ปัญญาของมโหสถ : หน้า 101/118

พระมโหสถ ฒิ : สานวนเก่า ความเดิม ๓พ : พุทธศิลป์ พระเจ้าวิเทหราช ทรงทดสอบปัญญาของมโหสกกุมารต่อไป ด้วยการส่งดวงแก้ว มี ด้ายขาดอยู่ภายใน มีพระประสงค์ให้มโหสกร้อยด้ายใหม่เข้าไปในดวงแก้ว มโหสถใช้วิธีทา น้ำผึ้งที่ด้ายเก่าและด้ายเส้นใหม่ อาศัยมดที่มากินน้ำผึ้ง นำด้ายร้อยผ่านดวงแก้ว ต่อมาพระ ราขามีพระราชโองการให้ชาวบ้านปัจจิม ทำคลอดโคตัวผู้ที่ทรงส่งมาแล้วบอกว่าโคมีห้อง ขาว บ้านทำตามปัญญาของมโหสถ แกล้งทำที่ไปร้องทุกข์แก่พระราชาให้พระองค์ช่วยทำคลอด ผู้ขายท้อง พระเจ้าวิเทหราชทรงโสมนัสยิ่งนักที่มโหสถแก้ปัญหาทุกอย่างได้ตามพระประสงค์ กาพย์สุรางคนางค์ ๒๘ เครื่องแปดประการ จึงบอกอนุสนธิ ปราศจากข้าวสาร นานานา เหมือนดังเรื่องต้น ทนทลังที่มิ ปราศจากอัคคิ สตรีบุรุษา ชาวบ้านตกใจ รับไว้ด้วยดี ครกสากเลานา ปราศจากทุกอัน ล่งให้พันปี มโทลถกุมาร เมื่อจะเข้ามา ทรงธรรมบัณฑิต ปราศจากมรรคา เข้ามาจงทลัน เจ้ารำพึงคิด ข้าวลมนี้นา ปรีศนากวดขัน พินิจคิดดู ข้าแต่ทรงธรรม จงทราบพระทัย จึงให้ขาวบ้าน จึงให้อำมาตย์ ในจิตวิญญาณ เจ้าอาการไม่ เจ้ารู้อาการ เอาข้าวเปลือกมา ไม่ว่า ด้วยครก เฉลียวฉลาด ถือราชลาล่นไป จึงให้ทารก ทุบโภขนา อำมาตย์กราบลา ม่านฟ้าภพไตร ด้วยบอนน้อยใหญ่ ดังใจจินดา ล่งราชลาล้นไป ขาวคามวาลี ปัดเดี่ยวเข้า ได้มามากม กัลยาณมิตร มกราคม ๒๕๓๙