ปราสาทตาพรหม : หน้า 74/116

บนพื้นราบ มิได้เป็นศาสนสถานที่ตั้ง อยู่ฐานชั้นสูงขึ้นไปแบบเทวสถานที่เน้น สถูปประธานให้สูงเด่นดังเช่นเขา พระสุเมรุ แต่วิหารทางพุทธศาสนานี้ มีลักษณะของการล้อมปกป้องคุ้มครอง เขาพระสุเมรุมากกว่า คือมีอาณา บริเวณแบ่งออกเป็น ๓ ชั้น บริเวณ กําแพงรอบนอกมีปรางค์และมณฑป ขนาดใหญ่อย่างละ ๑ หลัง มีทางเดิน หลังคาครอบเสาหินรองรับเชื่อมต่อ กับผนังชั้นถัดเข้าไป ซึ่งในชั้นนี้จะมี บัลลังก์ช้าง (7/16 ^16333/ 7617306) บัลลังก์ช้าง (ไไไ? ย?|วาไ3171 ไ?!130?) สร้างในรัชสมัยพระเจ้าชัยวรมันที่ ๗ มหาราช องค์สุดท้ายของอาณาจักรขอม ซึ่งครองราชย์ ระหว่าง พ.ศ. ๑๗๒๔-๑๗๖๓ ชากที่เห็นเป็นส่วนของฐานพลับพลาสร้าง ด้วยหินตั้งอยู่ด้านหน้าประตูพระราชวัง มีมุขยื่นออกมา สองมุข คือมุขช้างเอราวัณและมุขรูปครุฑพ่าห์ เครื่องบน เข้าใจว่าจะก่อสร้างด้วยไม้มุงด้วยกระเบื้องดินเผา ฐาน พลับพลาจำหลักเป็นรูปการจับช้างและครุฑพ่าห์ยาว ประมาณ ๓๐๐ เมตร เป็นสถานที่สำหรับกษัตริย์ประทับ ทอดพระเนตรการสวนสนาม การซ้อมรบ รัฐพิธี และ การเฉลิมฉลองต่าง ๆ พลับพลาที่มองเห็นนี้ประมาณว่า คงสามารถรองรับผู้คนได้ราว 4,000 - 5,000 คน นับว่า ยิ่งใหญ่อลังการไม่น้อย ๆ ปราสาทตาพรหม (ไ3 11011111) เป็นวัดในพระพุทธศาสนาขนาดใหญ่ ซึ่งพระเจ้า ชัยวรมันที่ ๗ ทรงโปรดให้สร้างอุทิศถวายแด่พระราชมารดา เมื่อประมาณปี พ.ศ. ๑๗๒๙ มีพื้นที่ยาว ๑,๐๐๐ เมตร กว้าง ๖๐๐ เมตร รูปลักษณะการสร้างยังคงเป็นแบบปราสาทขอม ยุคสุดท้าย คือศิลปะขอมแบบบายน ซึ่งเป็นพุทธสถาน 3 | แผ่เห! ตุลาคม พ.ศ. ๒๕๑๑ สิ่งก่อสร้างต่างๆ หนาแน่นขึ้นตาม ลำดับ รวมทั้งห้องหับมากมาย เวลาเดินชมต้องพยายาม เกาะกลุ่มตามกันไป มิฉะนั้นอาจพลัดหลงกันได้โดยง่าย จากจารึกของปราสาทตาพรหมทำให้เราทราบว่าใน พระอารามนี้มีปรางค์สถูปบูชาถึง ๓๙ องค์ ห้องพักสงฆ์ ทำด้วยหิน ๔๖๖ ห้อง ทำด้วยอิฐ ๒๘๘ ห้อง นอกจากนี้ในจารึกยังได้ระบุถึงจํานวนพระ เจ้าหน้าที่ ผู้คนในสังกัด และสมบัติต่างๆ ของวัดว่า วัด แห่งนี้มีพระเถระชั้นผู้ใหญ่ ๑๘ รูป และพระสงฆ์อีก ๒,๗๔๐ รูป เจ้าหน้าที่อุบาสก ๕๐๐ คน ผู้ช่วยทำงาน ๒๒๓๒ คน พื้นที่ว่างเปล่าในซุ้มเรือนแก้วบนกำแพงนั้น เดิมเป็นรูปจำหลักพระพุทธรูปที่ถูกทุบทำลายไป