มัชฌิมาปฏิปทา : หน้า 90/108

จ ากยอดดอย : ทัน จิตต์ มัชฌิมา ปฏิป ท 1 ทางสายกลาง มัชฌิมาปฏิปทา ทางสายกลาง) ที่พระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงแสดงไว้ในธัมมจักกัปปวัตตนสูตร ธรรมะบทแรกของโลก ย่อมมีความสำคัญและลึกซึ้งเป็นอย่างยิ่ง "ทางสายกลาง" ที่พูดเป็นหลักการทั่วไป (ปริยัติ) มีอะไรบ้าง? "ทางสายกลาง" ที่ลึกซึ้งเป็นขั้นวิธีการ(ปฏิบัติ) คืออะไร? และผลแห่งการปฏิบัติ ตาม "ทางสายกลาง" นั้น (ปฏิเวธ) เป็นอย่างไร? ใครสามารถกระทำตามและรับผลอย่างนั้นได้บ้าง? ปฐมเทศนา พระพุทธองค์ทรงแสดงธรรม ชื่อว่า ธัมมจักกัปป วัดดนสูตร โปรดปัญจวัคคีย์ (โกณฑัญญะ วัปปะ ภัททิยะ มหานามะ อัสสชิ) ที่ป่าอิสิปตนมฤคทายวัน แขวงเมือง พาราณลี ทรงรับสั่งตอนหนึ่งว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย (หมายถึงปัญจวัคคีย์ทั้ง ๕) ที่สุด ๒ อย่างนี้ บรรพชิตไม่ควรเสพ คือ การประกอบตนให้พัวพันด้วยกามสุขในกามทั้งหลาย เป็นธรรมอันเลว เป็นของชาวบ้าน เป็นของปุถุชน ไม่ใช่ ของพระอริยะ ไม่ประกอบด้วยประโยชน์ ๑ (กามสุขัลลิกา นุโยค) ๘๘ มีนาคม พ.ศ. ๒๕๕๔ การประกอบความเหน็ดเหนื่อยแก่ตน เป็นความ ลำบาก ไม่ใช่ของพระอริยะ ไม่ประกอบด้วยประโยชน์ ๑ (อัตตกิลมถานุโยค) ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ปฏิปทาสายกลาง ไม่เข้าไป ใกล้ที่สุด ๒ อย่างนั้น ตถาคตได้ตรัสรู้แล้วด้วยปัญญาอันยิ่ง ทำดวงตาให้เกิด ทำญาณให้เกิด ย่อมเป็นไปเพื่อความสงบ เพื่อความรู้ยิ่ง เพื่อความตรัสรู้ เพื่อนิพพาน ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ปฏิปทาสายกลางนั้น ได้แก่ อริยมรรคมีองค์ ๘ คือ ปัญญาอันเห็นชอบ ๑ ความดำริชอบ ๑ เจรจาชอบ ๑ การงานชอบ ๑ เลี้ยงชีวิตชอบ ๑ พยายามชอบ ๑ ระลึกชอบ ตั้งจิตชอบ ด ๑..."