ประวัติการทรงผนวช : หน้า 34/120

พระนามพระมหากษัตริย์ไทยเสด็จออกทรงผนวชระหว่างทรงครองราชสมบัติ ล่าดับที่ พระนาม สมัย กรุงสุโขทัย พระมหาธรรมราชาลิไทย วันทรงผนวช มูลเหตุการทรงผนวช วันพุธแรม ๘ ค่ำ เดือน ทรงเลื่อมใสศรัทธา ทรงปรารภ ๑๒ ปีฉลู พ.ศ. ๑๙๐๕ พุทธภูมิ ทรงถือเอาพระเจ้าอโศก มหาราชเป็นแบบฉบับ สถานที่จัดพระราชพิธี พระสุวรรณเหมปราสาทราชมนเทียร วันพฤหัสบดีขึ้น ๑๔ ค่ำ ทรงพระราชศรัทธาเลื่อมใส ทรง วัดจุฬามณี ๒ สมเด็จพระบรมไตร โลกนาถ กรุงศรีอยุธยา เดือน ๘ ปีระกา พ.ศ. ๒๐๐๘ เจริญรอยตามแบบอย่างพระเกียรติ ของพระมหาธรรมราชาลิไทย ทรง เลื่อมใสต่อคณะสงฆ์นิกายคณะป่าแก้ว 3 พระบาทสมเด็จ กรุงรัตนโกสินทร์ วันพฤหัสบดีขึ้น ๑๔ ค่ำ เพื่ออุทิศส่วนพระราชกุศลถวาย วัดพระศรีรัตนศาสดาราม พระจุลจอมเกล้า เจ้าอยู่หัว เดือน ๑๑ ปีระกา ๒๔ กันยายน ๒๕๑๖ สนองพระเดชพระคุณสมเด็จพระ บรมชนกนาถ เพื่ออนุวัตน์ให้เป็น ไปตามประเพณีนิยมของชาวไทย พระบาทสมเด็จ พระปรมินทรมหา กรุงรัตนโกสินทร์ วันจันทร์แรม ๓ ค่ำ เดือน ๑๑ ปีวอก ทรงอุทิศพระราชกุศลสนอง ภูมิพลอดุลยเดช ๒๒ ตุลาคม ๒๔๙๙ ทรงพระราชศรัทธาต่อหลักธรรมะ สมเด็จพระสังฆราชเจ้า สมเด็จ วัดพระศรีรัตนศาดาราม พระวชิรญาณวงศ์ ทรงหายประชวร สมเด็จพระราชชนนีเป็นพระองค์แรกที่ทรงบาตรพระภิกษุ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภายในพระตำหนักแล้วตามด้วยสมเด็จ พระเจ้าพี่นางเธอและคุณทัศนาวลัย จากนั้นพระภิกษุพระบาท สมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงพระราชดำเนินออกให้พระประยูรญาติชั้นหม่อม เจ้าทรงบาตรที่ระเบียงพระตำหนัก เช่น หม่อมเจ้าอัจฉราฉวี หม่อมเจ้า ภิรมย์สงวน หม่อมเจ้าสุภาภรณ์ ท่านหญิงสุรางค์ศรี หม่อมอาลิซาเบธ ในกรมพระยาชัยนาทฯ เป็นต้น ของที่เจ้านายทูลเกล้าฯ ถวายใส่บาตรนั้น ได้ทำเป็นห่อเล็กๆ ๆ เพื่อ จะได้เสวยได้ถูกต้องตามพระวินัย และเพื่อที่จะได้ทูลเกล้าฯถวายได้ทั่ว ๆ กัน แต่ถึงกระนั้นพระภิกษุพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ได้ทรงเปลี่ยน บาตรถึง ๒ ครั้ง เมื่อทรงรับแล้ว ทรงพระราชดำเนินเข้าไปประทับพระราชอาสน์ เพื่อรอคอยพระภิกษุอีก ๑๔ รูป ที่โดยเสด็จฯไปด้วย รับถวายของ บิณฑบาตข้าราชบริพาร พระองค์ทรงอุ้มบาตรไว้ ได้ทรงพระราชปฏิสัน ถารกับสมเด็จพระราชชนนีและสมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอในระหว่าง ประทับพัก แล้ได้เสด็จฯกลับเมื่อเวลาประมาณ ๙.๒๕ น. ส่วนข้าราชบริพารที่ไม่มีโอกาสได้ใส่บาตร ต่างก็ได้รวบรวมเงิน ปัจจัยกัน สมทบส่วนพระราชกุศลทูลเกล้าฯ ถวายด้วย พระภิกษุภูมิพโลทรงรับบิณฑบาตจากประชาชน หลังจากวันที่พระภิกษุพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ได้เสด็จ ๓๒ ตามพระราชประเพณีในการสนอง พระเดชพระคุณพระราชบุพการี พระราชดำเนินไปทรงบิณฑบาต ณ พระที่นั่งอัมพรสถาน วังสระปทุม และทำเนียบรัฐบาลแล้ว ตอนเช้าวันอาทิตย์ที่ ๔ พฤศจิกายน พระภิกษุพระบาท สมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงพระราชดำเนินออกทรงรับบิณฑบาตจาก ประชาชนเช่นพระภิกษุอื่น ๆ อีกครั้งหนึ่ง ก่อนจะทรงลาผนวช ทรงอุ้ม บาตร ออกจากประตูวัดบวรนิเวศวิหารเมื่อได้อรุณ ออกทางด้านพระตำ หนักเพ็ชร โดยมีพระโสภณคณาภรณ์ นำเสด็จ และพระอนุจร ๕ รูปตามเสด็จด้วย และได้ทรงรับบิณฑบาตจากประชาชนผู้ออกมาใส่ บาตรตามปกติ ๒ ราย การทรงพระราชดำเนินออกทรงบิณฑบาตครั้งนี้ เสด็จอย่างเงียบ ๆ มิได้มีใครทราบล่วงหน้ามาก่อน เป็นการ ผู้ที่มีโอกาสได้ทูลเกล้าฯถวายบิณฑบาต จึงมีแต่ประชาชนที่ได้ใส่ บาตรเป็นประจำวันอยู่แล้วตามปกติ และไม่มีการตระเตรียมอาหาร เป็นพิเศษแต่อย่างใดทั้งสิ้น คราวเสด็จฯทรงบิณฑบาตที่ถนนพหลโยธิน ทรงรับบิณฑ บาตจากสตรีผู้หนึ่งซึ่งมีอาชีพขายขนมครก เมื่อทราบว่า พระภิกษุพระบาท สมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงพระราชดำเนินมาบิณฑบาต ไม่อาจหาอาหาร +บาตรที่ทรงใช้เป็นบาตรที่พม่านำเข้ามาถวาย เป็นบาตรที่มีฝาบาตร ประดับด้วยงา ** พระโสภณคณาภรณ์ ปัจจุบันคือ เจ้าพระคุณสมเด็จพระญาณสังวร วัดบวร นิเวศวิหาร ธันวาคม ๒๕๓๐ Kalyanamitra.org