ประติมากรรมและมหาวิทยาลัยนาลันทา : หน้า 74/124

troe ปประติมากรรมเหล่านี้ ส่วนใหญ่เป็นของสมัยปาละ มีสมัยคุปตะอยู่บ้าง และเนื่องจาก นาลันทาเป็นศูนย์กลางของพุทธ นิกายตันตระด้วย รูปประติมา กรรมที่พบนอกจากจะเป็น พระพุทธรูป รูปพระโพธิสัตว์ ยัง มีรูปเคารพในลัทธิตันตระจำนวน มาก พุทธธรรมกลับไปเผยแผ่เป็นประโยชน์ใหญ่ใน บ้านเมืองของคนทุกคน นักศึกษาจากประเทศจีนอีกผู้หนึ่งที่มี ชื่ออยู่มากคือ หลวงจีนจึง เดินทางมาถึงประเทศ อินเดียเมื่อราว พ.ศ.๑๒๑๖ อี้จึงมาพักศึกษาอยู่ เมื่อพวก เมื่อไม่ได้รับอุดหนุนด้วยปัจจัยต่าง ๆ ก็พากันหลบ หลีกไปสู่ต่างประเทศทีละคนสองคน นักปราชญ์หมดไป นักศึกษาดี ๆ จึงไม่มีทางเกิด ขึ้นได้ ด้วยประการฉะนี้อย่างหนึ่ง มูลเหตุการเสื่อมของมหาวิทยาลัยอีก ครั้ง เป็นเวลานาน หลวงจีนผู้นี้จดหมายเหตุไว้ตอน ตอนหนึ่งคือ เมื่ออำนาจทางการเมืองของพวก หนึ่งว่า จะหาพระภิกษุที่ไหนที่มีชีวิตประกอบ พราหมณ์ และพวกฮินดูอ่อนแอลง เปิดทางให้ ด้วยศีลาจารวัตร เป็นแบบอย่างอันดีของนักธรรม พวกสาวกของพระโมหมัด ผู้นับถือศาสนา ทั่วโลก เท่ากับนักศึกษาของมหาวิทยาลัยนาลันทา อิสลามเข้ามารุกรานประเทศอินเดีย ไม่มี วิชาที่สอนกันอยู่ในมหาวิทยาลัยไม่จำกัด แรกคนพวกนี้มุ่งหมายทำลายศาสนาพื้นเมืองคือ เพียงวิชาพุทธศาสนา ยังมีสอนวิชาการแพทย์ ฮินดู ต่อจากนั้นมหาวิทยาลัยนาลันทาอันเป็น วิชาฝ่ายศาสนาฮินดู และอื่น ๆ ด้วย ตามวิหาร ที่พักของนักศึกษา ให้ดูน้ำขึ้นลงเป็นนาฬิกานับ และการฆ่าเป็นลำดับ เวลา ศูนย์กลางพระพุทธศาสนาก็ถูกทำลายด้วยการเผา เมื่อเราเดินทาง ไปถึงในเดือนเมษายน ความรุ่งโรจน์ของมหาวิทยาลัย เป็นที่ ลือชาปรากฏแก่นานาประเทศว่า เป็นแหล่ง พ.ศ. berb ถึงบริเวณมหาวิทยาลัยเมื่อ เวลาบ่ายพระอาทิตย์อ่อน แต่เป็นฤดูร้อนจึงยัง พ ระโพธิสัตว์ที่มีมากที่สุด คือ พระโพธิสัตว์ปัทมปาณี บาง รูปก็ไม่มีรูป พระอมิตาภะบนเศียร รูปเหล่านี้ทำปางต่าง ๆ มีรูป พระโพธิสัตว์สมันตภัทร วัชรปาณี มัญชุศรี ประติมากรรมอื่น ๆ มีรูป ชัมภละ เป็นเทพแห่งความมั่งคั่ง (ทำนองเดียวกับท้าวกุเวร) เหรุกะ หรือเหวัชระ ถือเป็นปางหนึ่ง ของพระธานิพุทธ นางดารา เป็น ศักติของพระอวโลกิเตศวรโพธิ์- สัตว์ เป็นเทพธิดาแห่งความรู้ บุคลาธิษฐานของพระสูตร (ปรัช ญาปารมิตาสูตร) ๒๒ กัลยา ณ มิตร รุ่งโรจน์ด้วยวิชาความรู้ถึงขนาดนี้แล้ว เกือบไม่ ร้อนจัด มีพายุในบ่ายวันนั้น