ ของผู้ถ่ายทอด ฉะนั้นคนเราจะสูงหรือต่ำสิ่งที่สำคัญไม่ แพ้การลงมือทำคือคำพูด องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธ เจ้าทรงให้หลักในการใช้คำพูดเอาไว้ว่าพระตถาคตทรงรู้ วาจาใด ไม่จริง ไม่แท้ ไม่เป็นประโยชน์ และวาจานั้นไม่ เป็นที่รักไม่เป็นที่ชอบใจของคนพวกอื่น พระตถาคต ย่อมไม่ตรัสพระวาจานั้น พระตถาคตทรงรู้วาจาใด จริง แท้ แต่ไม่เป็นประโยชน์ และวาจานั้นไม่เป็นที่รัก ไม่ เป็นที่ชอบใจของคนพวกอื่น วาจาแม้นั้น พระตถาคตก็ ไม่ตรัส ก็แลพระตถาคต ทรงรู้วาจาใด จริง แท้ เป็น ประโยชน์ และวาจานั้นไม่เป็นที่รักไม่เป็นที่ชอบใจของ คนพวกอื่น ในวาจานั้น พระตถาคตก็ทรงเป็นกาลัญญู (ผู้รู้กาล) เพื่อพยากรณ์วาจานั้น พระตถาคตทรงรู้วาจา แม้ใด ไม่จริง ไม่แท้ ไม่เป็นประโยชน์ และวาจานั้นเป็น ที่รักเป็นที่ชอบใจของคนเหล่าอื่น พระตถาคตไม่ตรัส วาจานั้น พระตถาคตทรงรู้วาจาแม้ใด จริง แท้ แต่ไม่ เป็นประโยชน์ และวาจานั้นเป็นที่รักเป็นที่ชอบใจของคน เหล่าอื่นวาจาแม้นั้น พระตถาคตก็ไม่ตรัส ก็แลพระตถาคต ทรงรู้วาจาใด จริง แท้ เป็นประโยชน์ และวาจานั้นเป็น ที่รักเป็นที่ชอบใจของคนเหล่าอื่น ในวาจานั้น พระตถาคต ก็ทรงเป็นกาลัญญู (ผู้รู้กาล) เพื่อพยากรณ์วาจานั้น สรุปจากพุทธพจน์เราสามารถเห็นใจความ สำคัญสูงสุดของการพูด ก็คือให้รู้จักกาล ไม่ว่าคำพูดนั้น จะเป็นที่รักหรือไม่เป็นที่รักก็ตาม แต่ต้องตั้งอยู่บน พื้นฐานแห่งความเป็นจริงไม่โป้ปดมดเท็จและเป็น อันคำพูดพูดดีมีประโยชน์ พูดไม่ดีมีโทษโหดมหันต์ คนจะสูงหรือ รับประกัน คำพูดนั้นสรรค์สร้างอย่างมากมาย ทำมีค่ากว่าพูดนั้นดียิ่ง แต่ทำจริงพูดไม่ดีผลสลาย เหมือนไม้ แต่ปลูกบนกองทราย มีแต่ตายมลายสิ้นไปตามกาล พุทธองค์ทรงแนะการภาษา เป็นตันติวาจาพาอาจหาญ จะเป็นเด็กผู้ใหญ่ปราชญ์หรือพาล อย่าระรานความเป็นคนคนอื่นไป ให้พินิจคิดให้ดีก่อนพูด ดุจธรรมทูตประกาศธรรมนำไสว พูดให้ดีให้ถูกกาลประสานใจ สร้างสายใยฉันท์พี่น้องครองโลกา อย่าใช้คำพูดเป็นเครื่องตัดสินการกระทำผู้อื่น เพราะสิ่งที่เราเห็น กับสิ่งที่เขาเป็นมันอาจไม่ตรงกัน อย่าใช้คำพูดเพียงสร้างประโยชน์สร้างความสำเร็จแก่ ตนเองในชาตินี้โดยความไม่ถูกธรรม เพราะคำพูด สามารถทำให้เราไปสวรรค์หรือนรกได้ คำพูดที่ดีมี อานุภาพยิ่งกว่าน้ำทิพยบาน แต่ถ้าหากเป็นคำพูดที่ไม่ดี ก็มีพิษยิ่งกว่าอสรพิษ มวลพฤกษาที่ทำให้ผู้พบเห็นชื่นใจ อาจชื่นใจได้ในบางเวลา แต่คำพูดที่ดีที่เราเปล่งออกมา สามารถสร้างความชื่นใจได้ในทุกเวลา ลองดูซิ ลองพูด เพราะๆ สักวันหนึ่ง แล้วคุณจะพบว่ามีความสุขสักแต่ ไหน กัลยาณมิตร ๘๗ เมษายน ๒๕๔๒