คุณธรรมและการทำความดี : หน้า 77/134

เหมาะในการประกอบคุณงามความดี ตายไปวันนี้ยังไม่รู้ว่า คุณธรรมคือ จะไปไหน จะได้กลับมาเกิดเป็นคนอีกหรือไม่ ยังไม่ทราบ ถ้าไม่ได้เกิดเป็นคน โอกาสที่จะมาทำความดีอีกก็หมด ขนาดบวชเป็นพระยังกลายเป็นหนอนในต้นอ้อยยังมี เพราะฉะนั้นเวลาในชีวิต ต้องเอามาแบ่งใช้อย่างมี ประสิทธิภาพ ถ้าไม่แบ่งใช้อย่างมีประสิทธิภาพ เราไม่รู้ว่า โอกาสที่จะได้รูปร่างที่เป็นคนเหมาะแก่การทำความดีอย่าง นี้อีกหรือไม่ เราควรเอาร่างกายที่เหมาะสมมาใช้กับเวลาที่ มีอยู่น้อยนิดประกอบความดีให้เต็มที่ ตรงนั้นแหละคือใช้ ชีวิตคุ้มแล้วคนที่จะใช้ชีวิตคุ้มจึงไม่ใช่คนที่มีสติปัญญาหยาบๆ จะเป็นคนที่มองเห็นทั้งเวลา ทั้งชีวิตอย่างกระจ่างแจ้ง พระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงเห็นว่า การใช้เวลาให้คุ้ม การใช้ชีวิตให้คุ้ม คือการบริหารเวลาเป็น ด้วยการเอาเวลา นั้นมาจัดลำดับความสำคัญก่อนหลังว่า ขั้นต้นแบ่งเวลาเพื่อ การเรียน เพื่อประสิทธิภาพในการเรียน เพื่อการสอบถาม เพื่อการประกอบความเพียร บทฝึกคุณธรรม ถาม : หลวงพ่อคะที่เขาบอกว่าเรามาฝึกคุณธรรมกัน หรือ บางคนบอกว่าเขาเป็นคนมีคุณธรรมนั้น อยากทราบว่า คุณธรรมคืออะไร แล้วเราจะเอาอะไรมาฝึกให้เกิดคุณธรรม ขนมาคะ ตอบ : คุณธรรมก็คือ การที่เราจะควบคุมตัวของเรา ไม่ให้ ไปทำพิษทำภัยแก่ตัวเองและผู้อื่น ในเวลาเดียวกันก็จะใช้ ความรู้ความสามารถที่ประคับประคอง เอากาย เอาใจ เอาวาจา เอาใจหรือเอา ตัวของเรา ไปทําความดีให้ถึงที่สุดให้ได้ เพื่อประโยชน์ของตัวเอง ประโยชน์ของ ผู้อื่นหรือของมหาชน โดยเฉพาะอย่างยิ่งพวกเราที่ เข้าวัดปฏิบัติธรรมแล้ว คุณธรรมก็คือ การที่จะเอาก้อนกายทั้งก้อน ซึ่งกว้างศอก ยาววา หนาคืบ คือตัวของเราพร้อม ด้วยใจ เอาไปทำประโยชน์สูงสุดทั้งแก่ ตนเอง ทั้งแก่มนุษยชาติ อุปกรณ์สำคัญที่จะใช้ฝึก ๑. ทุกส่วนที่มีอยู่ในตัวเราจะเอามาใช้เป็นบทฝึก ได้หมด ตั้งแต่ผมทุกเส้นบนศีรษะ หนังที่หุ้มทั้งตัวของเรา ๒. ปัจจัย ๔ ที่เราบริโภคใช้สอย คือตั้งแต่เครื่อง นุ่งห่ม อาหาร ที่อยู่อาศัย ยารักษาโรค และสิ่งที่เนื่องด้วย สิ่งเหล่านี้ ๓. สิ่งที่อยู่รอบๆ ตัวของเรา โดยเฉพาะอย่างยิ่ง คน ที่อยู่รอบด้าน เขาจะมีความดี ความเลว มีความประณีต ความหยาบ อยู่ในตัวแค่ไหนก็ตาม ล้วนแต่เป็นสิ่งที่ใช้ฝึก ตัวให้กับเรา ประการที่ ๔ เหตุการณ์รอบข้างที่เกิดขึ้น ฝนจะ ตกแดดจะออก เอาสิ่งเหล่านี้มาเป็นอุปกรณ์ มาเป็นบทฝึก และที่สำคัญที่สุด ความสำเร็จในการสร้าง คุณธรรมนั้น สุดยอดอยู่ตรงที่ต้องมีกัลยาณมิตรคอย ประคับประคอง ส่องทางชี้ทางถูกให้เรา ขาดท่านผู้นี้เสียแล้ว เรายากที่จะสร้างคุณธรรมให้เกิดขึ้นได้ การทําเพ็ญตนเป็นกัลยาณมิตร ถาม : หลวงพ่อครับ ผมอยากทำตัวเป็นกัลยาณมิตรที่ดี เห็นใครทำไม่ดีก็ช่วยตักเตือนเขา แต่สิ่งที่ผมได้รับคือถูก ต่อว่าต่างๆ นานา ว่าไม่ใช่เรื่องของผม บางทีผมอดทนได้ บางทีก็อดทนแทบไม่ได้ ผมควรจะทำอย่างไรดีครับ ตอบ : ในการที่จะบำเพ็ญตนให้เป็นกัลยาณมิตรกับใคร ก็ตาม เวลาที่เขาแรงมา เราอย่าเพิ่งแรงกลับ เวลาที่เขาด่า ฉอดๆ หรือตวาดแอ๊ดๆ ก็อย่าไปเถียง เพราะถ้าเราไปเถียงตอนนั้นมันไม่เกิด ประโยชน์อะไร อะไรที่พอคล้อยตามได้ก็ คล้อยตามไป อะไรที่คล้อยตามไม่ได้ก็ ไม่เอา พออารมณ์เขาดีขึ้นมาบ้างแล้ว ค่อยมาหักล้างกันด้วยเหตุผล ซึ่งตรงกับ ที่โบราณท่านใช้คำว่า เอาน้ำเย็นเข้าลูบ นั่นเอง กัลยาณมิตร กันยายน ๒๕๔๒ | ๗๕