ความทุกข์และการพ้นทุกข์ : หน้า 117/134

จะเป็นมหาเศรษฐี เป็นนายก เป็นประธานาธิบดี เป็น เจ้าจักรพรรดิ แม้กระทั่งเป็นพระภิกษุ ก็มีทุกข์กันทั้งนั้น แต่สิ่งที่ต่างกันก็เพียงแต่ว่าทุกข์มากหรือทุกข์น้อย และ มีปัญญาพอที่จะรู้ตัวหรือเปล่าเท่านั้น พระองค์ได้ทรง แยกแยะให้เราเห็นว่า ความทุกข์ที่มีถึง ๑๑ ประเภทใหญ่ ๆ ด้วยกันแบ่งออกเป็น ๒ ลักษณะได้แก่ สภาวทุกข์ คือ ทุกข์ประจำ เป็นความทุกข์ที่ หลีกเลี่ยงไม่ได้ เป็นธรรมดาของสัตวโลก ซึ่งเมื่อเกิด แล้วต้องมีทุกข์ชนิดนี้ มี ๓ ประการ ได้แก่ การเกิด การแก่ การตาย เรียกว่า พวกเราเริ่มรู้จัก ความทุกข์ตั้งแต่เราต้องขดอยู่ในท้องแม่ พอจะ คลอดก็ถูกมดลูกบีบรัดดันออกมา เราพิสูจน์ ความทุกข์ของเด็กทุกคน คือ เมื่อคลอด ออกมาได้เขาจะร้องจ้าจนสุดเสียง เพราะ มันเจ็บจริงๆ จากจุดเริ่มต้นที่เหมือนกัน แต่ละคนก็ต่างรับทุกข์ต่างๆ นานาเรื่อยไป นี่ถ้าเราเลิกเกิดได้เมื่อไหร่ เมื่อนั้นแหละเรา ก็เลิกทุกข์ล่ะครับท่าน ส่วนเรื่องการแก่ การตาย ก็เป็นความทุกข์ที่คงไม่ต้อง อธิบายกันยืดยาว รีบมุ่งไปที่ความทุกข์อีก ประเภทดีกว่า เกรงว่าพื้นที่จะหมดเสียอีกแล้ว ความทุกข์อีกประเภทเรียก ปกิณณก ทุกข์ คือ ทุกข์จร เป็นความทุกข์ที่เกิดจากจิตใจ หย่อนสมรรถภาพ ไม่อาจทนต่อเหตุการณ์ ภายนอก ที่มากระทบตัวเราได้ ผู้ที่มีปัญญา รู้จักฝึกควบคุมใจตนเอง ก็สามารถหลีกเลี่ยงทุกข์ชนิดนี้ ได้ครับ มี ๔ ประการดังนี้ โสกะ (ความโศก) ปริเทวะ (ความคร่ำครวญรำพัน) ทุกขะ (ความเจ็บไข้ได้ป่วย) โทมนัสสะ (ความน้อยใจ) อุปายาสะ (ความท้อแท้กลุ้มใจ) อัปปิเยหิ สัมปโยคะ (ตรอมใจจากการประสบสิ่งไม่เป็น ที่รัก) ปิเยหิ วิปปโยคะ (ความโศกศัลย์จากการพลัดพราก) ยัมปิจฉัง นลภติ (ความหม่นหมองจากการผิดหวัง) ฉบับนี้ตาตั้มฝากชื่อภาษาบาลีไว้เยอะแยะ เผื่อว่าท่านผู้อ่านอยากจะไปศึกษาหาเรื่องราวของความ ทุกข์เพิ่มเติมจากหนังสือเล่มต่างๆ จะได้หาง่ายขึ้น แต่ ถ้าคิดไม่ออกหาไม่ถูกก็ดูที่มงคลชีวิตนะครับ แถวๆ มงคลที่สามสิบกว่าๆ ก็พอมีให้ค้นคว้าครับ เห็นอริยสัจ ตามรอยบาทพระศาสดา ขอเพียงหมั่นพิจารณา รับรอง ทุกข์จรไม่มากล้ำกลายแน่ๆ เพราะการฝึกจิตจนผ่องใส และได้ปัญญานั้น ท่านว่าเลี้ยงเจ้าความทุกข์ต่างๆ ได้ครับ ความจริงอยากจะเขียนถึงเหตุของการเกิดทุกข์ การดับทุกข์ ตลอดจนการพ้นทุกข์ไปเลย แต่พื้นที่จำกัด เหลือเกิน ฝากศึกษาเพิ่มเติมเองดีกว่านะครับ การเห็น อริยสัจเป็นมงคลแก่ชีวิตและอย่างที่บอกตั้งแต่ต้นว่า เป็นแม่บทของพระพุทธศาสนา ฉะนั้นไม่น่าจะยาก ลําบากใช่มั้ยครับ สําหรับการอยู่เป็นสุขในการ ดำเนินชีวิตที่ถูกต้องและปลอดภัย เอาล่ะครับ มาถึงตรงนี้เราจะสรุปกัน ได้หรือยังว่า ความทุกข์ต่างๆ นานาของคน ใดคนหนึ่งจะเปลี่ยนเป็นความสุขได้อย่างไร? ทำจิตใจให้ผ่องใสและเรียนรู้ให้เป็นไปตามขั้น ตามตอน เว้นแต่ทุกข์ประจำที่เราต้องพบต้อง เจออย่างเลี่ยงไม่ได้ ไม่ว่า เกิด แก่ ตาย แล้ว ทุกข์อื่นๆ เราเลี่ยงได้นี่ใช่มั้ยครับ เรามามองความทุกข์และทำความรู้จัก กับความทุกข์ เสมือนปัญหาหรือโจทย์ที่มีคำ ตอบรออยู่แล้ว ประกอบกับการหมั่นทำใจให้ เบิกบานแจ่มใส รู้ทุกข์ รู้สุขที่เป็นแก่นจริงๆ ผมว่าทำได้อย่างนี้ เรายังพอจะมีความสุข สนุกสนานบนความทุกข์ของนายอุดม แต้พานิช ได้อีก หลายตอน จะเดี๋ยวห้า เดี๋ยวสิบ หรือเดี่ยวร้อย ผมเชื่อมั่ J พัฒนาการของโน๊ตบวกกับความนิยมของผู้ชม จะสร้าง ความสุขให้อุดมได้ยาวนาน เพราะมันเป็นกำลังใจคน ทำงานและความภาคภูมิใจในความสำเร็จ ที่ทุกคนผ่าน ด่านของความทุกข์ไปด้วยกัน ทั้งในฐานะผู้ให้และผู้รับ ! กัลยาณมิตร ๑๑๕ เมษายน edge