มหาวิทยาลัยนาลันทา : หน้า 66/124

นาลันทา (ขวา) รูปพระโพธิสัตว์ในซุ้มเจดีย์ที่นาลันทา (บน) เสาหินของพระเจ้าอโศก สัญลักษณ์ของอินเดีย ๖๔ กัลยา ณ มิตร ว มหาวิทยาลัยพุทธศาสนา เห็นแรกในโลก โศกมหาราช เป็นผู้ตั้งมหาวิทยาลัยนี้ เป็นมหาวิทยาลัยพุทธศาสนา แห่งแรกของโลก ไม่มีวุ่นวาย ไม่มีขัดข้อง ไม่มีเหล้า ไม่มีการเมือง - ไม่มีเต้นรำทำเพลงเหมือนมหาวิทยาลัยอื่น ขณะพิมพ์หนังสือนี้ (พ.ศ. ๒๕๐๔) นักศึกษาฝ่าย พุทธธรรมและฝ่ายปรัชญาตะวันออก พร้อมด้วยข้าราชการชั้นผู้ ใหญ่ของรัฐบาลแห่งกรุงปัตนะ เมืองหลวงแคว้นพิหารในประเทศอิน เดียกำลังลงมือปรับปรุงมหาวิทยาลัยนาลันทา อันเป็นมหาวิทยาลัย ร้างเหลือแต่ซากอิฐและกากปูน เพราะการทำลายของนักแสวง โชคชาวมุสลิม ให้เป็นศูนย์กลางแห่งการศึกษาของนักธรรมผู้ยัง สันติให้เกิดแก่โลก ศูนย์กลางการศึกษาเป็นตึกใหญ่ เรียกว่า "นาลันทามหา วิทยาลัย” อยู่ทางทิศใต้ของนาลันทาเก่าเล็กน้อย ไกลจากนคร ปาตลีบุตร (ปัตนะ) ๕๕ ไมล์ ราชคฤห์ประมาณ ๗ ไมล์ จากพุทธคยา ๖๐ ไมล์ จากนคร มหาวิทยาลัยนาลันทา ตั้งอยู่ในทุ่งนาใกล้หมู่บ้านแห่งหนึ่งชื่อ "บารกอน" มีเนื้อที่เป็นบริเวณทั้งหมดประมาณ ๒๕๐ ไร่ หมู่บ้านบารกอน (Bargon) ตั้งอยู่ตรงกลางระหว่าง ทางสถานีรักเดียปูร์กับสถานีราชคฤห์ (Bakhtiyar-pur-Rajkir) ๒๗ ไมล์ จากสถานีชุมทางภักเตียปูร์ถึง นาลันทา ห่างจากสถานีราชคฤห์ประมาณ ๗ ไมล์ ระยะทางตอนนี้มีรถไฟรางเล็กเรียกว่า Behar Light Railway ไปทางใต้ ถ้าจะกล่าวถึงการเดินทางที่สะดวก ขึ้นรถไฟสายตะวันออกของอินเดียจากเมืองกัลกัตตาไปที่ ชุมทางสถานีภักเตียปูร์ แล้วขึ้นรถไฟเล็กต่อไปอีกตอนหนึ่ง จะไปพักที่เมืองราชคฤห์ อันเป็นเมืองของพระเจ้า พิมพิสาร และพระเจ้าอชาตศัตรูโบราณเสียก่อนแล้วจึงย้อนกลับมาชมนาลันทาก็ได้ ระยะทางตอนนี้มีทั้งรถยนต์ ธรรมจาริก โดย เสฐียร พันธรังษี Kalyanamitra.org