มองดูแต่ไกลทาง น่าเชื่อว่ามหาวิทยาลัยจะเหลือแต่ซาก ความ รุ่งโรจน์ทั้งหลาย และมีชีวิตทั้งปวงย่อมหลีกเลี่ยง หลักธรรมดาคือ อนัตตาไม่พ้น ทุกอย่างมี แต่ความไม่เที่ยงแท้แน่นอน ใครที่หวังว่าจะเป็น อย่างหนึ่งอย่างใดแน่นอนนั้น จะสำเร็จตาม ความหวังไม่ได้เลย ซ้ายมือของถนนที่ตัดมาจากสถานีรถไฟ มองเห็น หมู่บ้านของพระสารีบุตรและโมคคัลลาน์อัคร สาวกทั้งสองของพระพุทธเจ้า เห็นหมู่ไม้แห้งแล้ง หมดความสด ทำให้ปรารมภ์ถึงความไม่เที่ยงของ สังขาร หวนระลึกนึกถึงความดีงามของพระอัคร สาวกแต่ครั้งกระโน้น นึกถึงถนนแห่งหมู่บ้าน เมื่อหลวงจีนถังซัมจั๋งเดินทางมาเป็นนัก- อัครสาวกที่พระพุทธเจ้าเคยเสด็จผ่าน ทำให้เกิด ศึกษา ที่จริงมหาวิทยาลัยนาลันทาอยู่ในสมัยเริ่ม เสื่อม คือเสื่อมมาตั้งแต่ราว พ.ศ. ๑๒๘๐ และเสื่อม เป็นลำดับมา จนกระทั่งถูกชาวมุสลิมเข้ามาทำ ลายเผาผลาญเสียจนเหลือแต่ซาก ถ้าคำนวณตาม เลานี้ก็จะน่าชื่นชมอยู่ เพราะตั้งแต่เริ่มตั้งมหา วิทยาลัยในสมัยพระเจ้าอโศกมหาราชเป็นต้นมา ปีติอันประกอบด้วยความรันทดและเสียดาย เป็นหนทางดินปนทรายกว้างประมาณ ๕-๖ เมตร ทั้งสองข้างทางมีไม้มะม่วงและไม้ไทร ใหญ่ แต่หาความสดงดงามไม่ได้ เดินด้วยความ พยายาประมาณ ๑ ไมล์ ใกล้จะถึงบริเวณมหา วิทยาลัย เห็นตึกเล็ก ๆ อยู่หลังหนึ่งข้างหน้า นาลันทาเป็นศูนย์กลางของพุทธศาสนาแห่งโลก ขณะนั้นลมพัดกล้า ฝุ่นตลบ แต่ยังมองเห็น มาหลายร้อยปี ซากร้างของมหาวิทยาลัยตั้งอยู่ในที่กว้าง ท่าน มูลเหตุแห่งการเสื่อมของมหาวิทยาลัย มี กัสสปเถระผู้เป็นประธานการปรับปรุงมหาวิทยา อยู่ด้วยกัน ๒ ประการคือ ประการแรกเพราะ ลัยในขณะนั้นออกมาต้อนรับ มีพระฝรั่งชาติ พวกนักปราชญ์พราหมณ์ที่เคยพ่ายแพ้แก่พุทธ ศาสนามาแต่ก่อน มาตอนนี้พอดีหมดสมัยของ ผู้นับถือศาสนาพราหมณ์จึงไม่สนับสนุนมหา ฝรั่งเศสอยู่รูปหนึ่ง ถามได้ความว่าเสร็จสงคราม แล้วเบื่อเลือดและกระสุนเต็มทน จึงเดินทางมาอยู่ วงศ์คุปตะ กษัตริย์วงศ์อื่นครอบครองอินเดียเป็น ที่นี่และขอบวชอุทิศชีวิตเพื่อการศึกษาพุทธธรรม เราจะมีเวลาอยู่ที่มหาวิทยาลัยนาลันทา วิทยาลัยนาลันทา ศาสนาพราหมณ์มีโอกาส ๒-๓ ชั่วโมง แม้จะยังร้อนและมีลมกล้าเพียงใด ก็ ฟื้นฟูขึ้นได้ การศึกษาพุทธศาสนาของนาลันทา ต้องเที่ยวศึกษาสถานที่ของมหาวิทยาลัยได้หมด เริ่มเสื่อม บรรดาพวกนักศึกษาผู้มีปัญญาสามารถ ท่านกัสสปเถระผู้เป็นเจ้าของสถานที่ยินดีเป็นผู้ Kalyanamitra.org