การป้องกันความทุกข์จากโลกธรรม : หน้า 28/134

ป้องกันมิให้เกิดความ ทุกข์ ในเมื่อได้รับสิ่ง เหล่านี้ ทางออกที่ ท่านแนะไว้นั้นคือ ๑.ไม่พึงเพลิด เพลินของเก่า หมาย ความว่า สิ่งใดที่ตน ได้รับหรือมีอยู่แล้ว และเป็นสิ่งที่เรารักเรา ชอบ เช่น บุตรธิดา สามีภรรยา ทรัพย์ สมบัติ ยศศักดิ์ เป็นต้น ก็ไม่พึงปล่อยใจให้ยินดี เพลิดเพลินหรือหลงติดสิ่งเหล่านี้จนเกินไป ไม่พึงสร้าง ความผูกพันจนเกินไป เพราะเมื่อสิ่งเหล่านี้มีอันต้อง พลัดพรากจากไป จะเกิดความระทมทุกข์อย่างหนัก ๒. ไม่พึงท่าความพอใจของใหม่ หมายความว่า สิ่งใดที่ได้มาใหม่ ก็ไม่พึงชื่นชมยินดี ผูกใจฝากใจไว้กับ สิ่งนั้นโดยยึดติดว่าเป็นของตน เพราะเมื่อสิ่งนั้นมีอันเป็น ไปก็จะทุกข์ระทมเช่นกัน ๓. ไม่พึงเสียใจ เมื่อของเก่าหรือของใหม่นั้น เลื่อมสูญไป หมายความว่า เมื่อสิ่งต่างๆ หรือบุคคลที่ เกี่ยวข้องกับตน ซึ่งตนรักและหวงแหน มีอันต้องแตก หักเสียหายหรือตายจากไป ก็ไม่พึงเศร้าโศกเสียใจจน เกินไป ต้องทำใจให้ได้ ต้องตัดใจให้ได้ มิฉะนั้น จะ ทุกข์ระทมคิดถึงร่าไป ๔. ไม่พึงอาศัยอากาศ หมายความว่า โลกธรรม ทั้งหมดนั้นมีลักษณะเหมือนกับอากาศ คือมีแล้วกลับไม่ มี เป็นแล้วกลับไม่เป็น เปลี่ยนแปลง แปรปรวน กลับ กลายได้ ทั้งไม่อาจยึดถือแน่นอนตายตัวลงไปได้ เหมือน กับอากาศที่อึดถือเป็นตัวเป็นตนไม่ได้ ฉะนั้น ผู้ยึดติด อยู่กับโลกธรรมจึงเท่ากับอึดติดอากาศ จะมีแต่ความ ว่างเปล่า มีแต่ความผิดหวัง การยึดติดอย่างนี้จัดว่า ทุกสิ่งทุกอย่างที่ เกิดมีขึ้น แก่ตัวเรานั้น ไม่อาจยึดมั่น ถือมั่นไส้ว่าเป็น เราหรือว่า เป็นของเรา แส้ที่จริงแล้ว สิ่งต่างๆ มิใช่ตัวเรา มิใช่ของเรา แต่หมุนเวียน เย ยนมีอเป็นกรรมกิท กันไย่เรื่อย อิงอาศัยตัณหาซึ่งมีลักษณะเหมือนอากาศ ใจความก็ คือไม่ให้มีตัณหากับโลกธรรมทั้งปวงนั่นเอง กล่าวให้สั้นก็คือ ทุกสิ่งทุกอย่างที่เกิดมีขึ้นแก่ตัว เรานั้นไม่อาจยึดมั่นถือมั่นได้ว่าเป็นเราหรือว่าเป็นของเรา แท้ที่จริงแล้ว สิ่งต่างๆ มิใช่ตัวเรา มิใช่ของเรา แต่ หมุนเวียนเปลี่ยนมือเป็นกรรมสิทธิ์กันไปเรื่อย ความ อึดถือผูกพันอยู่กับโลกธรรมจนขาดสติสัมปชัญญะ ย่อมนำมาซึ่งความเศร้าโศกเสียใจ ความเสียดายอาลัย อาวรณ์ อันเป็นตัวทุกข์โดยส่วนเดียว ลาภ ยศ สรรเสริญ สุข นำความยินดีเพลิด เพลินมาให้ก็จริง แต่ก็แฝงความระทมทุกข์ไว้ด้วย มัว ประมาทเผลอตัวอยู่ ความทุกข์ก็จะจู่โจมโดยไม่รู้ตัว ผูก พันกับอะไรมาก ก็จะทุกข์เพราะสิ่งนั้นมาก ไม่ผูกพัน กับอะไรเลย ก็จะไม่ทุกข์กับอะไรเลย กัลยาณมิตร มิถุนายน ๒๕๔๐