พิธีทางศาสนาและธรรมเนียมในนาลันทา : หน้า 51/108

โดยมีที่ว่างอยู่คั่นกลาง มีการทำพิธีทางศาสนา แล้วเวลา ทั้งวันก็หมดไปกับการศึกษาโดยนักศึกษาจะแยกย้ายไปตาม สํานักเรียนของตน อย่างไรก็ดี นาลันทาไม่มีการประกอบพิธีบูชา พระรัตนตรัยเป็นหมู่ใหญ่หมู่เดียว แต่จะแยกกันไปตามห้องโถง ต่างๆ แล้วแต่ใครสะดวก ด้วยเหตุนี้ จึงมีธรรมเนียมส่ง ต้นเสียงสวดมนต์ ๑ คน เดินสวดไปรอบๆ บริเวณ ทั้งนี้ เพราะเนื้อที่ไม่พอให้ผู้สวดมนต์ทั้งหมดและ ๓,๐๐๐ คน มา ประชุมพร้อมกัน และวัดนี้มีห้องโถงเพียง 4 ห้อง และห้อง เล็กๆ สำหรับพระอยู่ ๓๐๐ ห้อง ต้นเสียงเดินสวดมนต์ จากห้องโถงนี้ไปห้องโถง โน้น และสวดคาถา ๓-๕ บท ด้วยเสียงแหลมสูง เพื่อ ให้เสียงกระจายจะได้ยิน กันทั่ว ยามอาทิตย์อัสดง หน้าที่ก็สิ้นสุดลง ต้นเสียง สวดมนต์ จะได้รับรางวัล ให้แก่ภิกษุส่วนจัง ก็เคยดำรงตำแหน่งเจ้าอาวาสของนาลันทา มาแล้ว กรรมทาน เป็นตำแหน่งที่สองที่มีความสำคัญรอง จากเจ้าอาวาส ภิกษุอี้ชิง อธิบายว่า คำว่ากรรมทาน เป็น ภาษาสันสกฤต กรรม แปลว่า “การกระทำ” และทาน แปล ว่า “ให้แล้ว” รวมแปลว่า “ผู้ให้ผู้อื่นด้วยการกระทำต่างๆ” กรรมทานมีหน้าที่จัดระเบียบกิจวัตรประจำวันภายใน มหาวิทยาลัยเพราะฉะนั้นจึงมีอำนาจหน้าที่จัดการเรื่องทั่วๆ ไปทั้งหมด เช่น ผู้อำนวยการดูแลอาคารสถานที่ ผู้จัดเวลา และจัดระเบียบลำดับ ความสำคัญของแขก ตลอดจนการจัดพิธี ฉลอง เป็นต้น สรุปได้ ว่า กรรมทาน มีหน้าที่ รักษาความปกติ สม่ำเสมอ และกฎ ระเบียบภายใน มหาวิทยาลัยนั้นเอง ตำแหน่งที่มี พิเศษ เมื่อเป็นดังนี้ เราก็ จะได้เห็นภาพพระภิกษุ บางรูปนั่ง "สรรเสริญคุณ ลายปูนปั้นทางด้านใต้ของวัด ความ สำคัญ อีก ตำแหน่งหนึ่งก็คือ ของพระพุทธเจ้า” ตามลำพัง โดยหันหน้าไปทางโบสถ์หรือ บางพวกก็ไปนั่งด้วยกันเป็นกลุ่มเล็กๆ ภายในโบสถ์ ตั้งกาย ตรง และกราบพระพุทธรูป ๓ ครั้งพร้อมกัน ในนาลันทาจะมีหัวหน้าสงฆ์หรือเจ้าอาวาส ถึงแม้ ในพระวินัยจะมิได้กำหนดไว้ก็ตาม ซึ่งวัดต่างๆ ในประเทศ ทางเอเชียที่นับถือพุทธศาสนาได้รับเป็นแบบอย่างต่อๆ กันมา ตามกฎของนาลันทา อาจารย์และผู้แต่งศาสตร์ ทั้งหลาย เป็นบุคคลที่มีความสำคัญสูงสุด ถึงแม้นาลันทาจะ มีเจ้าอาวาสรับผิดชอบต่อๆ กันมาก็ตาม แต่ในประวัติของ นาลันทา จะบันทึกนามของอาจารย์และผู้แต่งศาสตร์เหล่านั้น เท่านั้น ส่วนรายนามของเจ้าอาวาสจะพบได้จากหลักฐาน ของพระภิกษุจีนที่ไปศึกษาในนาดันทา อำนาจและหน้าที่ ของเจ้าอาวาสเป็นเช่นใด ไม่ค่อยมีผู้ใดรู้ หลักฐานทางจีน และทิเบตบอกว่า ผู้มีตำแหน่งเป็นเจ้าอาวาส จะต้องเป็นผู้ที่มี การศึกษามากที่สุดในสำนัก ศีลภัทร พระอาจารย์สอนโยคาจาร "คนเสาประตู” ผู้จะทดสอบผู้สมัครเข้าเรียนในมหาวิทยาลัย นาลันทาแห่งนี้ ครูคนสำคัญของ นาลันทา มี นาคารชุน วสุพันธุ ธรรมปาล ทินนาค ธรรมกิรติ ศีลภัทร ประธานของนาลันทาเป็นพราหมณ์ โดยบทเป็น มีนาคม พ.ศ. ๒๕๔๔ ๕๙