พระราชดำริและความรักของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว : หน้า 21/120

นวาคม doo พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ผู้ทรงพระคุณอันประเสริฐพระองค์นั้น ทรงฉลาดรอบรู้ใน ราชนิติ วิธีปกครองแผ่นดิน จารีตประเพณี ทรงปกครองแผ่นดินด้วยพระบรมราโชบายคัมภีรภาพ ถูกทำนองคลองธรรม เพื่อความวัฒนาแห่งประเทศชาติ ประชาชน และพระศาสนา มิได้ทรงคำนึง ถึงอุปสรรค อันตราย และความลำบากพระวรกาย ทรงมีพระทัยที่มั่นคง ปฏิบัติพระราชกรณียกิจทั้ง หลายทั้งปวง ด้วยพระราชวิริยะแรงกล้า และด้วยกำลังแห่งพระขันติคุณและพระเมตตาคุณ พระองค์ทรงกอปรด้วยพระปรีชาเป็นเครื่องพินิจพิจารณา ทรงใฝ่พระทัยในการศึกษา ค้นคว้า ทรงพระราชดำริเรื่องราวต่าง ๆ ด้วยพระปรีชาอันลึกซึ้ง และทรงพระราชวิจารณ์รัฏฐาภิบาล นโยบายโดยแยบคาย สุขกับราษฎร พระองค์ทรงรักราษฎรเหมือนพ่อรักลูก เสด็จประทับอยู่กับราษฎร ทรงร่วมทุกข์ร่วม เสด็จพระราชดำเนินบำเพ็ญพระราชกรณียกิจทั่วทุกภาคทั่วทุกจังหวัดใน ประเทศ เพื่อประโยชน์ของราษฎรไทยทั้งปวง ทรงปรารถนาให้ราษฎร ณ ถิ่นนั้น ๆ อยู่ดีมี สุข จึงทรงแนะนำวิธีการประกอบอาชีพที่สุจริตแก่ราษฎรทุกประการ ในยามหนาว ก็ทรงพระราชทานความอุ่นให้ ในยามร้อน ก็ทรงพระราชทานน้ำให้ ที่ใดมี น้ำท่วม ก็ทรงทำให้เป็นที่มีน้ำพอดี ที่ใดแห้งแล้งและขาดแคลนน้ำ ก็ทรงทำให้ชุ่มชื้นมีน้ำ สมบูรณ์ พระจอมแผ่นดินเสด็จพระราชดำเนินถึงที่ใด ๆ ซึ่งมีความทุกข์เข็ญและผองภัย ความทุกข์เข็ญ ที่นั้น ๆ ก็มลายสูญไป ด้วยพระบรมเดชานุภาพของพระองค์ ประดุจเมื่อฝนตกลงมาในหน้า แล้ง ความร้อนระอุก็พลันหายไป ฉะนั้น ณ สมเด็จพระมหาราชาธิราชเจ้า จะทรงมีน้ำพระทัยเปี่ยมด้วยพระเมตตาธรรมเกื้อหนุนเช่นนี้ แก่พสกนิกรในหมู่บ้านชนบทเท่านั้น ก็หาไม่ แม้สมณชีพราหมณ์ พระบรมวงศานุวงศ์ เหล่า เสวกามาตย์ราชการ และชาวเมือง ก็ทรงสงเคราะห์อย่างเหมาะสม มิได้ทรงละเลยพระราชประเพณี ที่พระบุรพมหากษัตริยาธิราชเจ้าทรงปฏิบัติกันมา พระองค์ทรงเป็นพระเจ้าแผ่นดินผู้ทรงหนักแน่นอยู่ในธรรม ทรงมีธรรมเป็นแนวนำ ทรง ประพฤติเป็นไปในอำนาจธรรม มิได้ประพฤติเป็นไปในอำนาจพระองค์เอง ทรงเป็นพุทธศาสนิกสูง สุด ทรงมีความเคารพแรงกล้าในพระศรีรัตนตรัย ทรงสงเคราะห์เกื้อหนุนพระศาสนจักรในประเทศ ตามความเหมาะสม ด้วยพระราชทานปัจจัยวัตถุบ้าง ด้วยปกป้องคุ้มครองอันชอบธรรมบ้าง กุศลธรรม ๑๐ ประการนี้ คือ ทาน การให้ ๑ ศีล การรักษากายวาจาให้สงบเรียบร้อย • ปริจจาคะ การเสียสละ ๑ อาชชวะ ความซื่อตรง ๑ มัททวะ ความอ่อนโยน ๑ ตปะ ความเพียร ๑ อักโกธะ ความไม่โกรธ ๑ อวิหิงสา ความไม่เบียดเบียน ๑ ขันติ ความอดทน ๑ อวิโรธนะ การไม่ทำให้ผิด ๑ พระองค์ก็ทรงประพฤติให้บริบูรณ์ในพระองค์ และทรงชักชวนแม้ผู้ อื่น (ให้ประพฤติอยู่) ในธรรมนั้นด้วยเสมอ พระองค์ทรงเพียบพร้อมด้วยพระจักรวรรดิวัตรธรรม (๑๒ ประการ) และพระราช สังคหธรรม (๔ ประการ) ทรงมีพลธรรม (๕ ประการ) สมบูรณ์ ทรงงดงามยิ่งนักด้วยไตรสิกขา (คือ ศีล สมาธิ ปัญญา) จึงทรงปกครองแผ่นดินโดยธรรม มิให้เสียราชธรรม ด้วยพระบรมเดชานุภาพ และอานุภาพแห่งพระมหากรุณาธิคุณของพระบาทสมเด็จพระ เจ้าอยู่หัว ความเป็นเอกภาพเป็นหนึ่งเดียวกัน ความสุข ความสงบ และความเจริญรุ่งเรือง จึง บังเกิดมีด้วยประการทั้งปวง แก่ปวงชนชาวไทยทุกถิ่นที่บนผืนแผ่นดินไทยเป็นนิจนิรันดร์กาล Kalyanamitra.org ๑๙