การสอนและการเตือนสติ : หน้า 108/120

ก้านแก้วท่าท่าจะเอ็ดถึง หลานชาย แต่ก็สู้นิ่งเสีย เมื่อเศรษฐี ทองส่งสายตาปรามไว้ แล้วพูดว่า “ให้หลานไปอาบน้ำ กินข้าว กินปลาดีกว่า เย็นมากแล้ว ยิ่งเจ็บเนื้อเจ็บตัวมาด้วย.... พ่อปัญญา คืนนี้ไปหาตาหน่อยนะ มีเรื่องจะพูดยาว” ประโยคหลังหันไปสั่งหลานชาย ปัญญาคุณเดิน ขึ้นเรือนไปอย่างหงอย ๆ ตาคงจะมีเรื่องสั่งสอนดูว่าต่อ เหตุการณ์ที่เกิดขึ้นในวันนี้ เดี๋ยวนะเกี้ยว ทำให้เพื่อน โดนดุอีกแล้ว คืนวันนั้นหลังจากอาบน้ำ รับประทานอาหารแล้ว ปัญญาคุณก็จำใจไปหาผู้เป็นตาที่ห้องพระ ตากำลังนั่ง สมาธิหลังจากสวดมนต์ เขาจึงนั่งคอยอยู่หน้าห้อง ก่อน ใจเต้นระทึกด้วยความกลัว ตั้งแต่เล็กจนโตถึงอายุ เกือบ ๑๑ ขวบเข้านี่แล้ว ไม่ว่าจะทำอะไร ตากับยายจะดู แลใกล้ชิด แม้ทำผิดนิดหน่อยก็จะถูกเอ็ด จนไม่ค่อยกล้า ทำอะไรออกนอกลู่นอกทางไป ยิ่งหนนี้ตาบอกว่ามีเรื่อง จะพูดยาว จะยาวแค่ไหนกันหนอ ช่างน่ากลัวเสียจริง ๆ ก็ ไม่ได้ทำผิดอะไรมากมายนี่นะ คนอื่นอย่างเกี่ยว จุก เสียอีกยังทำอะไรโลดโผนและน่าตื่นเต้นกว่าเป็นไหน ๆ “มาแล้ว เข้ามาสิหลาน” เสียงตาเรียกโดยไม่ ได้หันมาดู คงจะได้ยินเสียงถอนหายใจของเขา ปัญญา คุณ ค่อย ๆ คลานเข้าไปนั่งใกล้ ๆ ก้มลงกราบพระ ๓ ครั้ง ตามที่ได้รับการสอนสั่งมา “ตาเคยสั่งหลายครั้งแล้วไม่ใช่หรือ ว่าไม่ ให้สนิทสนมกับพวกเจ้าเกี้ยว ทำไมไม่เชื่อฟัง” ผู้เป็นตา เริ่มบทสนทนาด้วยน้ำเสียงราบเรียบ เดาอารมณ์ไม่ถูก “ในการคบหาคนเราต้องรู้จักเลือก เหมือน กินอาหารนั่นแหละ ของบูดของเสียเจ้ากินหรือ เปล่า เจ้าก็ไม่กิน กินเข้าไปสิจะได้ปวดท้องปวดไส้ คนเหมือนกัน เราต้องคบคนดี เคยได้ยินใช่ไหม ๑๐๖ ปัญญาคุณตอบ คบพาล พาลพาไปหาผิดคน บัณฑิต บัณฑิตพาไปหาผล “เคยได้ยินบ่อยครับ แม่ อุ่นเรือนสอน ยายกับตาก็เคยสอน” “สอนแล้วก็ไม่ฟัง เจ้าเดี๋ยวนี่มันเกเรเหลือรับ พ่อแม่มันก็ไม่สั่งสอน วัน ๆ เอาแต่เข้าบ่อนไพ่ บ่อนไก่ ลูกเต้าจะเป็นยังไงไม่สนใจ แต่แรกตาก็ไม่อยากว่าอะไร นะ เวทนามัน คิดว่ามันอาจจะซึมซับความดีของเพื่อน อย่างเจ้าไปได้บ้าง แต่ที่ไหนได้ ขืนปล่อยไปเรื่อย ๆ แบบนี้ เจ้าจะเสียไปอีกคน แค่เหตุการณ์วันนี้ ก็เล่นเอา ยายเขานอนไม่หลับ นี่แน่ะ พ่อปัญญา มีคำพระอยู่บท หนึ่งนะ ที่ตาจะให้ไว้เตือนใจเจ้า จดไปสิ...” ปัญญาคุณหยิบกระดาษ ดินสอที่อยู่มุมห้องมาจด คำพระบทนั้น “พาลสงฺคตฺจารีห์ ทีฆมทุธาน โสจติ ๆ แปล ว่า ผู้ชอบเที่ยวกับพาล ย่อมจะเสียใจไปนาน เอาล่ะ แล้วฟังตานะ การคบคนพาลมีแต่โทษ ถึงเราจะดียังไงนะหลานเอ๋ย เราก็ต้องพลอยเสียไปกับ เขาด้วย ดีไม่ดีเราไม่ได้ไปก่อเรื่องอะไรไว้ แต่ก็พลอย ฟ้าพลอยฝน ถูกเกลียดชัง ถูกทำร้ายไปเปล่า ๆ ก็เพราะ การไปเข้ากับพวกกับคนพาลนี่แหละ พระท่านว่า คบคนพาลก็เหมือนเอาใบไม้ไปห่อปลาเน่า ใบไม้ นั่นก็มีกลิ่นเน่าเหม็นไปด้วย” ตาหยุดพูด เพื่อเว้นระยะให้ปัญญาคุณคิดตาม “อย่างเจ้าไปมีเรื่องชกต่อยกับใครเขามาวันนี้ ตาไม่ชอบเลย เด็กเขาเลี้ยงควาย ช่วยพ่อแม่ทำงาน พวกเจ้าเสียอีกไปไหนมา ไปบ่อนไก่ ฮี! ไปเล่นการพนัน ธรรมบท ๖ ธันวาคม ๒๕๓๐ Kalyanamitra.org