ความอดทนและขันติ : หน้า 85/120

ธันวาคม ๒๕๖๐ ชิ้น ทั้งทางโลกและทางธรรม คือ อนุสาวรีย์ ของขันติทั้งสิ้น ตรัสว่า โดยเหตุนี้ พระสัมมาสัมพุทธเจ้าจึง “ยกเว้นปัญญาแล้ว เราสรรเสริญว่า ขันติเป็นคุณธรรมอย่างยิ่ง” ลักษณะความอดทนนั้น โบราณท่าน สอนลูกหลานไว้ย่อ ๆ ว่า “ปิดหูซ้ายขวา ปิดตาสองข้าง ปิดปากเสียบ้าง นอนนั่งสบาย” คนบางคนขี้เกียจทำงาน บางคนขี้เกียจ เรียนหนังสือ บางคนเกะกะเกเร พอมีผู้ ว่ากล่าวตักเตือนก็เฉยเสีย แล้วบอกว่าตนเอง ลักษณะความอดทนที่ถูก กำลังบำเพ็ญขันติบารมี อย่างนี้เป็นการเข้าใจ ต้อง G). ผิด ตีความหมายของขันติผิดไป ขันติไม่ได้ หมายถึงการตกอยู่ในสภาพใดก็ทนอยู่อย่าง นน มีความอดกลั้น คือ เมื่อถูกคน พาลด่า ก็ทำราวกับว่าไม่ได้ยิน ทำหูเหมือน หูกระทะ เมื่อเห็นอาการยั่วยุ ก็ทำราวกับว่าไม่ ได้เห็น ทำตาเหมือนตาไม้ไผ่ ไม่สนใจใยดี ไม่ปล่อยใจให้เศร้าหมองไปด้วย ใส่ใจ สน ใจ แต่ในเรื่องที่จะทำความเจริญให้แก่ตน เอง เช่น เจริญศีล สมาธิ ปัญญา ให้ยิ่ง ๆ ขึ้น ไป ๒. เป็นผู้ไม่ดุร้าย คือ สามารถข่ม ความโกรธไว้ได้ ไม่โกรธ ไม่ทำร้ายทำอัน ตรายด้วยอำนาจแห่งความโกรธนั้น ผู้ที่โกรธ ง่ายแสดงว่ายังขาดความอดทน มีคำตรัส ของท้าวสักกะ เป็นข้อเตือนใจอยู่ว่า "ผู้ใดโกรธตอบผู้ที่โกรธแล้ว ผู้นั้น กลับเป็นคนเลวกว่าผู้ที่โกรธก่อน ผู้ไม่ โกรธต่อบุคคลผู้กำลังโกรธอยู่ ย่อมชื่อว่า เป็นผู้ชนะสงครามอันชนะได้ยากยิ่ง” ไม่ปลูกน้ำตาให้แก่ใคร ๆ คือ ๓. ไม่ก่อทุกข์ให้แก่ผู้อื่น ไม่ทำให้ผู้อื่นเดือดร้อน หรือเจ็บแค้นใจจนน้ำตาไหล ด้วยอำนาจความ เกรี้ยวกราดของเรา ๔. มีใจเบิกบานแจ่มใสอยู่เป็นนิตย์ คือ มีปีติอิ่มเอิบใจเสมอ ๆ ไม่พยาบาท ไม่ โทษฟ้า โทษฝน โทษเทวดา โทษโชคชะตา หรือโทษใคร ๆ ทั้งนั้น พยายามอดทนทำการ งานทุกอย่างด้วยใจเบิกบาน “พวกที่จน ก็ทนจนต่อไป ไม่ขวนขวาย ทำมาหากิน จัดเป็นพวก ตายด้าน “พวกที่โง่ ก็ทนโง่ไป ใครสอนให้ก็ไม่ เอา จัดเป็นพวก ดื้อด้าน “พวกที่ชั่ว แล้วก็ชั่วอีก ใครห้ามก็ไม่ฟัง จัดเป็นพวก ดื้อดึง” ลักษณะที่สำคัญยิ่งของขันติ คือ ตลอด เวลาที่อดทนอยู่นั้น จะต้องมีใจผ่องใส ไม่เศร้าหมอง เราสรุปลักษณะของขันติโดยย่อ ได้ดัง ๑. อดทนถอนตัวหรือหลีกเลี่ยง จากความชั่วให้ได้ หมอง ๒. อดทนทำความดีต่อไป ๓. อดทนรักษาใจไว้ไม่ให้เศร้า ประเภทของความอดทน ความอดทนแบ่งตามเหตุที่มากระทบได้ เป็น ๔ ประเภทคือ ๑. อดทนต่อความลำบากตราก ตรา เป็นการอดทนต่อสภาพธรรมชาติ ดินฟ้า อากาศ ความหนาว ความร้อน ฝนตก แดดออก ฯลฯ ก็อดทนทำงานเรื่อยไป ไม่ใช่ เอาแต่โทษเทวดาฟ้าดิน หรืออ้างเหตุเหล่านี้ ๘ต Kalyanamitra.org