การกตัญญูและบุญคุณ : หน้า 60/124

รับยศปลดตำแหน่ง เหมือนต้นพืชอยู่ในกองไฟ แต่ถ้าหากพระองค์ทรง วันนั้นเอง อำมาตย์ได้เข้าเฝ้าพระราชา เมื่อ บุญคุณที่มันเคยทำไว้แต่ก่อน กราบทูลสนทนาในเรื่องต่าง ๆ จนเป็นที่เบิกบาน ไม่เลี้ยงดูยามแก่เฒ่า ผู้ที่ทำเช่นนี้ย่อมเสื่อม พระทัยแล้ว จึงกราบทูลถามขึ้นว่า จากความนับถือ ไม่เป็นที่สรรเสริญ ไม่มีใครอยาก "แต่ก่อนนั้น พระองค์มีช้างศึกที่สามารถ จะทุ่มเทชีวิตจิตใจทำงานให้ ประโยชน์ที่ควรจะได้ใน เชือกหนึ่ง ชื่อ โอฏฐิพยาธิ ทรงระลึกได้ไหมพระเจ้าข้า กาลภายหน้าก็จะสิ้นไป พระองค์เคยผูกหอกผูกลูกศรติดตัวมันออกสงคราม ย่อมถูกเผาผลาญวอดวาย และพระองค์ยังทรงผูกหนังสือที่คอให้มัน ประพฤติธรรม มีความกตัญญูต่อผู้ที่ทำคุณก่อนแล้ว ไปส่งพระราชสาส์นสำคัญเร่งด่วน มันทำงานให้ ย่อมได้รับคำสรรเสริญ ผู้มีปัญญา มีความสามารถ พระองค์สำเร็จสมความปรารถนาทุกครั้ง พระองค์ก็ ก็ปรารถนาจะรับใช้ ครั้นเมื่อสิ้นชีวิตแล้ว ก็จะได้รับ พระราชทานเกียรติยศให้มันอย่างมากสมกับความ ความสุขอยู่ในสวรรค์ตลอดกาลนาน เวลานี้ช้างเชือกนั้นอยู่ที่ไหนหรือ หลายครั้ง สามารถของมัน พะยะค่ะ” ราชาตอบ "วันนั้น พระเจ้าทัฬหธรรม ได้ฟังคำกราบทูลถวาย โอวาทของอำมาตย์แล้ว จึงตรัสสรรเสริญอำมาตย์ใน ที่ประชุม แล้วทรงคืนยศให้กับนางช้างโอฏฐิพยาธิ ทรงให้การบำรุงเลี้ยงดูอย่างดีเช่นที่เคย หลาน ๆ คะ เราทุกคนเป็นหนี้บุญคุณใน ของหลาย ๆ สิ่ง หลาย ๆ อย่างนะคะ เป็นต้นว่า บุญคุณของพระศาสนา อันประกอบด้วย พระพุทธเจ้า พระธรรมคำสอน พระสงฆ์ผู้สืบต่อพระศาสนาให้เรา ได้ทราบทางบุญ บุญคุณของพ่อแม่ผู้ให้กำเนิด กายมนุษย์แก่เรา อันเป็นร่างกายที่เหมาะสมที่สุดใน การสร้างความดี บุญคุณของแผ่นดินไทยซึ่งมี และ แล้วหลาน ๆ ราชบุรุษมาบ่นว่าไม่มีวัวเทียม พระมหากษัตริย์เป็นประมุข ให้เราได้อยู่อย่างร่มเย็น รถขนขี้วัว เราเลยบอกให้เขาเอาช้างโอฏฐิพยาธิ เป็นสุข ไม่ต้องหลบหนีหัวซุกหัวซุนไร้ที่อยู่อาศัย เทียมรถแทนวัว มันยังพอมีแรงใช้งานได้ ก็เอามาใช้ เพราะมีภัยสงคราม บุญคุณของพี่ ป้า น้า อา ไม่เป็นการปล่อยให้เสียประโยชน์ไปเปล่า ๆ” พระ ที่ช่วยอุ้มชูเลี้ยงดู บุญคุณของมิตรสหาย บุคคลรอบข้างที่ช่วยเหลือเรา... กว่าเราจะเติบโตเป็นเรา "มหาบพิตร พระองค์มีรับสั่งอย่างนั้นไม่เป็น อยู่เดี๋ยวนี้ เราได้อาศัยคนอื่น ๆ มากมายเชียวนะคะ การสมควรเลยพระเจ้าข้า พระองค์ทรงบำรุงเลี้ยง อย่างนี้แล้ว อย่าลืมล่ะคะว่า ต้องมีความกตัญญู ต้อง ให้ยศศักดิ์แก่ช้างโอฏฐิพยาธิ เพราะทรงเห็นว่ามันทำ ดีต่อบุคคลผู้มีคุณทุก ๆ คนของเรา ประโยชน์ให้อย่างมาก แต่เมื่อมันแก่เฒ่าทำประโยชน์ จะประสบแต่ความสุข ความเจริญ เป็นที่รักที่นับถือ ให้ไม่ได้แล้ว ก็ทรงทอดทิ้งให้ลำบาก ซ้ำยังเอามันมา ของบุคคลทั่วไป และตลอดไปค่ะ ใช้งานให้ทุกข์ยากยิ่งขึ้น ไม่ทรงคำนึงถึงบุญคุณที่มัน นิทานเรื่องนี้ น้าอึดนำมาจาก "ทัพหธรรม ชาดก” ซึ่งเป็นอดีตชาติครั้งหนึ่งของพระสัมมาสัม มหาบพิตร ผู้ที่เป็นพาลคบหาสมาคมกับผู้ใด พุทธเจ้าเมื่อครั้งที่เสวยพระชาติเป็นอำมาตย์ พระ ก็เพราะเห็นว่า เขาผู้นั้นทำประโยชน์ให้กับตนได้ แต่ อานนท์เป็นพระราชา เมื่อผู้นั้นหมดประโยชน์แล้ว คนพาลก็ทอดทิ้งเขาเสีย พยาธิค่ะ เหมือนอย่างที่พระองค์ทรงทอดทิ้งช้างโอฏฐิพยาธิ ลืม เคยทำไว้แก่พระองค์และบ้านเมืองเลย ๕๘ กัลยา ณ มิตร ช้างภัททวดีเป็นช้างโอฏฐิ น้าอี๊ด Kalyanamitra.org