การพ้นจากความเสื่อม : หน้า 20/134

กัน เสื่อมทีละนิดๆ ไปตามหน้าที่ พอหมดหน้าที่ก็แตกกายทำลายขันธ์ หมด หรือไปเกิดในชั้นพรหมทั้ง ๑๖ ขั้น พรหมปาริสัชชา พรหมปุโรหิตา มหาพรหมา ปริตตาภา อัปปมา ณาภา อาภัสสรา ปริตตสุภา อัป ปมาณสุภา สุภกิณหา เวทัปผลา อสัญญีสัตตา ก็เสื่อมเหมือนกัน แบบเดียวกัน ไม่คลาดเคลื่อน อวิหา อตัปปา สุทัสสา สุทัสสี อกนิฏฐา ในปัญจสุทธาวาส ก็เลื่อมเหมือนกัน หรืออรูปพรหมทั้ง ๔ อากาสานัญ จายตนภพ วิญญาณัญจายตนภพ อากิญจัญญายตนภพ เนวสัญญา นาสัญญายตนภพ ก็มีความเสื่อม ดุจเดียวกัน เมื่อมีความเลื่อมเช่นนี้นะ พระพุทธองค์ประสงค์อะไร จะต้อน พวกเราให้พ้นจากความเสื่อมเหล่านี้ ให้ออกจากภพไปเสีย ให้เข้าถึง ธรรมกาย ไปนิพพาน ต้องการ อย่างนั้นหนา ไม่ใช่ต้องการท่าอื่น หนา จะต้อนพวกเรา จะขับจูงพวก เผลอในความเสื่อมนั้น ทำอะไรเป็น ได้ผลหมด เป็นภิกษุ สามเณร ทำ อะไรเป็นได้ผลหมด เล่าเรียนก็สำเร็จ คันถธุระก็สำเร็จ วิปัสสนาก็สำเร็จ ไม่ท้อถอยกันละ ฝ่ายอุบาสก อุบา สิกา ท่า นาก็รวยกันยกใหญ่ ทำ สวนก็รวยกันยกใหญ่ ทำไร่ก็ร่ำรวย กันยกใหญ่ เป็นคนไม่เกียจคร้านที เดียว ถ้าว่ารับราชการ งานเดือนก็ ประการ อุปมาอุปไมยไว้ว่า ภาสิต อีทำภควตา คำอันนี้พระผู้มีพระภาค รับสั่งแล้วว่า เสยยถาวํ ภิกฺขเว ยานิ กานิจิ ชงฺคลานํ ปาณานํ ปทชาตานิ สพฺพานํ ตานิ หตฺถิปเท สโมธาน คจฺฉนฺติ หตฺถิปท์ เตสํ อคฺคมกขายติ แปลเนื้อความว่า ปทชาติทั้งหลาย รอยเท้าสัตว์ทั้งหลายทั้งหมดใน ชมพูทวีป ปทชาตา นะ เขาแปลว่า ฝ่ายอุบาสก อุบาสิกา ท่า นา ก็รายกันยกใหญ่ ทำลานก็ราย กันยกใหญ่ ทํา ไร่ก็ร่ารายกันยกใหญ่ เป็นคนไม่เกียจคร้านทีเดียว เอาดีได้ทีเดียว คือ ไม่ว่าทำหน้าที่ อันใดเป็นเอาดีได้ทั้งนั้น รุ่งเรือง เจริญด้วยกันทั้งนั้นเพราะแกไม่เผลอ เรา จะเหนี่ยวรั้งพวกเราพ้นจาก แกระวังตัวอยู่เสมอเช่นนี้ แล้วก็ ไตรวัฏ กรรมวัฏ วิปากวัฏ กิเลสวัฏ ให้ขึ้นจาก “วัฏสงสาร” วัฏสงสาร นะคือกรรมวัฏ วิปากวัฏ กิเลสวัฏ ที่เวียนว่ายตายเกิดในวัฏสงสารนี้ จะให้ขึ้นจากภพ กามภพ รูปภพ อรูปภพ พ้นจากภพทั้ง ๓ ไป ให้มี นิพพานเป็นที่ไปในเบื้องหน้าประ สงค์อย่างนั้นจึงได้รับสั่งเช่นนี้ ให้ ทางชั่วแกไม่ว่า ทีเดียว แกกลัวมัน ตามไปลงโทษแก แกไม่ยอมเด็ด ขาดทีเดียว แกเห็นความเสื่อมอยู่ เสมอดังนี้ ให้เห็นอยู่อย่างนี้แหละ จึงจะเอาตัวรอดได้ ถ้าไม่เห็นอย่าง นี้เอาตัวรอดไม่ได้ ต้องเห็นความ เสื่อมอยู่เช่นนี้ เมื่อเห็นความเลื่อมดังนี้แล้ว เราไม่เผลอในความเสื่อมนั้น ถ้าไม่ ท่านอุปมาอุปไมยไว้หลายนัยหลาย ปทชาติทั้งหลาย ทับศัพท์ ถ้าว่าจะ ขยายรอยเท้าสัตว์หมดทั้งชมพูทวีป ไม่เหลือเลย ปทชาติทั้งหลายของ สัตว์ที่ไปด้วยแข้ง ยาน กานิจิ เหล่า ใดเหล่าหนึ่ง สพพาน ตานิ ปทชาติ ทั้งหลายเหล่านั้นทั้งสิ้น คจฉนด ย่อมถึง สโมธานี ซึ่งการประชุมลง หตุถิปเท ในรอยเท้าแห่งช้าง แปล เนื้อความออกไปดังนี้ หตถิปท์ อัน ว่ารอยเท้าแห่งช้าง คจฺฉนฺติ ย่อมถึง หตุถิปท์ รอยเท้าแห่งช้าง เตสํ อค คมกขายติ อันบัณฑิตทั้งหลาย กล่าวว่าเลิศกว่าประเสริฐกว่าปทชาติ กัลยาณมิตร กอง มิถุนายน ๒๕๕๐