การพัฒนานามรูปและการหลุดพ้นจากอุปาทาน : หน้า 111/124

อานิสงส์ : นามรูป มีการพัฒนาทั้งรูปทั้งนาม รูปคือกายมนุษย์หยาบพัฒนาละเอียดขึ้นเป็น กายมนุษย์ละเอียด ฯลฯ จนถึงกายธรรมอรหัต ประกอบด้วยอสังขตธาตุ ส่วนนามพัฒนาจากเวทนาสัญญา สังขาร วิญญาณ ที่ยึดถือด้วยอุปาทานเป็นทุกข์ เนื่องจากความไม่รู้คืออวิชชาเป็นสมุทัย จนหลุดพ้นจาก อุปาทานขันธ์ด้วยการดำเนินติดตามมรรคมีองค์ ๘ ย่อลงเป็นศีล สมาธิ ปัญญา มีผลเป็น วิมุตติ วิมุตติญาณ ทัสสนะ เป็นธรรมขันธ์ ๕ รูปที่รองรับนามในขันธ์ ๕ และอุปาทานขันธ์ ๕ คือกายมนุษย์ถึงกายอรูปพรหม รูปที่รองรับธรรมขันธ์ ๕ คือกายธรรมถึงธรรมกายองค์ที่สุดเป็นอสังขตธาตุ เป็นอัตตวิมุตติ พ้นจาก อัตตสมมุติ เป็นพุทธรัตนะลักษณะมหาบุรุษ ๓๒ ประการ (๒) พระเทพเวที : ความหมายของคำว่า “วิมุตติ” พุทธธรรม หน้า ๓๐๙ (๒๔) พระเทพเวที : วิชชา พุทธธรรม หน้า ๒๖๙ (๒๕) พระเทพเวที : อนุปุพพวิหาร สมาบัติ ๘ พุทธธรรม หน้า ๓๒๕ (๒๖) สุชีพ ปุญญานุภาพ : อัตตา พระไตรปิฎกฉบับสำหรับประชาชน พ.ศ. ๒/๒๕๒๔ หน้า ๓๑๐ (๒) สุชีพ ปุญญานุภาพ : อัตตา ๓ ประเภท พระไตรปิฎกฉบับสำหรับประชาชน พ.ศ. ๒/๒๕๒๔ หน้า 005 (๒๔) ธัมมชโย ภิกขุ : อายตนะนิพพาน พระธรรมเทศนา ดูหน้า ๕๕-๑๐๒ (๒๕) สุชีพ ปุญญานุภาพ : นิพพาน ๒ อย่าง พระไตรปิฎกฉบับสำหรับประชาชน พ.ศ. ๒/๒๕๒๔ หน้า ๕๔ (๑๐) พระเทพเวที : อายตนะนิพพาน พุทธธรรม หน้า ๒๖๖ (๓) สุชีพ ปุญญานุภาพ : ธรรมทั้งปวง พระไตรปิฎกฉบับสำหรับประชาชน พ.ศ. ๒/๒๕๒๔ หน้า ๓๖ (๒๒) พระเทพเวที : พจนานุกรมพุทธศาสตร์ ฉบับประมวลศัพท์ หน้า ๑๐๖ (๑๓) เมตตานันโท ภิกขุ : ธรรมกาย วารสารกัลยาณมิตร ปี พ.ศ. ๒๕๓๒ ฉบับที่ ๔๐-๔๓ และดูหน้า ๑๕-๑๔๕ (๒๔) เมตตานันโท ภิกขุ : ธรรมกาย กำลังเรียบเรียงจัดพิมพ์ (๑๕) สุชีพ ปุญญานุภาพ : พระไตรปิฎกฉบับสำหรับประชาชน ๒/๒๕๒๔ หน้า ๕๕๒ (๑๖) พระเทพเวที : ประโยชน์ของสมาธิ พุทธธรรม พ.ศ. ๒๕๓๒ หน้า ๔๓๓ (๑๒) ธัมมชโย ภิกขุ : พระธรรมเทศนา อานิสงส์ของทาน ศีล ภาวนา ดูหน้า ๒๖-๗๗ (๓๘) ธัมมชโย ภิกขุ : พระธรรมเทศนา กุศลธรรม ดูหน้า ๒๔-๘๑ (๑๕) สุชีพ ปุญญานุภาพ : สัปปุริสทาน พระไตรปิฎกฉบับสำหรับประชาชน หน้า ๖๕ (๔๐) สุชีพ ปุญญานุภาพ : ศีลสัมปทา พระไตรปิฎกฉบับสำหรับประชาชน หน้า ๘๐ (๔๓) ธัมมชโย ภิกขุ : การศึกษา ๒ อย่าง ดูหน้า ๒๕ (๔๒) พุทธทาส ภิกขุ : ปฏิจจสมุปบาท คืออะไร? ธรรมบูชา : อธิบายขันธ์ ๕ ในลักษณะที่ไม่ได้มีอยู่ ตลอดเวลา เกิดขึ้นเป็นครั้ง ๆ ที่มีอายตนะภายนอกกระทบอายตนะภายใน เป็นผัสสะ เป็นเวทนา สัญญา สังขาร วิญญาณ ถ้ามีอวิชชาต่อจากเวทนา ก็จะเกิดอัดสัญญา ตัณหา อุปาทาน เป็นอุปาทาน ขันธ์ ทำให้เกิดทุกข์ อวิชชาเป็นสมุทัยแห่งทุกข์ ส่วนภพ ชาติ ชรา มรณะ ฯลฯ ก็เป็นเพียงอาการ แสดงออกทางอารมณ์จากความโลภ โกรธ หลง เป็นต่าง ๆ โดยสมมุติ เช่น เกิดเป็นพรหม เป็น เทวดา เป็นมนุษย์ เป็นสัตว์นรก ส่วนฝ่ายนิโรธและมรรค ก็คือการละอุปาทานขันธ์ การมองแบบนี้ มีส่วนดีที่ทุกอย่างเป็นปัจจุบัน ดับตัณหา อุปาทาน ดับทุกข์ ทุกอย่างกับหมด เป็นการมอง ปฏิจจสมุปบาทอย่างมีประโยชน์มาก และเป็นอนัตตา อย่างเห็นได้ชัด แต่ถ้าตัดตอนเอา ปฏิจจสมุปบาทในความหมายเพียงแต่ปัจจุบันเท่านั้น โดยไม่ยอมรับปฏิจจสมุปบาทแบบข้ามภพ ข้ามชาติ ก็จะเกิดความขัดแย้งขึ้นในหลักพุทธธรรม ถ้ามองในทั้ง ๒ ลักษณะตามความเป็นจริง ใน เรื่องสังสารวัฏ เรื่องเวียนว่ายตายเกิด เรื่องจุตูปปาตญาณ ก็จะไม่เกิดความขัดแย้งเลย ตามพุทธพจน์ Kalyanamitra.org กัลยา ณ ม ต ร ๑๐