ข้อความต้นฉบับในหน้า
เดินทางมาขอซื้อเนื้อที่อุทยานทั้งหมดด้วยวิธีเอา มีชื่อลือชาปรากฏเป็นจำนวนพันปี จะได้นักศึกษา
ทองแท่งมาแลก เป็นจำนวนเงิน ๑๐ โกฏิแล้วทูล ที่ดีและเป็นที่รวมวิทยาการทั่วโลก แต่ทว่าเพราะ
ถวายเป็นอารามของพระพุทธเจ้า พระพุทธเจ้า ความบริสุทธิ์แห่งกรรม (ในเวลาสร้าง) ไม่มีพอ
จะต้องเกิดเหตุอาเพศให้เป็นไป นักศึกษา
ในฤดูฝน พ่อค้าทั้ง ๕๐๐ คนได้โอกาสฟัง ทั้งหลายจะได้เลือดเป็นเครื่องสนองแทน
พระสัทธรรมเทศนาได้สำเร็จมรรคผลไปทุกคน
"การสร้างสังฆารามถวายไว้ในพระพุทธ
ทรงจำพรรษาสั่งสอนเวไนยนิกรอยู่ตลอด ๓ เดือน ทั้งหลายจะ
ศาสนา ศักราทิตยราชทรงลงมือก่อสร้างด้วย
พระองค์เอง วันหนึ่งทรงขุดดินเพื่อวางราก
ปลายเสียมจมลงไปปักบนร่างของพญานาค (
ใหญ่?) ตัวหนึ่งถึงสาหัส ทรงเสียพระทัยเป็นอัน
มากต่อบาปซึ่งเกิดขึ้นโดยมิได้เจตนา ต่อมา
ครั้นสร้างสังฆารามเสร็จ มีโหราจารย์ผู้ชำนาญ
(จากกรรมที่ศักราทิตยราชทำแก่พญานาค
คราวกระโน้น)"
จดหมายเหตุนี้มีบางตอนที่พอฟังได้ แต่
บางตอนต้องใช้ข้อวินิจฉัยจนวินิจฉัยไม่ออก ผู้
อ่านจะต้องเลือกแสวงหาเอาเอง เหมือนคนฉลาด
กินผลไม้มีเปลือก ไม่ยอมให้ส่วนที่มีรสฝาดเข้า
ปากได้
การก่อสร้าง สำนักศึกษาของสงฆ์หรือ
ดาราศาสตร์คนหนึ่ง อยู่ในนิกายศาสนาเชน สังฆารามโดยรอบใจกลางเมืองมหาวิทยาลัย
(สาวกของมหาวีระหรือนิครนถ์นาฏบุตร) ทำนาย
เหตุการณ์ (ปรากฏตามเรื่องที่พระถังซัมจั๋งอ้างว่า
ทางตะวันออก กษัตริย์ราชวงศ์คุปตะทรงบริจาค
ทรัพย์อุทิศถวายไว้ในพระพุทธศาสนา พาลาทิตย
ราช กษัตริย์องค์ต่อมา ทรงสร้างทางทิศตะวัน
ออกเฉียงเหนือ โอรสของกษัตริย์องค์นี้ชื่อ วัชรราช
ทราบจากจดหมายเหตุเก่าอันหนึ่ง ค้นพบขณะ
ศึกษาอยู่ในมหาวิทยาลัย มีความเป็นคำทำนาย
ว่า "สถานที่นี้เป็นที่ศักดิ์สิทธิ์ยิ่งกว่าสถานแห่งใด ได้สมบัติแทนพ่อแล้ว
แต่ความบริสุทธิ์แห่งกรรมไม่มีพอ ถ้าผู้ใดสร้าง
สังฆารามลงไว้ สังฆารามจะกลายเป็นที่ศักดิ์สิทธิ์
ทรงสร้างเพิ่มเติมไว้ทาง
ทิศตะวันออก ส่วนสังฆารามที่ได้เห็นทางด้าน
เหนือ กษัตริย์อีกองค์หนึ่งไม่ทราบพระนาม
ทรงสร้างเพิ่มเติม นอกจากนั้นทรงสร้างกำแพง
ใหญ่โดยรอบไว้ด้วย มีประตูอยู่ ๑ ประตู เป็น
ประตูเดียวที่พวกมุสลิมบุกเข้าทำลาย และเป็น
ประตูเดียวที่พระภิกษุสามเณรหนีเอาชีวิตรอด ยัง
มองเห็นซากแห่งความทารุณอยู่
- กษัตริย์ราชวงศ์คุปตะองค์ต่อมา ทรง
สร้างสังฆารามถวายเป็นสำนักศึกษาของพระ
ภิกษุสงฆ์ไว้ด้วยกันทั้งหมด มหาวิทยาลัยนาลันทา
จึงกลายเป็นสำนักสงฆ์ใหญ่ เป็นศูนย์กลางการ
ศึกษาพระพุทธศาสนา กษัตริย์ทรงสร้างสังฆา
ราม ภายหลังทรงสร้างพระพุทธรูปประดิษฐาน
ไว้ในสังฆารามหลังแรกที่พระเจ้าอโศกสร้างไว้
กษัตริย์ทุกพระองค์ทรงรับรองเลี้ยงดูพระภิกษุผู้มา
ประชุมทุกวันไม่ให้ขาด ได้รับสั่งไว้ทุกพระองค์ว่า
ที่ทรงกระทำอย่างนี้ เพื่อเป็นการสนองบุญคุณ
ต่อพระมหากษัตริย์ผู้ก่อตั้งมหาวิทยาลัย คือ
อโศกมหาราช
อ่านต่อฉบับหน้า
(บน) พระโพธิสัตว์ปัทมปาณี
ศิลปะปาละ (ล่าง) พระพุทธรูป
แปดปาง ศิลปะปาละ
Kalyanamitra.org
กัลยาณมิตร ๒๕