การจัดการและสภาพแวดล้อมในนาลันทา : หน้า 47/108

ทางตอนเหนือสุดของส่วนที่เป็นวัดร้าง เป็นบันได ใหญ่ที่นำไปสู่ห้องชั้นบน มันอาจใช้เป็นทางเข้าสำนักงาน ของมหาวิทยาลัยก็ได้ ถ้าจะให้บริหารงานให้ได้ผลมี ประสิทธิภาพก็ต้องมีห้องทำงานหลายๆ ห้อง เพื่อใช้เป็นที่ ทำงานของฝ่ายบริหาร ห้องเล็กๆ มีที่ว่างและหินที่เรียงเป็นชั้นกว้างกว่า ห้องเล็กๆ ตรงระเบียง บางครั้งก็มีห้องที่สร้างพิเศษสำหรับ เก็บหนังสือและข้าวของเครื่องใช้ส่วนตัว การจัดไฟเพื่อให้ ความสว่าง เป็นอย่างไรไม่ทราบ เพราะไม่มีร่องรอยให้คนได้ MONASTERY MONASTERY MONASTERY SITE 7 SITE O TEMPLE SITE พระสัมมาสัมพุทธเจ้าเสด็จมาประทับที่นาลันทาหลายครั้ง ไม่มีห้องน้ำ แต่มีที่ซักผ้าเป็นห้องเล็กๆ หลายห้อง มีที่เก็บ น้ำ และที่ทางเข้าห้องเล็กๆ เหล่านั้น ก็มีแผ่นหินไว้พาดผ้า ที่ซักให้สะอาด ภิกษุทุกรูปจะมาอาบน้ำเวลาก่อนเที่ยง เสียง ระฆังเป็นเสียงบอกเวลา ในบริเวณมหาวิทยาลัย มีสระใหญ่ๆ อยู่ 90แห่ง ผู้ที่อยู่ตามห้องก็จะออกมาในชุดสำหรับสรงน้ำ ออกมาสรงน้ำร่วมกันในกลางแจ้งที่สระเหล่านั้น นับร้อยนับ พันรูป ท่ามกลางสิ่งหักพัง เราไม่เห็นร่องรอยของห้องครัว และห้องรับประทานอาหารเลย มีแต่เตาเปิดกระจัดกระจาย อยู่ในลานกว้าง ซึ่งจะใช้ประกอบอาหารว่าง หรืออาหารที่มี ปริมาณไม่มากนัก ภิกษุอี้ชิง อธิบายไว้ว่า “ส่วนที่เป็นวัด (ตอก35167) คือส่วนที่เป็นที่อยู่ ของสงฆ์ ทั้งหมดเรียกได้ว่าโรงครัวของวัด ในแต่ละห้องจะ แผนที่ที่ตั้งวัดและสังฆาวาสในนาลันทา เก็บอาหารสุกและอาหารดิบ ถ้าไม่มีการ อนุญาตให้พระภิกษุพักผ่อนจำวัดในที่แห่ง นั้น ท่านก็ต้องออกไปทักผ่อนข้างนอก (ตามพระวินัย) พระภิกษุจะเก็บอาหารได้ ตามวัฒนธรรมของชาวอินเดีย ก็คือเราจะ ต้องทำ ตอก35167 หรือวัด ให้เป็น “ครัว” แต่การที่จะใช้ทำครัวได้หรือไม่นั้นก็ขึ้น กับพุทธานุญาต อาหารก็คงมีการเตรียมในห้อง เก็บของ หรือห้องที่แบ่งเป็นส่วนๆ ภายในวัด แล้วเอากลับไปรับประทานที่ ห้องของตน ห้องสุขาคงจะแยกออกไปทำ ข้างนอกต่างหาก เช่น ตามทุ่งนา บริเวณรอบมหาวิทยาลัยและจากปรักหักพัง ความยิ่งใหญ่สง่างามโอ่โถง เป็นลักษณะเด่นของ มหาวิทยาลัยนาดันทา ภิกษุส่วนซึ่ง บันทึกว่า มหาวิทยาลัย มีสีสันตระการตา มีหอคอยสูงๆ หลายหอ ที่ตกแต่งงดงาม และหอบนป้อมก็คล้ายๆ เทพนิยาย ด้านนอกของลาน มี อาคารสูง 4 ชั้น มีมุขยื่นออกมาทำเป็นรูปคล้ายมังกร มี เสาแดงประดับมุกและสลักลาย มีชายคาทาสี ราวบันได ตกแต่งประดับประดาอย่างสวยงาม และหลังคามุงกระเบื้อง ที่สะท้อนแสงออกเป็นสีต่างๆ ถึงพันสี ท่านชิง กล่าวว่า นาลันทา มีห้องโถงใหญ่ 4 ห้อง และห้องที่ซอยออกไปถึง ๓๐๐ ห้อง สถาปัตยกรรมและการแกะสลักดันหรูหราเช่นนี้ น่าจะเป็นมรดกที่นาลันทาได้รับจากสมัยคุปตะเป็นแน่แท้ มาลาทะ บันทึกไว้ว่า นาดันทามีวิหารเรียงราย * มีนาคม พ.ศ. ๒๕๕๔ ๔๕