หลักการของความไม่ประมาท : หน้า 23/134

มาท เหมือนรอยเท้าสัตว์อื่นประชุม ลงในรอยเท้าช้าง ธรรมที่เป็นกุศล ทั้งหมดประชุมอยู่ในความไม่ประ มาททั้งนั้น นี้หลักพระพุทธศาสนา อยู่ตรงนี้ ไม่ให้ประมาท เมื่อไม่ ประมาท ความดีมีเท่าไรในพระ พุทธศาสนา ในธาตุในธรรม ย่อม ประชุมลงในความไม่ประมาท คน ไม่ประมาท ผู้ตั้งอยู่ในความไม่ ประมาทว่าเป็นธรรมของนักปราชญ์ บัณฑิตชาติทั้งหลาย ดำเนินอยู่ เนืองนิตย์อัตรา ความประมาทนัก ปราชญ์ทั้งหลายติเตียนว่าเป็นทางไป ชองคนเมา ของคนไม่มีสติ ของคน พลั้งเผลอ ของคนพาล ไม่ใช่ทางไป ของบัณฑิต ความไม่ประมาท เป็นทางไปของบัณฑิตแท้ๆ ใครเป็นคนไม่ประมาทใน ตั้งอยู่ในความไม่ประมาทย่อม รุ่งโรชินซิเดียว เป็นของไม่ใช่พอดีหอ ราย เพราะฉะนั่นความประมาทและ ไม่ประมาทนี้ นักปราชญ์ทั้งหลาย สรรเสริญ ความไม่ประมาทว่าเป็น ธรรมของนักปราชญ์ บัณฑิตชาติทั้ง หลาย าเนินอยู่เนืองนิด อัตรา ประมาทแล้ว คนมีธรรม ควรไหว้ ควรเคารพควรนับถือทีเดียว คนมี ธรรมคนตั้งอยู่ในธรรมนี้แล ความ ไม่ประมาทนี้ นักปราชญ์สรรเสริญ นัก อปฺปมาโท เตสํ อคฺคมกขายดี ว่าเลิศประเสริฐกว่าธรรมทั้งหลาย แล้วกล่าวไว้อีกหลายนัย อปปมาทร โต นิโรธดี ผู้ตั้งอยู่ในความไม่ประ มาทย่อมรุ่งโรจน์ทีเดียว เป็นของไม่ ใช่พอดีพอร้าย เพราะฉะนั้นความ ประมาทและไม่ประมาทนี้ นัก ปราชญ์ ทั้งหลายสรรเสริญความไม่ สากลโลก เมื่อครั้งพระศาสดาสัมมา สัมพุทธเจ้ายังมีพระชนม์อยู่ พระ บรมศาสดาเป็นผู้ไม่ประมาท พระ อรหันต์ทั้งหลายที่ได้บรรลุอรหัต แล้วเป็นผู้ไม่ประมาท ก็ได้แก่ พระพุทธเจ้าพระอรหันต์นะเป็นผู้ ไม่ประมาทนั้นอย่างสูง อย่างเด็ด ขาด ไม่ประมาทแท้ๆ ถ้าจะลดส่วน กว่านั้นลงไป พระอนาคาก็ไม่ประ มาทตามส่วนของท่าน ทั้งมรรค ทั้ง ผล พระสกทาคาก็ไม่ประมาทตาม ส่วนของท่านทั้งมรรคทั้งผล พระ โสดาก็ไม่ประมาทตามส่วนของ ท่านทั้งมรรคทั้งผล โคตรภูบุคคลที่ มีธรรมกายแล้วก็ไม่ประมาทเหมือน กัน มีความประมาทน้อย ไม่มีความ ประมาทมาก ถ้าปุถุชนแท้ๆ ละก็ น้อยคนจึงจะมีความไม่ประมาทมาก มีความประมาทมากโดยมาก มี ความไม่ประมาทน้อยโดยน้อย นี้ ความจริงเป็นเช่นนี้ เมื่อรู้จักความจริงเช่นนี้แล้ว สิ่งที่ดีที่หายาก ถ้าว่าเราตั้งอยู่ได้ใน ความไม่ประมาท คอยนึกถึงความ เสื่อมไป มีอารมณ์อยู่ ไม่ใช่ไม่มี อารมณ์ว่า ตั้งใจว่าเรานึกถึงความ เสื่อมนี้ว่า ตั้งแต่นี้ไปเมื่อรู้เข้าใจแล้ว จะนึกถึงความเลื่อมในสกลร่างกายนี้ ไม่ขาดอยู่ จะเอาใจจรดอยู่ที่ความ เสื่อมนั้นแหละ เราจะนึกถึงความ เสื่อมของตน นึกถึงความเสื่อมของ บุคคลผู้อื่น เมื่อลืมตาขึ้นเห็นภิกษุ สามเณร อุบาสก อุบาสิกา แนะ ความเลื่อมมันแสดงให้ดู นั้นแปร ผันไปถึงแค่นั้น แล้วนั้นก็แปรผันไป ถึงแค่นั้น ประเดี๋ยวก็ตายให้ดูแนะ ทำให้ดูแล้ว ได้ยินเสียงพระสวดก็ดี เห็นโลงก็ดี แน่ะเป็นอย่างนี้แหละ หมดทั้งสากลโลก เราก็เป็นอย่างนี้ เพราะเหตุฉะนั้น เมื่อบุคคลไม่เผลอ ในความเสื่อมเช่นนี้ไม่พลั้งไม่เผลอ ละก็ นั้นแหละผู้นั้นแหละได้ชื่อว่า ได้ตั้งอยู่ในความไม่ประมาท พระ จอมปราชญ์สรรเสริญนัก ถ้าแม้ว่า จะเป็นภิกษุหรือ กัลยาณมิตร ๑๙ มิถุนายน ๒๕๔๐